SAHTE, KONTROLLÜ ŞÜPHELİ İŞYERLERİ İLE İLGİLİ YAPILACAK İŞLEMLERE İLİŞKİN 12/08/2021 TARİHLİ VE 2021/27 SAYILI GENELGE

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü _______________________________________________________________________________________________________________________________ 10 1/14 Sayı : E-51592363-010.06.99-29348022 12.08.2021 Konu : Sahte, Kontrollü Şüpheli İşyerleri İle İlgili Yapılacak İşlemler GENELGE 1- GENEL AÇIKLAMALAR Kurumca yapılan incelemeler sonucunda, gerçekte 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı çalıştırılmadığı halde, bazı kişilerce sahte işyeri tescili yaptırılmak suretiyle sahte sigortalı bildiriminde bulunulduğu ve Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlere istinaden bu bildirimlerin iptal edilmesine rağmen, aynı kişilerin bu defa aynı veya farklı sosyal güvenlik merkezlerinde farklı bir işyeri dosyası tescil ettirmek suretiyle sahte sigortalı bildiriminde bulunmaya devam ettikleri, ayrıca sahte sigortalı bildirilen kişilerin sağlık yardımlarından da yararlandıkları, geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri veya aylık aldıkları anlaşılmıştır. Öte yandan sahte işyeri tescil ettiren kişilerin, sağlık provizyonu alamadıklarını tespit ettikleri kişilerin sağlık hizmetlerinden yararlanmalarını sağlamak, yaşlılık aylığına hak kazanma koşulları arasında sayılan eksik prim ödeme gün sayılarını tamamlamak vb. diğer sosyal sigorta haklarından yersiz bir şekilde istifade etmeleri amacıyla talep ettikleri para karşılığında sahte sigortalı bildiriminde bulundukları tespit edilmiştir. Gerçek dışı hizmet bildirimlerinden kaynaklanan Kurumumuz zararının önlenmesi, sahte hizmetlerle yaşlılık aylığına hak kazananlardan sonradan bu hizmetleri iptal edilerek bakiye hizmet süresiyle aylığa hak kazanamadığı anlaşılanların aylıklarının kesilerek yersiz ödenen aylıklar nedeniyle büyük bir borç yükü altına girmelerinin engellenmesi, bu vakaların artmaması için sahte işyeri tespitlerinin hızlandırılması ve gereksiz emek ve zaman kaybının önüne geçilmesi amacıyla, gerek sahte sigortalı bildiriminde bulunduğu anlaşılan kişilerin aynı fiili yeniden işlemelerinin önüne geçilmesi, gerekse sahte işyerlerinin tespit edilebilmesi için işyeri tescil ve e-bildirge programlarında değişiklikler yapılarak, konuyla ilgili sosyal güvenlik il müdürlüklerimizce/sosyal güvenlik merkezlerimizce yapılacak işlemler muhtelif tarihlerde çıkarılan genel yazılar ve e-posta talimatlar ile açıklanmıştır. İşyeri tescil ve e-bildirge programlarında yapılan bahse konu değişiklikler ile işyerleri tescil durumları itibariyle; -Sahte (S), -Kontrollü (K), -Şüpheli (Ş) olmak üzere üç farklı sınıfta tanımlanmaktadır. Ayrıca,

_______________________________________________________________________________________________________________________________ 10 2/14 -“Sahte İşyeri” ve “Kontrollü İşyeri”nden bildirimi yapılan sigortalılar hakkında yersiz olarak hizmet bildirme ve birleştirme yapılmaması ve kendileri ile hak sahiplerine Kurumca kısa ve uzun vadeli sigorta kolları yönünden yardım yapılmaması, -“Sahte İşyeri”nden bildirimi yapılan sigortalılar hakkında ise tespit tarihinden önce bu nitelikteki bildirimlerin geçersiz sayılması nedeniyle durumlarının güncellenmesi, akabinde, haksız ve yersiz yapılmış olan işlemlerin geri alınması, açısından SGK Tescil ve Hizmet Dökümü Programında; “Sahte İşyeri”, “Kontrollü İşyeri” ve “Şüpheli İşyeri”nden bildirilen hizmetlerin turuncu renk ve “S”, “K”, “Ş” harfleri ile gösterimi sağlanmıştır. Bu genelgenin amacı, sahte işyeri ve sahte sigortalılık konularını içeren ve muhtelif zamanlarda çıkarılan genel yazı ve e-postaların gözden geçirilerek, güncel çalışma ve bilgiler ışığında yeniden ele alınarak birleştirilmesini sağlamak ve 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı çalıştırılmamasına rağmen Kurumumuza bildirimde bulunulması halinde Kurumumuzca yapılacak iş ve işlemleri açıklamaktır. Bu bağlamda, sahte sigortalı bildirimlerinin Kuruma verdiği zararın önüne geçilmesi ve sahte sigortalı olarak bildirilen vatandaşların sonradan telafisi mümkün olmayan sonuçlarla karşılaşmalarının önlenmesi amacıyla sahte, kontrollü ve şüpheli işyerleri ile bu işyerlerinden hizmet bildirimi yapılmış kişiler hakkında Sosyal Güvenlik İl Müdürlüklerimizce/Sosyal Güvenlik Merkezlerimizce yapılacak işlemler aşağıda açıklanmıştır. 2- SAHTE, KONTROLLÜ VE ŞÜPHELİ İŞYERİ TANIMLAMALARI İLE TANIMLAMA YAPILAN İŞYERLERİ HAKKINDA YAPILACAK İŞLEMLER Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan denetimler sonucunda “Sahte İşyeri” tescili yapıldığı tespit edilen işyerleri sisteme “Sahte İşyeri” olarak, Sahte işyerlerinin belirgin özellikleri de dikkate alınarak tespit edilen kriterler kapsamında Kurumda tescilli bulunan işyerleri arasında sahte olma potansiyeli yüksek olan işyerleri “Kontrollü İşyeri” olarak, “Sahte İşyeri” olarak tanımlanmış olan işyerlerinin, işverenlerinin, gerçek kişi olması halinde TC Kimlik Numarası (TCKN), tüzel kişi olması halinde Vergi Kimlik Numarası (VKN) ile tüzel kişiliği oluşturan ortakların TCKN/VKN anahtar olarak kullanılmak suretiyle bu kişiler adına aynı veya farklı sosyal güvenlik merkezlerinde tescil edilmiş/edilecek diğer işyerleri ile bu gerçek veya tüzel kişilerin ortak/üst düzey yönetici olduğu/olacağı diğer işyerleri, sistem tarafından “Şüpheli İşyeri” olarak, Tanımlanacaktır. İşyeri hakkında; -“Sahte İşyeri” tanımlamaları İşyeri Tescil ve e-Sigorta Servisi tarafından, -“Kontrollü İşyeri” tanımlamaları İşyeri Tescil ve e-Sigorta Servisi tarafından, -“Şüpheli İşyeri” tanımlaması ise “Sahte İşyeri” tanımlamalarına bakılarak sistem tarafından otomatik olarak, yapılacaktır. İşyeri Tescil ve e-Sigorta Servisince “Sahte İşyeri” ve “Kontrollü İşyeri” olarak yapılacak tanımlamalar, İşveren Tescil Uygulaması programlarında mevcut, “Tescil Değişiklik İşlemleri” menüsü işaretlenmek suretiyle erişilen “Tescil Değişiklik” ekranları vasıtasıyla yapılacaktır.

_______________________________________________________________________________________________________________________________ 10 3/14 2.1- Sahte İşyeri Tanımlamaları İle Bu İşyerleri Hakkında Yapılacak İşlemler 2.1.1- Sahte İşyeri Tanımlamaları Sahte işyeri; tabela işyeri olarak da adlandırılan gerçekte hiçbir ticari ve mesleki faaliyeti olmadığı ve somut bir varlığı bulunmadığı halde, işyeri dosyasından sahte sigortalılık bildirimi yapmak amacıyla, çoğu kez gerçekte var olmayan adresler beyan edilerek (boş arazi, boş dükkan vb.) sadece sahte sigortalı bildirmek amacıyla işyeri dosyası tescil edilen yerlerdir. Ayrıca sahte işyeri; yeni işyeri dosyası tescil edilmeksizin Kurumda tescilli bulunan ve gerçekte var olan faal veya gayri faal bir işyerini devralmak ya da bu işyeri işvereni olan şirketin hisselerini satın almak veya gayri faal olan işyerlerinin e-bildirge şifrelerini usulsüzce kullanmak suretiyle bu işyeri dosyaları üzerinden gerçekte hiçbir ticari ve mesleki faaliyette bulunmadan sahte sigortalılık bildirimi yapmak amacıyla da kendini gösterebilmektedir. Söz konusu nitelikteki işyerleri hakkında Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlere istinaden düzenlenen raporlarda; -İşyerinin Kanun kapsamına alındığı tarihten itibaren bildirimi yapılan tüm sigortalıların sahte olduğunun tespit edilmesi halinde “Sahte İşyeri/1-Kanun Kapsamına Alındığı Tarihten İtibaren Sahte İşyeri”, -Belirli bir tarihten sonra sigortalı bildirilen kimselerin çalışmalarının gerçek ve eylemli olmadığının, bir başka ifade ile belirli bir tarihten sonra işyerinin gerçekte var olmadığının tespit edilmesi halinde ise “Sahte İşyeri/2-Belirli Bir Tarihten Sonra Sahte İşyeri”, seçeneği seçilmek suretiyle, denetim raporunun “tarih ve sayısı”, ile raporu düzenleyen Denetmen(D)/Müfettiş(M) bilgisi, işverene hizmet veren sözleşmeli meslek mensubunun TCKN/VKN bilgileri ile varsa kusur durumunu belirten “Kusuru Var" bilgisi “Tescil Değişiklik” ekranları vasıtasıyla sisteme girilerek işyerinin tescil durumu kontrollüden/şüpheliden/normalden sahteye çevrilmek üzere gerekli tanımlama yapılacaktır. Bununla birlikte sahte işyeri incelemesi sonucunda; -Kontrollü, şüpheli listesinde olup da yapılan denetim sonucunda sahte olmadığı anlaşılan işyerlerine “Sahte Değil” (SD), -Gerçek bir işyeri olduğu anlaşılmasına rağmen sahte sigortalı bildiriminde bulunduğu tespit edilen işyerlerine “Sahte Sigortalı Bildirmiş”(SB) Tanımlamaları yapılacaktır. Diğer taraftan, gerçek ve eylemli çalışanların da bulunduğu gerçek işyerlerinden bildirim yapılan aynı aylarda sahte sigortalı/sigortalıların da bildirildiğinin tespit edilmesi durumunda ise işyeri sahte olarak değerlendirilmeyerek sigortalı sahte sayılmak üzere sahte sigortalıların hizmetleri iptal edilecektir. “Sahte İşyeri” olarak tanımlanacak olan tüzel kişilerin ortak veya üst düzey yöneticilerinin bir kısmının tescil işlemleri sırasında sisteme girilmemiş olması veya tanımlama işleminin yapılacağı tarih itibariyle ortak veya üst düzey yönetici bilgilerinin güncel bulunmaması halinde, İşyeri Tescil ve e-Sigorta Servisi tarafından “Sahte İşyeri” olarak yapılacak tanımlamadan önce işyeri tescil bilgilerinde gerekli ekleme, düzeltme ve güncelleme işlemleri “Tescil Değişiklik” ekranları vasıtasıyla yapılacaktır. 2.1.2- Sahte İşyeri veya Sahte Sigortalılık Tespit Edilen Denetim Raporlarıyla İlgili Yapılacak İşlemler Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerde sahte veya gerçek

_______________________________________________________________________________________________________________________________ 10 4/14 işyerinden bildirimi yapılan sahte sigortalıların saptanması durumunda, yapılan tespitlere ilişkin değerlendirilmesi gereken hususlar Sosyal Güvenlik Denetmenleri Çalışma Talimatında açıklanmıştır. -İşyerinin sahte olduğunun tespit edilmesi halinde, düzenlenecek raporun bir suretinin işyerinin Muhtasar Beyannamesinin/Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesinin (MPHB) verildiği yetkili vergi dairesine gönderilmesi, -Sahte hizmet kazandırmak suretiyle sağlık hizmetleri ve diğer haklardan, ödeneklerden yararlanılması ile gelir veya aylık bağlatılması nedenleriyle Kurumun yanlış işlem ve ödeme yapmasına sebebiyet veren ve bu suretle adına borç tahakkuk ettirilen ve/veya borç tahakkuk ettirilmesine neden olan kişiler hakkında Kurum zararı da belirtilerek 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 204 üncü, 206 ncı ve 207 nci maddeleri kapsamında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulması, -Kuruma sahte işyeri ve/veya sahte sigortalı bildiriminde kastı veya kusuru bulunduğu tespit edilen meslek mensubu hakkında Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğine bilgi verilmesi, - Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerde sahte veya gerçek işyerinden sahte sigortalılar adına yapılan bildirimlere ilişkin prim ve idari para cezası ödenmiş olduğunun tespiti halinde, ödenen primlerin ve idari para cezalarının 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 81 inci maddesi ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin ek 7 nci maddesine istinaden Kuruma irat kaydedilmesi, sahte sigortalılar adına yapılan bildirimlerden kaynaklanan primlerin ve idari para cezalarının ödenmemiş olması halinde ise tahsili cihetine gidilmemesi, - Yapılan denetim sonucunda sahte işyeri veya sahte sigortalılık tespitine ilişkin düzenlenen raporun bir suretinin, geçici iş göremezlik ve emzirme ödeneklerinin tahsil edilmesi amacıyla Kısa Vadeli Sigortalar Servisine, sahte sigortalı olduğu tespit edilenlerin kullanmış oldukları iyileştirme vasıtası, ortez ve protez giderlerinin tahsili için, düzenlenen denetim raporlarının bir nüshasının Sağlık Ödeme Servislerine ve Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezlerine gönderilmesi, genel sağlık sigortası tescillerinin yapılması/düzeltilmesi için işyerinin bağlı olduğu genel sağlık sigortası servisine, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılığı olduğu anlaşılanlarla ilgili tescillerinin yapılması/düzeltilmesi için 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında dosyasının işlem gördüğü sigortalı tescil ve hizmet servisleri, bir suretinin de gelir/aylık ile ilgili değerlendirme yapılmak üzere Emeklilik Servislerine intikal ettirilmesi, -Asgari işçilik hesaplaması yapılmış ve ilişiksizlik belgesi düzenlenmiş işyerlerinde, ilişiksizlik belgesinin verildiği tarihten sonra o işyerinde sahte sigortalılık nedeniyle hizmet iptali olması durumunda asgari işçilik hesabının yeniden yapılması, - “Sahte işyeri” tanımlaması yapılan işyeri dosyaları üzerinden Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgesi/muhtasar ve prim hizmet beyannamesi “I”, dört aylık sigorta primleri bordroları ise “T” kodu girilerek, hizmetin iptal edilmesi, bu işyerlerinden sigortalı adına hizmet bildirimi ve hizmet birleştirme işlemi yapılmaması, - “Sahte işyeri” tanımlaması yapılan işyeri dosyaları üzerinden Kuruma verilen sigortalı işe giriş/işten ayrılış bildirgesinin iptal edilmesi, gerekmektedir. 2.1.3- Damga Vergisi Tahakkukları Hakkında Yapılacak İşlemler Kurumumuzun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan inceleme ve denetimler

_______________________________________________________________________________________________________________________________ 10 5/14 sonucunda sahte olduğu tespit edilen işyerlerinden yapılan sahte sigortalı bildirimlerinden dolayı Kurumumuza verilmiş olan her bir asıl ve ek nitelikteki aylık prim ve hizmet belgesinden tahakkuk etmiş damga vergisi borçlarının iptal edilmesine imkan bulunmamakta, dolayısıyla, söz konusu damga vergisi borçlarının 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uyarınca takip ve tahsil edilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, sahte işyeri tescil ettirdiği tespit edilen kişilerce, sahte işyerlerinden bildirilen aylık prim ve hizmet belgesinden dolayı tahakkuk etmiş ve ödenmemiş damga vergisi ve buna ilişkin gecikme zammı borçları, aylık prim ve hizmet belgesinin iptal edilmesi üzerine sistem tarafından iptal edilmemektedir. Diğer taraftan, sahte işyeri tescil ettirdiği tespit edilen kişilerce, sahte işyerlerinden bildirilen aylık prim ve hizmet belgesinden dolayı tahakkuk etmiş ve ödenmemiş damga vergisi borçları 2020/20 sayılı Genelgede belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde terkin edilebilecektir. Ayrıca, Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesinden dolayı tahakkuk etmiş damga vergisinin takip ve tahsilinden Gelir İdaresi Başkanlığı sorumlu olduğundan, sahte işyerlerinden bildirilen Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesinden dolayı tahakkuk etmiş olan damga vergisi borçları için herhangi bir işlem yapılmayacaktır. 2.1.4- Diğer Hususlar 2.1.4.1. “Sahte İşyeri” olarak tanımlanan işyerlerinin e-Sigorta kullanıcı kodu ve şifresi sistem tarafından otomatik olarak askıya alınacağından, “Sahte İşyeri” olarak tanımlanmış olan işyerleri tarafından gerek e-Sigorta üzerinden gönderilen bildirimlerin yapılmasına gerekse e-beyanname üzerinden alınan muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile sigortalıların prime esas kazanç ve hizmet bilgilerinin beyanına sistem tarafından izin verilmeyecektir. Bu bakımdan, ünitece “Sahte İşyeri” tanımlamasının yapılması halinde, ayrıca bu işyerlerinin e-Sigorta kullanıcı kodu ve şifresinin askıya alınmasına gerek bulunmamaktadır. 2.1.4.2. Sahte tescilli işyerinin alt işvereni var ise bu alt işveren de sistem tarafından “Sahte İşyeri” olarak tanımlanacak olup, alt işverenin, gerçek kişi olması halinde TCKN, tüzel kişi olması halinde VKN ile tüzel kişiliği oluşturan ortakların TCKN/VKN anahtar olarak kullanılmak suretiyle bu kişiler adına aynı veya farklı sosyal güvenlik merkezlerinde tescil edilmiş/edilecek diğer işyerleri ile bu gerçek veya tüzel kişilerin ortak/üst düzey yönetici olduğu/olacağı diğer işyerlerine de otomatik olarak “Şüpheli İşyeri” tanımlaması yapılacaktır. Asıl işverenin sahte tanımlaması kaldırılmadığı sürece alt işverenin de sahte tanımlaması kaldırılmayacaktır. “Sahte İşyeri” olarak tanımlanmış işyerlerine yeni alt işveren kaydı yapılamayacağı gibi tescil değişikliği (nakil, katılım, birleşme, devir ve intikal) işlemleri de yapılamayacaktır. Ayrıca, sahte sigortalılar adına yasal süresi dışında yapılan bildirimlerden kaynaklanan idari para cezaları da iptal edilecektir. Bu kapsamda iptal işlemi yapılacak idari para cezası için işveren intra programlarında “İDARİ PARA CEZASI” seçeneği altında yer alan “İPC GÜNCELLEME/SİLME” ekranında bulunan “Komisyon Karar Tarihi” alanına “Denetim Rapor Tarihi”, “Esas No-Sayı” alanlarına “Denetim Raporunun Sayısı” girilecek, “İptal Sebebi Açıklama” alanına ise “Denetim Raporu Gereği” ifadesi yazılacaktır. 2.1.4.3. “Sahte İşyeri” tanımlamasının kaldırılması durumunda, bu işyerlerinden bildirimi yapılan sigortalılar hakkında yapılacak işlemlere esas olmak üzere Kısa Vadeli Sigortalar Servisi ile Emeklilik Servislerine ayrıca bilgi verilecektir.

Belgenin tamamı için yukarıdaki PDF'i görüntüleyin veya indirin.