TÜRKİYE-KANADA SOSYAL GÜVENLİK ANLAŞMASI HAKKINDA 08/09/2020 TARİHLİ VE 2020/38 SAYILI GENELGE

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı : 15591373-030.01-E.10590397 08/09/2020 Konu : Türkiye - Kanada Sosyal Güvenlik Anlaşması GENELGE Türkiye Cumhuriyeti ile Kanada Hükümeti arasında Sosyal Güvenlik Anlaşması 19 Haziran 1998 tarihinde imzalanarak 01 Ocak 2005 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Anlaşmanın uygulanmasına ilişkin İdari Düzenleme ise, anılan İdari Düzenlemenin 8 inci maddesi gereği Anlaşma ile aynı tarihte yürürlüğe girmiştir. BİRİNCİ KISIM GENEL AÇIKLAMALAR Anlaşma; Genel Hükümler, Uygulanacak Mevzuat ile İlgili Hükümler, Yardımlarla İlgili Hükümler, İdari ve Çeşitli Hükümler ile Geçici ve Nihai Hükümler olmak üzere 5 kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısımda; Anlaşmadaki terimlerin açıklamaları, Anlaşmanın mevzuatsal ve kişisel kapsamı, akit taraf vatandaşlarının eşit haklara sahip olduğu ve sosyal güvenlik alanındaki hakların diğer akit tarafta da kullanılabileceğine dair hükümler, İkinci kısımda; çalışanların, geçici görevlilerin, gemi personellerinin, karşı akit ülkede devlet hizmeti görenlerin hangi akit tarafın sosyal güvenlik mevzuatına tabi tutulacağı ve geçici görev süresinin azami sınırları ile Kanada mevzuatı açısından ikamet sürelerinin tanımı, Üçüncü kısımda; sağlanacak yardımlar ve bu yardımlardan yararlanmak için iki akit ülkede geçen çalışmaların birleştirilebileceği, akit ülke mevzuatlarından sağlanan yardımlar ve üçüncü ülkede geçen sürelerin de değerlendirilmesi ile malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına ilişkin yardımlardan yararlanmak için iki akit ülke çalışmalarının birleştirilebileceğine, tam veya sözleşme aylığı bağlanma şekillerine ilişkin hükümlerle bir (1) yıldan az çalışmaların nasıl değerlendirileceğine ilişkin hükümler, Dördüncü kısımda; İdari Düzenleme ile Anlaşmanın uygulanmasının sağlanması ve Anlaşmanın uygulanmasına ilişkin çeşitli hükümler, Beşinci kısımda ise; Anlaşmanın yürürlüğe girmesi ve yürürlükte kalma süresi ile Anlaşma öncesi ve sonrası haklara ilişkin hükümler yer almaktadır.

1. Kavramlar Bu Genelgede geçen: Akit Taraflar: Türkiye Cumhuriyeti ve Kanada Hükümetini,1. Mevzuat: Bu Anlaşmanın 2 nci maddesinde belirtilen sosyal güvenlik rejimleri ve kollarına ilişkin kanunlar, tüzükler ve diğer hukuki mevzuatı, 2. Kurum: Sosyal Güvenlik Kurumunu,3. Kanun: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununu,4. Anlaşma: Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kanada Hükümeti Arasında Sosyal Güvenlik Anlaşmasını, 5. Yetkili Makam: Türkiye bakımımdan, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve ilgili diğer bakanlıkları, Kanada bakımımdan Kanada Mevzuatının uygulanmasından sorumlu bakan veya bakanlıkları, 6. Yetkili Kurum: Anlaşma kapsamında yer alan mevzuatın uygulanmasından sorumlu kurum ve kuruluşları, 7. Sigortalı: Anlaşmanın 2 nci maddesinde belirtilen mevzuatların uygulandığı ve uygulanmış olduğu kimseleri, 8. Sigortalılık Süresi: Yürürlükteki mevzuata göre prim ödenen ve prim ödenmiş kabul edilen süreleri, 9. Yardımlar: Taraflardan her birinin mevzuatında öngörülen bir aylık, ödenek, maktu bir miktar veya her nevi tamamlayıcı, ek ya da zam niteliğindeki yardımlar dahil para yardımlarını, 10. ifade eder. 2. Anlaşmanın Uygulama Alanı Anlaşmanın kişisel kapsamında Türkiye bakımından, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bendi kapsamındaki sigortalılar yer almaktadır. Uygulanacak mevzuat Anlaşmanın 2 nci maddesinde belirlenmiş olup, Türkiye bakımından Kanunun 4/1-(a) ve 4/1-(b) bendi kapsamındaki sigortalılar için malullük, yaşlılık, ölüm, iş kazası ve meslek hastalıkları, 4/1-(c) kapsamındaki sigortalılar için ise malullük, yaşlılık, ölüm, sigortalarını kapsamaktadır. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesinde belirtilen emekli sandıkları Sözleşme kapsamında olup Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında olanlar için uygulanan Sözleşme hükümleri bunlar hakkında da uygulanacaktır. Bu kişiler hakkında Kanada yetkili kurumları ile yapılacak yazışmalara Kurum aracılık yapacaktır. Ancak talep formülerlerinin düzenlenerek Kuruma intikal ettirilmesi ile ilgili işlemler, ilgili sandık tarafından gerçekleştirilecektir.

İKİNCİ KISIM ANLAŞMANIN UYGULANMASI VE YAZIŞMALAR İki ülke arasındaki bildirimlerin yapılması için kullanılacak formülerlerin ihdası için bir mutabakat bulunmadığından, bildirimler resmi yazışma yoluyla yapılacak olup, yetkili makam veya kurumlar iki taraftan birinin resmi dili ile doğrudan haberleşeceklerdir. BİRİNCİ BÖLÜM UYGULANACAK MEVZUATIN BELİRLENMESİ İkili anlaşmaların temel ilkelerinden birisi de çalışılan ülke mevzuatına tabi olunmasıdır. Anlaşmanın 6 ncı maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında bu kurala istisna olarak geçici görevle diğer akit tarafa gönderilenlerin, gemi mürettebatlarının ve bir akit taraf adına diğer akit taraf ülkesinde yürütülen bir devlet görevi ile ilgili olarak istihdam edilenlerin hangi akit tarafın mevzuatına tabi kalacaklarına ilişkin hususlar düzenlenmiştir. Anlaşmanın 6 ncı maddesinin beşinci fıkrası ise, akit tarafların yetkili makamlarının mutabakatı ile bu fıkralardaki hükümlere istisna getirilebileceğini düzenlemektedir. 1. Bir İşin İcrası İçin Diğer Akit Tarafa Gönderilen Sigortalının Tabi Olacağı Mevzuat Bir işin icrası için Türkiye'den Kanada'ya veya Kanada'dan Türkiye'ye gönderilen sigortalılar hakkında uygulanacak mevzuata ilişkin açıklamalar aşağıda yer almaktadır. 1.1. Bir İşin İcrası İçin Türkiye'den Kanada'ya Gönderilenler 1.1.1. İlk 24 Aylık Süre İçin İlgili hükümler Anlaşmanın 6/2 maddesi, İdari Düzenlemenin 3/1 maddesi Anlaşmanın 6 ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, Kanunun 4/1-(a) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışanlardan, işvereni tarafından bir işin icrası için Kanada'ya gönderilenler 24 ayı aşmamak üzere Kurum mevzuatına tabi kalmaya devam edecektir. Geçici görevlendirme talebi yapılırken çalışan veya işveren tarafından doldurulacak olan ve Ek-1'de yer alan "Yurt Dışı Geçici Görev Talep Dilekçesi" ve ekinde görev yazısı, Kanada'daki işveren ile yapılmış olan iş sözleşmesi, Kanada'da çalışacağı işyeri adı ve işyeri adres bilgilerinin Kuruma ibraz edilmesi gerekmektedir. Ek-1'deki "Yurt Dışı Geçici Görev Talep Dilekçesi" ile başvuru üzerine işyeri dosyasının bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğü/sosyal güvenlik merkezlerinin (SGİM/SGM) yurtdışı işlemleri servisleri tarafından ilk geçici görevlendirme için Ek-2'deki "24 Aylık Muvafakat Yazısı" düzenlenecektir. Sigortalının geçici görevlendirildiği süre 24 ayı geçmeyecektir. Üç nüsha olarak düzenlenecek olan muvafakat yazısının, iki nüshası sigortalı veya işverene verilecektir. Söz konusu sigortalı veya işveren Kanada'daki işverene muvafakat yazısının bir örneğini Kanada yetkili sigorta kurumuna verilmek üzere ibraz edecektir. Muvafakat yazısının bir nüshası da SGİM/SGM'deki işyeri dosyasında muhafaza edilecektir.

1.1.2. İlk 24 Aylık Sürenin Dolmasından Sonra İlgili hükümler Anlaşmanın 6/2 maddesi, İdari Düzenlemenin 3/2 maddesinin (a) bendi Kanunun 4/1-(a) bendi kapsamındaki sigortalıların Kanada'daki çalışma süresinin 24 ayı aşması ve işverenin talep etmesi halinde, her iki akit taraf yetkili kurumlarının önceden onaylaması şartı ile 24 aylık süre toplam olarak 60 ayı geçmemek kaydı ile uzatılabilecektir. Kanada'ya gönderilen çalışanın Kurum mevzuatına tabi kalmaya devam etmesi için gerekli muvafakat talebinin ilk 24 aylık sürenin bitiminden önce yapılması gerekmektedir. İşveren tarafından, SGİM/SGM’lerin yurtdışı işlemleri servisine gönderilen geçici görev süresinin uzatılmasına dair talepler Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü (EHGM) Yurtdışı Sözleşmeler ve Emeklilik Daire Başkanlığı (YSEDB) tarafından değerlendirilecek olup talebin kabul edilmesi halinde Kanada yetkili kurumu ile geçici görev süresinin uzatılmasına ilişkin yazışmalar YSEDB'ce gerçekleştirilecektir. YSEDB tarafından Kanada yetkili kurumunun onayı alınacaktır. Alınan onay yazısı geciktirilmeden ilgili SGİM/SGM’ye gönderilecektir. Onay yazısının bir nüshası SGİM/SGM'de muhafaza edilecek olup, alınan muvafakata ilişkin sigortalı veya işverene bilgi verilecektir. 1.2. Bir İşin İcrası İçin Kanada'dan Türkiye'ye Gönderilenler 1.2.1. İlk 24 Aylık Süre İçin İlgili hükümler Anlaşmanın 6/2 maddesi, İdari Düzenlemenin 3/1 maddesi Kanada mevzuatına tabi olanlardan işvereni tarafından Türkiye'ye geçici görevle gönderilenler çalışmaya başladıkları tarihten itibaren Kanada mevzuatına tabi kalmaya devam edecektir. Bu şekilde ülkemize gönderilenlerin Kanada mevzuatına tabi kalmaya devam edebilmesi için, toplamda 24 ayı aşmayacak geçici görev süresi için Kanada yetkili kurumu tarafından düzenlenmiş olan resmi yazının bir örneğinin Kuruma ibraz edilmesi gerekmektedir. Kanada yetkili kurumu tarafından mevzuata tabi kalma hakkındaki resmi yazının YSEDB'ye gelmesi durumunda söz konusu yazı ilgili SGİM/SGM'ye gönderilecektir. Çalışan ya da işveren tarafından Kuruma ibraz edilen resmi yazı üzerinde herhangi bir onay işlemi yapılmayacaktır. Resmi yazının ilgili SGİM/SGM'ye intikal etmesi durumunda, yazının bir örneği yurtdışı işlemleri servisi tarafından görevli olarak geldiği işyeri dosyasının bulunduğu servise iletilerek, çalışanın ayrıca Kurum tarafından yersiz tescilinin yapılması önlenecektir. 1.2.2. İlk 24 Aylık Sürenin Dolmasından Sonra İlgili hükümler Anlaşmanın 6/2 maddesi, İdari Düzenlemenin 3/2 maddesinin (a) bendi

Türkiye'ye bir işin icrası için gönderilen sigortalının Türkiye'deki çalışma süresinin 24 ayı aşması ve işverenin talep etmesi halinde, Kurumdan önceden onay alınması kaydıyla geçici görevlendirme süresi toplamda 60 ayı geçmeyecek şekilde istisnai olarak uzatılabilecektir. Görev süresi bitmeden önce, Kanada yetkili kurumunca Kurumun onayının alınması için geçici görev süresinin uzatılması talebine ilişkin resmi yazı YSEDB'ye gönderilecektir. YSEDB tarafından görev süresinin uzatılmasına ilişkin Kurum kararı onay verilmesi yönünde ise Kanada'dan alınan uzatma talebinin bir örneği görevlinin işyeri dosyasının bulunduğu SGİM/SGM'ye gönderilecektir. Onayın bir nüshası yurtdışı işlemleri servisi tarafından görevli olarak geldiği işyeri dosyasının bulunduğu servise iletilerek, çalışanın ayrıca Kurum tarafından yersiz tescilinin yapılması önlenecektir. Kanada yetkili kurumundan geçici görev süresinin uzatılmasına dair taleplerin SGİM/SGM'ye gelmesi durumunda ise bu talepler onay alınmak üzere geciktirilmeden YSDEB'ye intikal ettirilecektir. 3. Gemide Çalışanlar (Gemi Mürettebatı) İlgili hükümler Anlaşmanın 6/3 maddesi Akit taraflardan birinin bayrağını taşıyan gemide çalışanlar bu geminin bayrağını taşıdığı akit tarafın mevzuatına tabi olacaktır. Bununla beraber, Anlaşma hükümleri uygulanmaksızın bir gemide görevli olarak çalışanlar yapılan iş nedeniyle her iki akit taraf mevzuatına tabi olacak ise, bu işle ilgili olarak Türk bandırası taşıyan gemide çalışan personel Türk mevzuatına, diğer durumlarda ise Kanada mevzuatına tabi olacaktır. 4. Devlet Hizmetinde Çalışanlar Akit taraflardan birinin devlet hizmetinin yürütülmesinde istihdam edilen ve vatandaşı olduğu karşı akit ülke mevzuatını tercih edeceklere uygulanacak mevzuata ilişkin açıklamalar aşağıda yer almaktadır. 4.1. Kanada'da Yürütülen Devlet Hizmetlerinde İstihdam Edilenler İlgili hükümler Anlaşmanın 6/4 maddesi, İdari Düzenlemenin 3 üncü maddesi Anlaşmanın 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, ülkemiz adına Kanada'da yürütülen bir devlet görevi ile ilgili olarak istihdam edilen çalışan, Kanada vatandaşıysa veya Kanada'da ikamet etmekte ise Kanada mevzuatına tabi olacaktır. Bir devlet görevi ile ilgili olarak istihdam edilenlerin Kanada'ya geçici görevli olarak gönderilmeleri durumunda bir örneği Ek-3'te yer alan "Kamu Görevlisi Muvafakat Yazısı" üç nüsha olarak düzenlenerek Kanada yetkili kurumuna verilmek üzere sigortalı veya işverene verilecek ve bir nüshası da dosyasında saklanacaktır. Ancak, söz konusu çalışanlar Türk vatandaşı ise çalışmaya başladıkları tarihten itibaren İdari Düzenlemenin 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre 6 ay içerisinde Kurum

mevzuatına tabi olmayı tercih etme hakkına sahiptir. Kanada'daki Türk Diplomatik Temsilciliği veya Konsolosluğu, Kurum mevzuatına tabi olmayı tercih etmiş olanları Dışişleri Bakanlığı vasıtasıyla YSEDB'na bildirecektir. YSDEB ise, tercih hakkını kullananları hem Kanada yetkili kurumuna hem de tercih hakkını kullanan ilgilinin Kurum mevzuatına göre sigortalı tescil işlemlerinin yapılması için işyeri dosyasının bulunduğu SGİM/SGM'ye bildirecektir. 4.2. Türkiye'de Yürütülen Devlet Hizmetlerinde İstihdam Edilenler İlgili hükümler Anlaşmanın 6/4 maddesi, İdari Düzenlemenin 3 üncü maddesi Anlaşmanın 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, Kanada adına Türkiye'de yürütülen bir devlet görevi ile ilgili olarak istihdam edilen çalışan, Türk vatandaşıysa veya Türkiye'de ikamet etmekte ise Kurum mevzuatına tabi olacaktır. Ancak, söz konusu çalışanlar Kanada vatandaşı ise çalışmaya başladıkları tarihten itibaren İdari Düzenlemenin 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre 6 ay içerisinde Kanada mevzuatına tabi olmayı tercih etme hakkına sahiptir. İlgilinin tercih hakkını ve Kanada mevzuatına tabi çalışacağını belirtir yazının Kuruma intikali durumunda, bir nüshası görevlinin işyeri dosyasının bulunduğu SGİM/SGM’ye gönderilerek talep tarihinden itibaren ilgilinin Kurum tarafından yersiz tescilinin yapılması önlenecektir. İKİNCİ BÖLÜM AYLIK İŞLEMLERİ Aylıklara ilişkin olarak Kurum ile Kanada yetkili kurumları arasındaki belge alışverişi işlemleri ilgili SGİM/SGM tarafından yürütülecektir. Ancak, yetki devrine ilişkin mevzuat düzenlemesi yapılıncaya kadar söz konusu işlemler EHGM tarafından yapılacaktır. 1. Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Aylığı Taleplerine İlişkin İşlemler Anlaşmaya göre her iki akit tarafta birden çalışması bulunan bir sigortalının akit taraflardan birindeki prim ödeme gün sayısı, aylığa hak kazanmaya yetiyorsa bu akit taraf sadece kendi mevzuatına göre geçen sigortalılık sürelerini dikkate almaktadır. Söz konusu sürelerin bu akit taraf mevzuatına göre aylığa hak kazanmaya yetmemesi durumunda ise Anlaşmanın 8 inci maddesinin birinci fıkrasına göre diğer akit taraftaki sigortalılık süreleri, aynı zamana rastlamamak kaydıyla birleştirilecektir. Anlaşmanın 18 inci maddesi gereği, akit taraflardan birine yapılması gereken bir başvurunun diğer akit taraftaki yetkili kuruma yapılmış olması durumunda da başvuru ilgili akit tarafın yetkili kurumuna yapılmış sayılacaktır. Aylıklara ilişkin Kurum ile Kanada yetkili kurumu arasında yürütülmesi gereken işlemlerin tamamı sigortalının son çalışmasının geçtiği SGİM/SGM tarafından yürütülecektir. Ancak, Kurumdan aylık alanların Anlaşma kapsamında Kanada'dan aylık talebinde bulunmaları durumunda, aylık talebine ilişkin işlemler kişinin aylık dosyasının bulunduğu SGİM/SGM tarafından yürütülecektir.

Anlaşma kapsamında malullük, yaşlılık veya ölüm aylıklarına hak kazanılması için; Kanunun 4/1-(a), 4/1-(b) ve 4/1-(c) bendi ile 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesinde belirtilen emekli sandıklarına tabi çalışmalar, Kanada'daki sigortalılık süreleriyle aynı zamana rastlamamak koşulu ile birleştirilecektir. Anlaşma, sigortalıların Anlaşmanın yürürlük tarihinden önceki hizmetlerini de kapsamakta olup, herhangi bir yardıma hak kazanılmasında bu süreler de dikkate alınacaktır. Ancak, Anlaşmanın yürürlük tarihinden önceki dönemler için akit taraflar tarafından bir yardım ödemesi yapılmayacaktır. 1.1. Türkiye’den Yapılan Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Aylığı Taleplerine İlişkin İşlemler İlgili hükümler Anlaşmanın 8, 9 ve 10 uncu maddeleri, İdari Düzenlemenin 4 üncü maddesi Yetkili kurumlar arasındaki iletişimi sağlamak amacıyla formüler ihdas edilmediğinden Kanada yetkili kurumuna sigortalı ve aylık sahibi hakkındaki bilgi ve belgeler üst yazı ekinde gönderilecektir. Sigortalının talebinin Kanunun 4/1-(a) ve 4/1-(b) bentleri kapsamında değerlendirilmesi gerekiyorsa aylık taleplerine ilişkin yazışmalar ve Kanada yetkili kurumuna gönderilmesi işlemleri, sigortalının son çalışmasının geçtiği ya da Kurumdan aylık alıyor olması halinde aylık dosyasının bulunduğu SGİM/SGM tarafından yapılacaktır. Bu kapsamdaki sigortalılarının Kanada yetkili kurumundan hizmet isteme ve hizmet gönderme işlemleri de sigortalının son çalışmasının geçtiği ya da Kurumdan aylık alıyor olması halinde aylık dosyasının bulunduğu SGİM/SGM tarafından aşağıdaki açıklamalar doğrultusunda yürütülecektir. 1.1.1. Sigortalının Son Çalışmasının Geçtiği ya da Kurumdan Aylık Alıyor Olması Halinde Aylık Dosyasının Bulunduğu SGİM/SGM'ye Başvuru Yapması Anlaşmaya göre aylık bağlanması için SGİM/SGM’lere başvuran aylık talep sahipleri, öncelikle yurtdışı işlemleri servisine yönlendirilecektir. Bu servislerce sigortalının veya hak sahibinin doldurup imzaladıkları Ek-4'te yer alan "Sosyal Güvenlik Sözleşmelerine Göre Akit Ülkelerden Gelir/Aylık Talep Dilekçesi" ile birlikte varsa Kanada'da geçen sürelerine ait belge örnekleri alınacaktır. Sigortalının ülkemizdeki hizmetlerinin toplanması, birleştirilmesi ve tespitine yönelik işlemler, yürürlükteki usul ve esaslar dahilinde gerçekleştirilecek olup, talep sahibinin ülkemizde geçen çalışmaları sigortalının son çalışmasının geçtiği ya da Kurumdan aylık alıyor olması halinde aylık dosyasının bulunduğu SGİM/SGM tarafından belirlenecektir. Yaşlılık ve ölüm aylığı talebi söz konusu ise, sigortalının başvurduğu SGİM/SGM tarafından Kanada'ya gönderilecek olan “Sosyal Güvenlik Sözleşmelerine Göre Akit Ülkelerden Gelir/Aylık Talep Dilekçesi"nin sigortalı/haksahibi tarafından ikişer nüsha doldurulup imzalanması sağlanacaktır. Malullük aylığı talebi söz konusu ise, sigortalının başvurduğu SGİM/SGM tarafından sağlık hizmeti sunucusuna sevk edilerek sağlık kurulu raporunun düzenlenmesi sağlanacaktır.

Belgenin tamamı için yukarıdaki PDF'i görüntüleyin veya indirin.