2013/11 SAYILI SİGORTALILIK İŞLEMLERİ GENELGESİ (2025/15 SAYILI GENELGE İLE DEĞİŞİK)

Özet

22/2/2013 tarihli ve 2013/11 sayılı "Sigortalılık İşlemleri Hakkında" Genelge, 5510 sayılı Kanuna göre sigortalılığın tüm türlerini, başlangıç/bitiş bildirimlerini ve prim tahsili esaslarını on iki kısımda düzenleyen, SGK mevzuatında en sık başvurulan temel genelgedir (bu belge 2/9/2025 tarihli ve 2025/15 sayılı Genelge dahil çok sayıda değişiklik genelgesinin işlenmiş güncel hâlidir; yaklaşık 1.750 sayfa, 36 ek). Birinci Kısım 4/1-(a) sigortalılarını (hizmet akdiyle çalışanlar, sendika/dernek/vakıf/kooperatif çalışanları, sanatçılar, yabancılar, usta öğreticiler, güvenlik korucuları, ev hizmetlisi, aile hekimleri, anonim şirket kurucu ortakları, doğum sonrası yarım çalışma ödeneği alanlar, sigortalı sayılmayanlar), sigortalılığın başlangıcı/bildirimi/tescili ve sona ermesini altı bölümde kapsar.

İkinci Kısım 4/1-(a) kapsamındaki diğer sigortalıları (2925 sayılı Kanuna tabi tarım işçileri, Ek-5 tarım/orman süreksiz çalışanlar, Ek-6 taksi-dolmuş şoförleri, geçici 20. madde sandıkları) düzenler. Üçüncü Kısım 4/1-(b) sigortalılarını (ticari/serbest meslek kazancı sahipleri, esnaf, şirket ortakları, köy-mahalle muhtarları, jokey/antrenörler, Ek-9 madde tarımsal kesinti sorumluları, geçici 17. ve geçici 63. madde -sigortalılığın durdurulması/ihyası- uygulamaları, 7538 sayılı Kanunla eklenen geçici 107. madde) kapsar. Dördüncü Kısım 4/1-(c) kamu görevlilerini; Beşinci Kısım yabancı uyrukluların (a) ve (b) bendi sigortalılığını (çalışma izni, geçici koruma statüsü, mülteciler, sözleşmeli/sözleşmesiz ülke vatandaşları) düzenler.

Altıncı Kısım gelir/aylık almakta iken yeniden çalışmaya başlayanları (yaşlılık/malullük aylığı sonrası a/b/c bentlerine göre farklı kurallar, harp/vazife malulleri, SGDP kesintisinin kaldırılması); Yedinci Kısım isteğe bağlı sigortalılığı (şartlar, başlangıç-bitiş, zorunlu sigortalılıkla çakışma, 1/10/2008 öncesi düzenlemeler, gelir vergisinden muaf kadınlar, 5434 sayılı Kanuna tabi isteğe bağlı iştirakçilik) sekiz bölümde ele alır. Sekizinci Kısım sigortalılık süresine eklenen süreleri (fiili hizmet süresi zammı, itibari hizmet süresi, ağır engelli çocuğu olan kadın sigortalılara tanınan ilave süre); Dokuzuncu Kısım sigortalılık sürelerinin birleştirilmesini (2008 Ekim öncesi/sonrası hizmet çakışmaları, tarım-diğer statü çakışmaları, aynı kişinin hem sigortalı hem ortak olduğu işyerlerinden bildirilmesi); Onuncu Kısım hizmet borçlanmalarını (41. madde -doğum, askerlik, doktora/uzmanlık, avukatlık stajı, kısmi süreli çalışma-, geçici maddelere göre borçlanmalar, 4/1-c borçlanmaları, vergi borçlanması, borçlanılan hizmetlerle malullük/ölüm aylığına hak kazanma) altı bölümde kapsar.

Onbirinci Kısım primini kendi ödeyen sigortalılara ilişkin eksik/yersiz alınan tutarların iadesini; Onikinci Kısım diğer hususları düzenler. Eklerde (Ek-1'den Ek-36'ya) yürürlükten kaldırılan/değiştirilen genelgeler listesi, işe giriş/çıkış bildirgesi örnekleri, sosyal güvenlik sözleşmeli ülkeler tablosu, borçlanma dilekçe örnekleri ve fiili hizmet süresi zammı prim belgeleri yer alır. Genelge yayımlandığından bu yana 2014/5, 2014/32, 2015/19, 2016/20, 2019/9 ve 2020/21 sayılı genelgeler başta olmak üzere birçok kez değiştirilmiştir; bu sayfadaki metin değişikliklerin işlendiği hâlidir.

Uygulamada bu genelgeye en çok şu sorular için bakılır: işe giriş ve işten ayrılış bildirgelerinin ne zaman ve nasıl verileceği ve geç verilmesinin sonuçları, emekli olduktan sonra çalışmaya devam edenlerin sosyal güvenlik destek primi durumu, isteğe bağlı sigortalılığın başlatılması ve sona erdirilmesi, askerlik ve doğum borçlanmasının nasıl yapılacağı ve borçlanılan sürenin sigortalılık başlangıcına etkisi, birden fazla statüde çalışıldığında hangi statünün esas alınacağı. Borçlanma tutarını hesaplamak için sitedeki Borçlanma Hesabı aracını; başvuru adımları için Nasıl Yaparım bölümündeki "İsteğe Bağlı Sigortalı Nasıl Olunur?" ve "Askerlik Borçlanması Nasıl Yapılır?" rehberlerini kullanabilirsiniz.