SGK'dan "Kıdem Tazminatına Esas Yazı" Nasıl Alınır? Şartları ve Başvuru Adımları
Yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamlayan sigortalılar, SGK'dan alacakları bir yazı ile kendi istekleriyle işten ayrılıp kıdem tazminatına hak kazanabiliyor. Peki bu yazı kimlere veriliyor, hangi prim gün sayısı ve sigortalılık süresi aranıyor?
Çalışanların merak ettiği konuların başında, emekliliğe yaş şartı dışında hak kazanmış olanların işten ayrılırken kıdem tazminatı alıp alamayacağı geliyor. Uygulamada "15 yıl 3600 gün yazısı" olarak bilinen bu belgenin resmî karşılığı kıdem tazminatına esas yazı. Belgeyi alan sigortalı, istifa etmiş olmasına rağmen kıdem tazminatını talep edebiliyor.
Yasal dayanak nedir?
Uygulamanın temeli, 4447 sayılı Kanun'un 45'inci maddesiyle 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14'üncü maddesine eklenen (5) numaralı bende dayanıyor. Buna göre sigortalı;
506 sayılı Kanun'un 60'ıncı maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde yer alan yaş şartı dışındaki koşulları (sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısı), ya da
aynı Kanun'un Geçici 81'inci maddesi kapsamında yaşlılık aylığı için aranan sigortalılık süresi ile prim gün sayısını
tamamlayarak kendi isteğiyle işten ayrılırsa, kendisine kıdem tazminatı ödeniyor. SGK'nın 22.06.2013 tarihli ve 2013-26 sayılı Genelgesi'nin 4'üncü maddesi de kurumun bu yazıyı hangi hâllerde düzenleyeceğini açıklıyor.
Kısacası belgenin verilmesi için tek bir şey aranıyor: yaş dışındaki tüm emeklilik şartlarının tamamlanmış olması.
Kimler kıdem tazminatına esas yazı alabilir?
Aranan prim gün sayısı ve sigortalılık süresi, kişinin ilk sigortalılık (sigorta başlangıç) tarihine göre değişiyor. Aşağıdaki tablo, hangi dönemde işe girenin hangi şartı sağlaması gerektiğini gösteriyor.
İlk sigortalılık tarihi | Aranan şartlar |
|---|---|
08.09.1999 öncesi | 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 prim günü |
08.09.1999 – 30.04.2008 arası | Sigortalılık süresine bakılmaksızın 7000 prim günü veya 25 yıl sigortalılık süresi ile birlikte 4500 prim günü |
30.04.2008 – 31.12.2008 arası | 4600 prim günü |
01.01.2009 – 31.12.2015 arası | 4600 ile 5300 prim günü arasında (her yıl için 100 gün eklenerek belirleniyor) |
01.01.2016 sonrası | 5400 prim günü |
Bu şartların yanında, kıdem tazminatının genel kuralı olarak son işyerinde en az 1 yıl çalışmış olmak da gerekiyor. Prim ve süre şartını tamamlamış olsanız bile, ayrılacağınız işyerindeki kıdeminiz bir yılı doldurmamışsa tazminat doğmuyor.
Süre ve gün hesabında dikkat edilen ayrıntılar
18 yaş altı çalışmalar iki farklı sonuç doğuruyor. 18 yaşın doldurulmasından önceki hizmetler prim ödeme gün sayısına dahil ediliyor, ancak sigortalılık süresinin hesabında dikkate alınmıyor. Bu ayrım, özellikle "15 yıl sigortalılık süresi" şartını sağlaması gereken 08.09.1999 öncesi sigortalılar için kritik. Erken yaşta çalışmaya başlayanların sigortalılık süresi, sigorta başlangıcından değil 18 yaşın dolduğu tarihten itibaren işlemeye başlıyor.
Başvuru anında işten ayrılmış olmak gerekmiyor. Yazıyı talep edebilmek için işten ayrılma şartı aranmıyor; sigortalı çalışmaya devam ederken de belgeyi alabiliyor.
Başvuru nasıl yapılır?
Kıdem tazminatına esas yazı, sigortalının bağlı bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğü veya sosyal güvenlik merkezine yazılı başvuru (dilekçe) ile talep ediliyor. Başvuruda kimlik bilgileri ile belgenin hangi amaçla istendiğinin belirtilmesi yeterli; SGK hizmet dökümünüzü kendi kayıtlarından inceliyor.
Başvurudan önce e-Devlet üzerinden hizmet dökümünüzü alıp toplam prim gün sayınızı ve sigorta başlangıç tarihinizi kontrol etmenizde fayda var. Böylece eksik gün ya da tescil edilmemiş hizmet varsa, başvurudan önce fark edip düzelttirebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Kendi sigortalılık süreniz ve prim gün sayınız için SGK hizmet dökümünüzü esas alarak, bağlı bulunduğunuz sosyal güvenlik merkezinden bilgi almanız önerilir.
Sık sorulan sorular
Kıdem tazminatı yazısı nedir?
Yaş şartı dışındaki emeklilik şartlarını (prim gün sayısı ve sigortalılık süresi) tamamlayan kişiye SGK tarafından verilen, "yaş dışında emeklilik şartlarını sağlıyor" diyen yazıdır. İşçi bu yazıyla kendi isteğiyle işten ayrılsa bile kıdem tazminatına hak kazanır.
15 yıl 3600 gün şartı kimler için geçerli?
8 Eylül 1999 tarihinden önce sigortalı olanlar için. Bu tarihten sonra sigortalı olanlarda aranan prim gün sayısı ve sigortalılık süresi farklıdır; hangi kademeye girdiğinizi yukarıdaki araç sigorta başlangıç tarihinize göre gösterir.
Yazıyı aldıktan sonra işten ayrılmak zorunda mıyım?
Hayır. Yazı bir hak doğurur, zorunluluk getirmez; çalışmaya devam edebilirsiniz. Hakkı kullanmak isterseniz yazıyı işverene vererek iş sözleşmenizi sonlandırmanız gerekir.
Yazıyı nereden alırım?
Bağlı bulunduğunuz sosyal güvenlik merkezine başvurarak. Başvurudan önce prim gün sayınızı ve sigorta başlangıç tarihinizi teyit etmek için yukarıdaki aracı kullanabilirsiniz.
