SGK Borcu Yok Belgesi Nasıl Alınır? (İhale, Hakediş, Teşvik)

İhaleye girecekseniz, hakedişinizin ödenmesini bekliyorsanız, kesin teminatınızı geri almak istiyorsanız ya da bir devlet teşvikinden/desteğinden yararlanacaksanız, karşınıza hep aynı belge çıkar: SGK borcu yok belgesi. Sorun şu ki tek bir "borcu yok belgesi" yoktur — istenen amaca göre farklı belge, farklı başvuru yolu ve farklı borç hesabı devreye girer. Bu rehberde hangi amaç için nereye başvurulacağını, hangi borçların "kesinleşmiş" sayılıp hangilerinin sayılmayacağını ve 1 Ekim 2024'ten itibaren yürürlükte olan en kritik kuralı — artık aranan sınırın asgari ücrete göre değil, sabit 5.000 TL olduğunu — adım adım anlatıyoruz.

1. "Borcu yok belgesi" tam olarak nedir, kaç türü var?

SGK'nın verdiği borcu yoktur belgesi, istenen amaca göre yedi ayrı başlık altında toplanır. Hepsinin ortak noktası "borcunuz yok" demesi; farkı, hangi borç türünün ve hangi işyerlerinizin sorgulandığıdır.

Bu rehberin ağırlığı, en sık karşılaşılan ve en çok yanlış anlaşılan ihale (4734 sayılı Kanun md. 10) borcu yoktur belgesi üzerinedir; diğer belge türlerini de 5. adımda ayrıca ele alıyoruz.

2. Nereden alınır: e-Devlet mi, SGK il müdürlüğü mü?

Uygulamada bu ayrım nettir: bazı belgeler elektronik ortamda (e-Devlet/e-Borcu Yoktur), bazıları ise SGM'ye (Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü/Merkezi) yazılı başvuruyla, kâğıt ortamda alınır. İkisini karıştırmak en sık yapılan hatadır, bu yüzden önce hangi belgenin hangi yoldan geldiğine bakalım.

e-Devlet'ten hangi durumlarda borcu yoktur belgesi alınabilir?

e-Borcu Yoktur uygulamasında iki ayrı seçenek bulunur; ikisi de elektronik ortamda, aktivasyon sonrası anında sonuç üretir:

• İhale konusu olan işler — 4734 sayılı Kanun md. 10 kapsamında ihalelere katılmak için istenen borcu yoktur belgesi. SGM'ye gitmeden elektronik, bar kodlu belge üretilir ve ihale makamına doğrudan ibraz edilebilir. İşyeriniz "ihale kodu" ile tescilliyse, aynı seçenekten hak ediş (istihkak) ödemesi amaçlı borcu yoktur belgesini de kendiniz üretip idareye sunabilirsiniz (bkz. 5. adım) — bu, idarenin kendi sorgulama yükümlülüğünün yerine geçmez, ona ek bir yoldur.

• İhale konusu olmayan işler — bankaya kredi başvurusunda, kiraya verene, ortaklık/hisse devri işlemine, vergi dairesine, bir teşvik/destek başvurusuna ya da Onaylanmış Kişi Statü Belgesi başvurusunda Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirine sunulacak genel amaçlı borcu yoktur belgesi (bkz. 5. adım).

Buna karşılık kesin teminatın iadesi için istenen ilişiksizlik belgesi e-Devlet üzerinden alınamaz; bu, mutlaka ilgili SGM'ye yazılı başvuru gerektirir (bkz. 5. adım).

Pratik not: e-Devlet üzerinden aldığınız ihale borcu yoktur belgesi ile SGM'den kâğıt olarak aldığınız belge aynı hukuki değere sahiptir; ikisi de 4734 sayılı Kanun md. 10 kapsamında geçerlidir. Teşvik/destek başvurularında da genel amaçlı e-Borcu Yoktur belgesi çoğu zaman kabul edilir; ancak KOSGEB, TÜBİTAK, KGF gibi kurumlar özel biçimde düzenlenmiş, kendilerine hitaben yazılmış bir belge (bkz. 5. adım) isteyebilir — başvuru yaptığınız kurumla önceden teyit edin.

e-Borcu Yoktur aktivasyonu nasıl yapılır?

e-Borcu Yoktur belgesi, Kuruma yapılan bir aktivasyon başvurusu üzerine aktivasyonu gerçekleştirilen işverenlerce e-Bildirge şifresi üzerinden alınır. Yani bu bir "hesap açtır, hemen kullan" sistemi değil; önce bir kerelik bir aktivasyon adımı gerekiyor:

1. e-Bildirge (işveren) kullanıcı kodunuz/şifreniz yoksa önce onu edinin. İşyeri tescili yapılan çoğu işverende bu zaten mevcuttur; yoksa işyerinizin bağlı olduğu SGM'ye başvurarak temin edilir.

2. e-Borcu Yoktur aktivasyon başvurusunu yapın. Bu başvuruyu doğrudan e-Devlet üzerindeki "e-Borcu Yoktur Aktivasyon İşlemleri" hizmetinden yapabilir, aktivasyon talebinizi ve durumunu buradan takip edip gerekirse iptal edebilirsiniz. Aktivasyonunuz yoksa işyerinizin bağlı olduğu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne/Merkezine giderek de başvurabilirsiniz.

3. Aktivasyon onaylandıktan sonra sorgulama ekranına girin. Giriş, e-Devlet Kapısı'ndaki "e-Borcu Yoktur" hizmetinden T.C. kimlik numaranız ve e-Devlet şifresi/e-imza/mobil imza ile, ya da SGK e-bildirge sistemi üzerinden mevcut e-Bildirge kullanıcı kodu ve şifrenizle yapılabilir.

4. Amacınızı seçip sorgulamayı yapın. Ekranda "ihale konusu olan işler" (4734 sayılı Kanun md. 10) ile "ihale konusu olmayan işler" ayrı birer seçenek olarak sunulur; doğru seçeneği işaretleyin. Sorgulama Hakediş ödemesi için ise işyeri bazlı diğer durumlarda Türkiye geneli yapılır; sonuçta üretilen elektronik belgede tüzel kişiler için ticaret unvanı ve vergi numarası, gerçek kişiler için ad soyad ve T.C. kimlik numarası, ayrıca Kurumca üretilen bar kod ve referans numarası ile belgenin alındığı tarih/saat bilgisi yer alır — ibraz ettiğiniz kurum bu bilgilerle belgeyi doğrulayabilir.

5. Gerçek kişi işverenler de aynı süreçten geçer — tüzel kişilerden farkı yoktur: aktivasyon başvurusu ve sorgulama, kendi T.C. kimlik numaranız üzerinden aynı şekilde yapılır.

Unutmayın: e-Devlet üzerinden aldığınız "ihale konusu olan işler" belgesi 4734 sayılı Kanun uyarınca ihaleye katılmak için doğrudan kullanılabilir. Ancak bu belge, kesin teminat iadesi için aranan ilişiksizlik belgesinin yerini tutmaz — o ayrı bir işlemdir (bkz. 5. adım).

İhale borcu yoktur belgesini SGM'ye başvurarak almak

e-Devlet'e erişiminiz yoksa, aktivasyonunuz tamamlanmadıysa ya borç tutarınız limitin altında / taksitlendirilmiş yapılandırılmış ise aşağıdaki yoldan da başvurabilirsiniz:

1. "4734 Sayılı Kanunun 10 uncu Maddesine Göre Borcu Yoktur Belgesi Verilmesine İlişkin Talep Formu"nu doldurun. Formu SGK'nın internet sitesinden veya herhangi bir SGM'den temin edebilirsiniz.

2. Formda ihale tarihini doğru yazın — sorgulama, başvuru tarihinize değil, beyan ettiğiniz ihale tarihine göre yapılır.

3. Formda; Türkiye genelinde adınıza kayıtlı diğer işyerlerinizi, ortağı olduğunuz şirketleri, aracı (alt işveren) olduğunuz işyerlerini ve üst düzey yönetici/işveren vekili olduğunuz işyerlerini eksiksiz beyan edin. Daha önce ilişiksizlik belgesi aldığınız işyerlerini yazmanıza gerek yok; buna karşılık devredilmiş, gayri faal ya da ortaklığı sona ermiş işyerlerinizi de beyan etmeniz gerekir.

4. Formu, işyerinizin bağlı olduğu SGM'ye (kayıtlı işyeriniz yoksa herhangi bir SGM'ye) elden veya yazıyla iletin.

5. SGM, Türkiye genelinde (yalnızca kendi ilinizdeki işyeriniz değil) borç sorgulaması yapar ve sonuca göre borcu yoktur belgesini ya da borç tutarını belirten bir belgeyi düzenler.

Dikkat: Formda beyan ettiğiniz bilgilerin eksik veya hatalı olması hâlinde Kurumun ve üçüncü kişilerin uğrayacağı zarardan kendiniz sorumlu olursunuz.

3. Hangi borçlar "kesinleşmiş" sayılır? (En kritik kısım)

Borcu yoktur belgesi verilirken bakılan şey toplam borcunuz değil, kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcunuzdur. Bu ayrım, belgeyi alıp alamayacağınızı belirleyen asıl noktadır.

3a. İşveren/sigortalı profilinize göre hangi borçlar sayılır

Borç hesabı, başvuru sahibini dört profile ayırıp her biri için ayrı yapılır:

Kısacası: aynı "kategori" içindeki borçlar toplanır, farklı kategoriler ayrı ayrı sınıra tabi tutulur. Bir kategoride sınırı aşmanız, borcunuz olmayan diğer kategoriyi etkilemez — ama o kategoriden dolayı size yine de borcu var belgesi düzenlenir.

3b. Güncel kural: Sabit 5.000 TL sınırı (1 Ekim 2024'ten itibaren)

Daha önce sınır, sigorta primine esas aylık kazancın üst sınırının 3 katı (alt işvereni olan işyerlerinde 6 katı) idi — yani asgari ücrete endeksliydi ve her yıl değişiyordu (2017'de 3 kat sınır 39.993,75 TL'ydi). Kamu İhale Genel Tebliği'nin ilgili maddesi değiştirilmiş ve 1 Ekim 2024 tarihinden itibaren bu sistem tamamen kaldırılmıştır.

Artık geçerli olan tek kural: Her borç grubu için sınır sabit 5.000,00 TL'dir. Bu tutar asgari ücrete bağlı değildir; yalnızca yeni bir mevzuat değişikliğiyle güncellenir.

Örnek: Yalnızca 4/a sigortalı çalıştıran (A) Ltd. Şti.'nin kendi işyerinden 3.062,66 TL muaccel borcu çıkıyor. Bu tutar 5.000 TL'yi aşmadığı için işverene borcu yoktur belgesi verilir. Aynı işverenin kendi borcu 3.500 TL, ayrıca alt işvereni olduğu bir işte 4.500 TL borcu daha varsa, ikisi birlikte toplanır (8.000 TL) ve 5.000 TL'yi aştığı için bu defa borcu var belgesi düzenlenir.

Hem 4/a hem 4/c sigortalı çalıştıran bir işverende ise gruplar ayrı değerlendirilir: 4/a borcu 4.700 TL (sınırın altında, bu grup için sorun yok) iken 4/c borcu 5.750 TL (sınırı aşıyor) olursa, tek bir grup sınırı aştığı için işverene yine borcu var belgesi verilir.

3c. Hangi borçlar hiç sayılmaz (kapsam dışı)

Aşağıdaki borçlar tutarı ne olursa olsun kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu sayılmaz ve borcu yoktur belgesi verilmesine engel olmaz:

• Tecil/taksitlendirilmiş veya yapılandırılmış borçlar — taksit ve cari ay ödeme yükümlülükleri düzenli yerine getiriliyorsa (yani yapılandırma bozulmamışsa).

• Her borç grubu için 5.000 TL'ye kadar olan tutarın kendisi — bu bir "muafiyet" değil, 3a ve 3b'de anlattığımız sınırın ta kendisidir: grubunuzun toplam borcu 5.000 TL'yi aşmadığı sürece o grup hiç "kesinleşmiş" sayılmaz.

• İdari para cezaları, tasarrufa teşvik kesintisi ve katkı tutarları, konut edindirme yardımı.

• Özel işlem vergisi, eğitime katkı payı ve damga vergisi ile bunlara bağlı gecikme zamları.

• Prim borcuna karşı dava açılmış ve takip/tahsili durduran bir karar (geçici veya kesin) verilmişse, dava süren borç.

• Prim borcunun 6183 sayılı Kanun çerçevesinde cebren tahsiline karşı dava açılmış ve yine takip/tahsili durduran bir karar verilmişse, o borç.

Önemli ayrım: Sadece dava açmak yetmez — davanın icra/tahsili fiilen durduran bir ara veya nihai karar getirmesi gerekir. Aksi hâlde (dava açılmış ama yürütmeyi durdurma kararı yoksa) borç yine kesinleşmiş sayılır. Buna karşılık, vadesi geçtiği hâlde ilgili kurumca tecil edilmiş bir borç, taksitler aksatılmadığı sürece hiçbir zaman kesinleşmiş sayılmaz.

Yapılandırma örneği: 255.500 TL borcu olan bir işverenin bu borcu 7440 sayılı Kanuna göre yapılandırılmış ve taksitler/cari ay ödemeleri düzenli yatırılıyorsa, bu tutar hesaba hiç girmez; başka borcu yoksa işverene borcu yoktur belgesi verilir. Yapılandırma dışında kalan (ör. sonraki bir aya ait) 28.550 TL gibi ayrı bir borç varsa, o tutar 5.000 TL'yi aştığından bu kez borç tutarını belirten bir belge düzenlenir.

4. İhaleyi kazandınız ama eski bir borcunuz çıktıysa: sözleşme imzalanana kadar ödeme hakkı

1 Ekim 2024'ten itibaren geçerli olan ve pratikte çok işe yarayan bir kural: İhale tarihi itibarıyla borcu yoktur belgesi almış (ya da taahhüt vermiş) ve ihale üzerinde kalmış bir isteklinin, ihale tarihinden önceki bir döneme ait olup sonradan ortaya çıkan kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcunu, sözleşme imzalanmadan önce öderse, yine ihale tarihi itibarıyla borcu yoktur belgesi alabilmesidir.

Yani ihale tarihi ile sözleşmenin imzalandığı tarih arasında geçen sürede (idarece sözleşmeye çağrılana kadarki dönemde) fark edilen/tahakkuk eden eski bir borcunuz varsa, sözleşmeyi imzalamadan önce bu borcu kapatarak ihaleyi kaybetmekten kurtulabilirsiniz.

5. Diğer borcu yoktur belgesi türleri

Hakediş ödemesi

Hakediş için borç sorgusunu asıl olarak ödemeyi yapacak resmi kurum (idare/ihale makamı) yapar — İlişiksizlik Belgesi Yönetmeliği'nin 6 ncı maddesi bu sorgulamayı doğrudan idareye bir yükümlülük olarak yüklüyor. İdareler, ihale yoluyla yaptırdıkları işlerde her hak ediş ödemesinden önce yükleniciyle (ve varsa alt işverenleriyle) ilgili borç sorgusunu kendileri Kuruma yazarak ya da elektronik ortamda yapmak zorundadır. Hizmet/yapım işlerinde ilgili ihale konusu işyerinden, piyasadan hazır mal alım işlerinde ise işverenin merkez adresindeki ilin tüm işyerlerinden sorgulama yapılır. Borç yoksa borcu yoktur yazısı, varsa borç tutarını belirten bir yazı SGM tarafından doğrudan idareye düzenlenir ve varsa borç tutarı hak edişten kesilerek Kuruma aktarılır.

Bunun yanında, işyeriniz SGK'ya "ihale kodu" ile tescil edilmişse, e-Borcu Yoktur uygulamasındaki "ihale konusu olan işler" seçeneğinden hak ediş amaçlı borcu yoktur belgenizi kendiniz de üretip idareye ibraz edebilirsiniz. Bu, idarenin yukarıdaki sorgulama yükümlülüğünün yerine geçmez; onu tamamlayan ek bir yoldur.

İdareler, İşverenin (ve varsa alt işverenlerinin) yasal ödeme süresi geçmiş borcu bulunup bulunmadığı, her hak ediş ödemesinden önce yeniden sorgulanmak zorundadır — bir önceki ödemede borç çıkmamış olması sonrakini garanti etmez. İdare, Kurumun tebligatına rağmen borçlu bir yükleniciye hak ediş öderse, Kurumun uğradığı zarardan idare kendisi sorumlu tutulur.

Kesin teminatın iadesi

Kesin teminat, ihale konusu işle ilgili Kuruma borcun bulunmadığına dair ilişiksizlik belgesi ibraz edilmeden iade edilemez. Bu belge hak ediş yazısından tamamen farklıdır: hak ediş sorgusu yalnızca o anki muaccel borca bakarken, ilişiksizlik belgesi için Kurum önce işin işçilik yönünden incelemesini tamamlar — yani beyan edilen sigortalı ve prim gün sayısının, yapılan işin niteliğine ve değerine göre yeterli olup olmadığına bakılır (asgari işçilik incelemesi). Bu inceleme sonucunda eksik bildirim tespit edilirse ortaya bir fark işçilik prim borcu çıkabilir; ilişiksizlik belgesinde aranan borç kalemleri arasında sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası, damga vergisi, eğitime katkı payı ve özel işlem vergisiyle birlikte bu fark işçilik üzerinden hesaplanan prim de vardır.

Fark işçilik prim borcu kesinleşme aşamasındaysa veya itiraz edilmişse dahi, borç ödenmediği sürece işlemler sonuçlanıncaya kadar ilişiksizlik belgesi verilmez; buna karşılık borç henüz kesinleşmemişse, ihale konusu işler için istenen borcu yoktur belgesinde borç olarak değerlendirilmez. Özel bina inşaatlarında (yapı kullanma izin belgesi için istenen ilişiksizlik belgesinde) ise işin tamamı esas alınarak aynı borç kalemleri sorgulanır.

Alt işveren (taşeron) borcu yoktur yazısı

Bir işverenin alt işvereninden yalnızca üstlendiği iş kapsamında borcu yoktur yazısı istemesi hâlinde, sadece o işten kaynaklanan borç sorgulanır. Alt işverenin kesinleşmiş borcu ödenmedikçe ne kendisine ne de işverenine borcu yoktur yazısı verilmez.

Devlet yardımı, teşvik ve destekler

KOSGEB, TÜBİTAK, Kredi Garanti Fonu, Hazine ve Maliye Bakanlığı gibi kurum ve kuruluşlardan alınacak yardım/teşvik/destek öncesinde de borç sorgusu istenir — ama bu, ihale belgesinden tamamen ayrı bir mevzuata (5510 sayılı Kanun md. 90/6) dayanır ve kendi başına, farklı bir sınır kullanır:

• İhale belgesinde (3b. adımda anlattığımız gibi) sınır artık sabit 5.000 TL'dir; asgari ücret değişse bile bu tutar sabit kalır.

• Teşvik/destek belgesinde ise sınır, sorgu tarihinde geçerli brüt asgari ücretin tutarının kendisidir (3 katı ya da 6 katı değil, tam olarak 1 katı) — asgari ücret her yıl değiştiğinde bu sınır da otomatik olarak değişir. Bu rehberin görüntülendiği tarihteki karşılığı 33.030,00 ₺'dir.

Yani Türkiye genelindeki muaccel borcunuz sorgu tarihindeki brüt asgari ücreti aşmıyorsa borcu yoktur yazısı verilir; aşıyorsa (ve borç tecil ya da taksitlendirilmemişse) borç tutarını belirten bir yazı düzenlenir.

Uygulamada birçok işveren, bu ayrı süreci hiç işletmeden, e-Devlet'ten aldığı genel amaçlı e-Borcu Yoktur belgesini (ihale konusu olmayan işler seçeneği) doğrudan başvuru yaptığı kuruma sunuyor ve kabul görüyor — bu belge anında üretildiği için daha pratiktir.

KDV mahsubu

Prim borcunuzu KDV iade alacağınızdan mahsup ettirmek istiyorsanız, cari aya ait primin mahsup için tanınan ilave süresi (vade + 20 gün) içinde istediğiniz borcu yoktur yazısında bu tutar henüz Kurum hesaplarına geçmediğinden gösterilemez; ilgili vergi dairesinden alacağınız aktarım yazısı ve bir taahhütname ile başvurursanız size mahsup borcu yoktur yazısı verilebilir. Doğrudan KDV iadesi için cari/geçmiş dönem borcunuzu gösteren ayrı bir belge de düzenlenebilir.

6. Ortak girişim ve şirket ortaklığında borç sorgusu

• İş ortaklığı (konsorsiyum değil): Müşterek ve müteselsil sorumluluk gereği her ortağın borcu ayrı ayrı sorgulanır; ortaklardan birinin bile borcu varsa istekliye borcu var belgesi verilir.

• Konsorsiyum: Her ortağa ayrı istihkak ödeniyor, ayrı teminat veriliyor ve ayrı işyeri tescili yapılmışsa, kesinleşmiş borcu olmayan ortağa diğer ortakların borcuna bakılmaksızın borcu yoktur belgesi verilir.

• Ticaret şirketleri ayrı tüzel kişiliktir: Bir şirket ortağının kendi adına tescilli işyerinden borcu olması, ortağı olduğu şirketin borcu yoktur belgesini engellemez (ve tersi de geçerlidir) — ikisi ayrı kişiliklerdir. Ancak ortağın kendi işyerinden borcu yoktur belgesi istemesi hâlinde, ortağı olduğu şirketin borcundan (şirketin türüne göre — ör. limited şirkette sermaye payı oranında, şirket müdürüyse tamamından) sorumlu olduğu tutar da bu kez ona sorulur.

Sık yapılan hatalar

• Yalnızca kendi işyerinizin borcuna bakmak. Sorgulama Türkiye geneli yapılır; başka bir ildeki işyeriniz, ortaklığınız ya da alt işverenliğiniz varsa o borçlar da hesaba girer.

• Başvuru tarihini ihale tarihi sanmak. Sorgulama, dilekçenin Kuruma ulaştığı tarihe değil, beyan ettiğiniz ihale tarihine göre yapılır.

• 4/a ve 4/c (ya da 4/b) borçlarını tek kalemde toplamak. Bunlar ayrı gruplar olarak değerlendirilir; bir grupta sınırın altında olmak diğer gruptaki aşımı telafi etmez.

• Eski (asgari ücrete endeksli) sınırı esas almak. 1/10/2024'ten önceki ihaleler için eski "3 kat/6 kat" hesabı geçerliydi; bu tarihten sonrası için tek geçerli sınır sabit 5.000 TL'dir.

• Dava açmanın tek başına borcu durdurduğunu sanmak. Takip/tahsili fiilen durduran bir mahkeme kararı yoksa dava süren borç yine kesinleşmiş sayılır.

• İhale sonrası çıkan eski borcu gözden kaçırmak. Sözleşme imzalanmadan önce fark edilip ödenirse ihale tarihi itibarıyla borcu yoktur belgesi hâlâ alınabilir — ödemeyi geciktirmemek gerekir.

• İdari para cezasını prim borcuyla karıştırmak. İdari para cezaları, kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu hesabına hiç girmez.

• Kesin teminat iadesi için hak ediş yazısını yeterli sanmak. Teminat iadesi ayrı bir belge olan ilişiksizlik belgesini gerektirir.

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; borcunuzun kapsama girip girmediği somut duruma göre değişebilir (yapılandırma, dava, alt işverenlik, ortaklık gibi). Kesin sonuç için işyerinizin bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne/Merkezine başvurmanız gerekir.

Sık sorulan sorular

SGK borcu yok belgesi nereden alınır?

İhaleye katılmak için istenen borcu yoktur belgesi (4734 sayılı Kanun md. 10) artık iki yoldan alınabilir: e-Devlet üzerinden e-Borcu Yoktur aktivasyonu tamamlandıktan sonra elektronik olarak, ya da "4734 Sayılı Kanunun 10 uncu Maddesine Göre Borcu Yoktur Belgesi Verilmesine İlişkin Talep Formu" ile işyerinizin bağlı olduğu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne/Merkezine başvurarak. İhale konusu olmayan işler için istenen borcu yoktur belgesi de aynı e-Borcu Yoktur uygulamasından, ayrı bir seçenek olarak alınır.

SGK borcu yok belgesini e-Devletten alabilir miyim?

Evet. e-Borcu Yoktur aktivasyonunuz tamamlandıysa, hem ihale konusu olan işler (4734 sayılı Kanun md. 10) hem de ihale konusu olmayan işler için istenen borcu yoktur belgesini e-Devlet üzerinden anında, bar kodlu elektronik belge olarak alabilirsiniz. İşyeriniz "ihale kodu" ile tescilliyse, aynı seçenekten hak ediş amaçlı belgenizi de kendiniz üretebilirsiniz. Buna karşılık kesin teminat iadesi için istenen ilişiksizlik belgesi ve teşvik/KDV belgeleri e-Devlet'ten alınamaz; bunlar için SGM'ye/idareye yazılı başvuru gerekir.

e-Borcu Yoktur aktivasyonu nasıl yapılır?

Aktivasyon başvurusunu doğrudan e-Devlet üzerindeki "e-Borcu Yoktur Aktivasyon İşlemleri" hizmetinden ya da işyerinizin bağlı olduğu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne/Merkezine giderek yapabilirsiniz. Aktivasyon onaylandıktan sonra e-Devlet Kapısı'ndaki "e-Borcu Yoktur" hizmetinden T.C. kimlik numaranız ve e-Devlet şifreniz/e-imzanızla, ya da SGK'nın işveren/ e-Bildirge sisteminden (uyg.sgk.gov.tr) mevcut e-Bildirge şifrenizle giriş yaparak "ihale konusu olan/olmayan işler" seçeneklerinden size uygun olanı seçip Türkiye geneli sorgulama yapabilir, bar kodlu/referans numaralı elektronik belgenizi anında üretebilirsiniz. Gerçek kişi işverenler de aynı süreçten geçer; aralarında fark yoktur.

SGK borcu yok belgesi kaç günde çıkar?

Belirli bir yasal süre öngörülmez. e-Devlet üzerinden e-Borcu Yoktur ile alınan elektronik belge genellikle anında üretilirken, SGM'ye yazılı başvuru gerektiren durumlarda süre, ünitenin iş yoğunluğuna ve sorgulanacak işyeri sayısına göre değişir.

1 Ekim 2024'ten itibaren borcu yoktur belgesinde ne değişti?

Eskiden ihale borcu yoktur belgesinde sınır, sigorta primine esas aylık kazancın üst sınırının 3 katı (alt işvereni olanlarda 6 katı) idi ve asgari ücrete göre her yıl değişiyordu. 1/10/2024 tarihinden itibaren bu sistem kaldırılmış, yerine her borç grubu için sabit 5.000,00 TL sınırı getirilmiştir. Ayrıca ihale tarihinden sonra ortaya çıkan eski bir borcun sözleşme imzalanmadan önce ödenmesi hâlinde ihale tarihi itibarıyla borcu yoktur belgesi alınabileceği netleştirilmiştir.

5.000 TL sınırının altında borcu olan herkese belge verilir mi?

Evet, ama gruplar ayrı ayrı değerlendirilir. Örneğin hem SSK'lı işçi çalıştıran hem kamu görevlisi istihdam eden bir işverende, SSK'lı işçilerden kaynaklanan borç ile kamu görevlilerinden kaynaklanan borç ayrı ayrı 5.000 TL'yle karşılaştırılır; gruplardan biri sınırı aşarsa borcu yoktur belgesi verilmez.

İdari para cezası borcu, borcu yoktur belgesi almama engel olur mu?

Hayır. İdari para cezaları, tasarrufa teşvik kesintisi, konut edindirme yardımı, özel işlem vergisi, eğitime katkı payı ve damga vergisi kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu hesabına hiç girmez.

Yapılandırılmış/taksitlendirilmiş borcum varsa borcu yoktur belgesi alabilir miyim?

Evet, taksit ve cari ay ödemelerinizi düzenli olarak yerine getiriyorsanız (yapılandırma bozulmamışsa) bu borç kesinleşmiş sayılmaz ve borcu yoktur belgesi almanıza engel olmaz. Yapılandırma dışında kalan ayrı bir borcunuz varsa yalnızca o tutar sınırla karşılaştırılır.

Prim borcuma dava açtım, borcu yoktur belgesi alabilir miyim?

Yalnızca dava açmış olmanız yeterli değildir. Davanın, takip ve tahsili fiilen durduran bir ara ya da nihai karar getirmiş olması gerekir. Böyle bir karar yoksa dava süren borç yine kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olarak değerlendirilir.

İhaleyi kazandıktan sonra eski bir borcum çıktı, ne yapmalıyım?

İhale tarihinden önceki bir döneme ait olup sonradan tahakkuk eden borcunuzu sözleşme imzalanmadan önce öderseniz, ihale tarihi itibarıyla borcu yoktur belgesi almaya devam edebilirsiniz.

Teşvik veya kredi başvurusu için borcu yoktur belgesini e-Devletten alabilir miyim?

Evet, uygulamada kabul görüyor. e-Borcu Yoktur'un "ihale konusu olmayan işler" seçeneğinden aldığınız genel amaçlı belge, çoğu banka kredisi ve teşvik/destek başvurusunda kullanılabiliyor. Ancak bu belge, devlet yardımı/teşvik borç sorgusundaki asgari ücret sınırını değil kendi ölçütünü esas alır; KOSGEB, TÜBİTAK, KGF gibi kurumlar kendilerine hitaben özel düzenlenmiş bir yazı isteyebilir. Başvurmadan önce ilgili kurumla hangi belgeyi kabul ettiklerini teyit etmenizi öneririz.

Kesin teminatımı geri almak için borcu yoktur belgesi yeterli mi?

Hayır. Teminat iadesi için hak ediş belgesinden ayrı olan "ilişiksizlik belgesi" gerekir; bu belge ihale konusu işle ilgili Kuruma borcun bulunmadığını gösterir ve idareye ibraz edilmedikçe kesin teminat iade edilemez.

İlişiksizlik belgesi için işçilik incelemesi yapılır mı?

Evet. İlişiksizlik belgesi verilmeden önce Kurum, beyan edilen sigortalı ve prim gün sayısının işin niteliğine göre yeterli olup olmadığını inceler (asgari işçilik incelemesi). Eksik bildirim tespit edilirse doğan "fark işçilik" prim borcu da ilişiksizlik belgesi için aranan borçlar arasına girer; bu borç kesinleşmeden ödenmezse işlemler sonuçlanana kadar belge verilmez.

Alt işverenimin (taşeronumun) borcu benim borcu yoktur belgemi etkiler mi?

Evet. Alt işverenlerinizin kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu, sizin işveren borcunuzla birlikte tek bir grup olarak toplanıp 5.000 TL sınırıyla karşılaştırılır; alt işvereniniz ödemedikçe size de borcu yoktur belgesi verilmez.

İş ortaklığında bir ortağın borcu varsa ne olur?

İş ortaklığında (konsorsiyumdan farklı olarak) ortaklar müştereken ve müteselsilen sorumludur; ortaklardan yalnızca birinin kesinleşmiş borcu olsa bile istekliye borcu var belgesi verilir.