TÜRKİYE-İRAN SOSYAL GÜVENLİK ANLAŞMASI HAKKINDA 20.12.2023 TARİHLİ VE 2023/28 SAYILI GENELGE

Özet

20.12.2023 tarihli ve 2023/28 sayılı bu Genelge, 16.04.2016 tarihinde Ankara'da imzalanan Türkiye-İran Sosyal Güvenlik Anlaşması ile 19.07.2022 tarihinde Tahran'da imzalanan Uygulama İdari Anlaşmasının (ikisi de 01.05.2023'te yürürlüğe girmiştir) SGK tarafından uygulanma usul ve esaslarını açıklar. Anlaşma; Kanunun 4/1-(a) bendi kapsamındaki hizmet akitli çalışanlar için malullük, yaşlılık, ölüm, iş kazası-meslek hastalığı, hastalık, analık ve işsizlik sigortalarını, 4/1-(b) bendi kapsamındaki bağımsız çalışanlar için işsizlik hariç aynı sigorta kollarını, 4/1-(c) bendi kapsamındaki kamu görevlileri için ise yalnızca malullük-yaşlılık-ölüm sigortasını kapsar; 506 sayılı Kanunun geçici 20. maddesindeki sandıklar da kapsama dahildir. Yetkili kurum Türkiye için SGK, İran için Sosyal Güvenlik Kurumu (SSO) olup iki ülke arasındaki yazışmalarda Türkçe/Farsça TR/IRI ve IRI/TR rumuzlu 10 adet formüler kullanılır (TR/IRI 001 üst yazı niteliğindedir). Temel kural çalışılan ülke mevzuatına tabi olmaktır; ancak bir işin icrası için diğer ülkeye geçici görevle gönderilen 4/1-(a) sigortalıları (TR/IRI 101 / IRI/TR 101 belgesiyle) ilk 24 ay kendi ülkesinin mevzuatına tabi kalmaya devam eder, işverenin talebi ve iki yetkili kurumun mutabakatıyla bu süre 36 ay daha (toplam en çok 60 aya kadar) uzatılabilir (TR/IRI 102 / IRI/TR 102); 4/1-(b) ve 4/1-(c) sigortalıları için ise TR/IRI 101 yerine "Türk Mevzuatına Tabi Kalma Belgesi" (Ek-2/2A) düzenlenir. Genelgenin ikinci kısmında ayrıca hastalık-analık ve meslek hastalığı yardımları, işsizlik yardımları, aylık (malullük/yaşlılık/ölüm) işlemleri ve tıbbi kontrollere ilişkin bölümler ile üçüncü kısımda Anlaşmanın uygulanmasına ilişkin diğer hükümler yer almaktadır.