SGK idari para cezaları (5510/102): tutarlar, tavanlar ve indirimler
SGK idari para cezaları, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102. maddesinde düzenlenir. Cezalar sabit bir liradan değil, fiilin işlendiği tarihte geçerli aylık brüt asgari ücretin katı ya da kesri olarak belirlenir; asgari ücret her yıl arttığı için ceza tutarları da kendiliğinden yükselir. Yukarıdaki araç, bendi ve fıkrayı seçtiğinizde o tarihteki asgari ücreti veritabanından çekerek tutarı hesaplar.
En sık karşılaşılan cezalar
İşe giriş bildirgesi (a bendi): Sigortalı işe giriş bildirgesi süresinde verilmezse her bir sigortalı için 1 asgari ücret; bildirgenin verilmediği denetimle tespit edilirse 2, aynı işyerinde bir yıl içinde tekrarlanırsa 5 asgari ücret uygulanır.
İşyeri bildirgesi (b bendi): Ceza, tutulan deftere göre değişir — kamu idareleri ve bilanço esasına tabi olanlarda 3, diğer defterlerde 2, defter tutma yükümlülüğü olmayanlarda 1 asgari ücrettir.
Muhtasar ve prim hizmet beyannamesi (m bendi): Asıl beyannamede her bir sigortalı için asgari ücretin beşte biri, ek beyannamede sekizde biri uygulanır; ceza her bir işyeri için asgari ücretin iki katını aşamaz.
İşten ayrılış bildirgesi (j bendi): Sigortalılığın sona ermesine ilişkin bildirim süresinde yapılmazsa her sigortalı için asgari ücretin onda biri; bir takvim ayında işlenen fiiller için toplam ceza, defter ve belge ibraz etmeme cezasını geçemez.
Defter ve belge ibraz etmeme (e bendi): Yazılı ihtara rağmen on beş gün içinde ibraz edilmezse kamu idareleri ve bilanço esasında 12, diğer defterlerde 6, defter tutmayanlarda 3 asgari ücret uygulanır.
İdari para cezasında iki indirim
%25 peşin ödeme indirimi tüm cezalar için geçerlidir: ceza, Kuruma itiraz edilmeden veya yargı yoluna başvurulmadan önce tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde ödenirse dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödemek, cezaya karşı dava açma hakkınızı ortadan kaldırmaz.
Dörtte bir indirimi ise yalnızca (a), (b), (g), (h) ve (j) bentleri için ve iki şartın birlikte gerçekleşmesi hâlinde uygulanır: bildirge veya belgenin yasal süresi geçtikten sonra kendiliğinden 30 gün içinde verilmesi ve cezanın tebliğini izleyen 15 gün içinde ödenmesi.
Sık sorulan sorular
SGK idari para cezası nasıl hesaplanır?
Önce fiilin hangi bende girdiği belirlenir, sonra o bendin öngördüğü çarpan (örneğin 1 asgari ücret, asgari ücretin beşte biri) fiilin işlendiği tarihteki aylık brüt asgari ücretle çarpılır ve sigortalı, bildirge, belge ya da işyeri sayısıyla çoğaltılır. Bazı bentlerde toplam tutar belge veya işyeri başına bir tavanla sınırlıdır.
İdari para cezasında %25 indirim her cezada var mı?
Evet. Tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde, Kuruma itiraz etmeden ve yargı yoluna başvurmadan peşin ödenen bütün idari para cezalarında dörtte üçü tahsil edilir; yani %25 indirim uygulanır.
Cezaya itiraz süresi ne kadar?
Ceza, tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde ödenir ya da aynı süre içinde Kuruma itiraz edilir. İtirazın reddi hâlinde kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurulabilir; mahkemeye gitmek takip ve tahsili durdurmaz.
İdari para cezalarında zamanaşımı var mı?
Evet, idari para cezaları on yıllık zamanaşımına tabidir ve süre fiilin işlendiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
Aylık prim ve hizmet belgesi cezası hâlâ uygulanıyor mu?
Aylık prim ve hizmet belgesi 1 Temmuz 2020'den itibaren yerini muhtasar ve prim hizmet beyannamesine bıraktı. (c) bendindeki cezalar bu tarihten önceki dönemler için, (m) bendindeki cezalar ise sonraki dönemler için işletilir.
Geçmiş bir yıla ait ceza hangi asgari ücretle hesaplanır?
Fiilin işlendiği tarihte geçerli olan brüt asgari ücretle. Bugünkü asgari ücret değil, o dönemin asgari ücreti esas alınır; 2022 ve 2023'te olduğu gibi yıl ortasında zam yapılan dönemlerde tarihin hangi zam dönemine düştüğü de önemlidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tutarlar ve süreler örnek niteliğinde olup mevzuat değişikliklerine ve kişisel duruma göre değişebilir. Kesin bilgi ve işlemler için SGK'ya başvurunuz.
