İLİŞİKSİZLİK BELGESİ KONULU 04.02.2011 TARİHLİ VE 2011/13 SAYILI GENELGE(2026/3 SAYILI GENELGENİN İŞLENMİŞ HALİ)

Özet

4/2/2011 tarihli ve 2011/13 sayılı bu Genelge (2013/41, 2015/16, 2018/3, 2022/11 ve 13/1/2026 tarihli 2026/3 sayılı Genelgelerle işlenmiş güncel haliyle), 1989'dan bu yana dağınık genelge/genel yazılarla düzenlenen "ilişiksizlik belgesi" (Kuruma borcu bulunmadığına dair belge) verilmesi işlemlerini tekleştirerek 11 başlıkta düzenler; temel dayanak 5510 sayılı Kanunun 90. maddesi (ihale hakedişlerinin ve kesin teminatın Kuruma borç olmadığı tespit edilmeden ödenmemesi/iade edilmemesi, ruhsat/yapı kullanma izninde ilişiksizlik belgesi aranması) ve 85. maddesi (asgari işçilik uygulaması) ile bunlara dayalı 2008 tarihli Yönetmelik ve Tebliğlerdir. 1. bölüm bu yasal çerçeveyi (hakediş mahsubu, itiraz/uzlaşma usulü, asgari işçilik oranlarını gösteren Tebliğ) özetler. 2. bölüm, ilişiksizlik belgesi verilme sürecinin adımlarını (işin bitiş dilekçesi/tespiti → ihale makamı/ruhsat kurumundan maktu formla bilgi istenmesi → tahakkuk-tahsilat, giriş-çıkış bildirgeleri, eksik gün bildirimleri kontrolü → normal asgari işçilik oranının %25 eksiği ile ön değerlendirme → gerektiğinde Sosyal Güvenlik Denetmenine veya Asgari İşçilik Tespit Komisyonuna (AİTK, 1 ay içinde karar, 1 ay içinde tek itiraz hakkı) sevk → fark işçilik tebliği ve 1 ay içinde ödeme/taahhütname → ödenmezse Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına sevk, 3 ay içinde müfettiş raporu) adım adım anlatır. 3. bölüm, ihale konusu işlerde araştırmanın kesin/geçici kabul sonrası toplam istihkaka (KDV hariç) asgari işçilik oranının %25 eksiği uygulanarak yapılmasını, sözleşmede kişi sayısı belirliyse bu sayı üzerinden değerlendirmeyi, döviz ödemelerinin TL'ye çevrilmesini ve savunma/güvenlik/istihbarat nitelikli gizli işlerde asgari işçilik değerlendirmesi yapılmayacağını düzenler. 4. bölüm, ihale işinin devamlı işyeri sigortalılarıyla yapıldığı beyan edildiğinde izlenecek usulü (en uzun ve ayrıntılı bölüm) düzenler. 5. bölüm konsorsiyum/iş ortaklığı hallerini düzenler. 6. bölüm, özel bina inşaatlarında araştırmanın Çevre Şehircilik Bakanlığı birim m² maliyet bedeli x yüzölçümüne dayalı hesaplanmasını, defter tutma yükümlülüğü olan/olmayan işverenlere göre tadilat-tamirat-tesisat işlerinde araştırma yapılıp yapılmayacağını (2026/3 sayılı Genelge ile en son güncellenen ayrıntılı kriterler ve örnekler), inşaatın kısmen bitmiş olması halinde "İkmal Edilen Kısmın Bina Maliyetine Oranı Cetveli"nin kullanımını ve işverenin ölümü halinde varislerin işyeri devir bildirgesi vermesini düzenler. 7. bölüm, hiç tescil edilmemiş veya tescilli olup hiç işçilik bildirilmemiş işlerde asgari işçilik oranında eksiltme yapılmadan (yani %25 indirimsiz) araştırma yapılacağını ve 300 m²'ye kadar küçük özel inşaatlar için basitleştirilmiş usulü düzenler. 8. bölüm, özel bina inşaatı ve ihale işlerinde başlama/bitiş tarihlerinin resmi belge yoksa ruhsat tarihi/başvuru dilekçesi tarihine göre tespitini düzenler. 9. bölüm (en kapsamlı kısım), araştırma ve re'sen işlemlerde ortak hükümleri düzenler: işin süresi dışındaki bildirimlerin dikkate alınmaması, idarece malzeme/akreditif verilmesi halinde AİTK'ya sevk, tespit edilen fark işçiliğin faaliyetin son ayına mal edilmesi ve bir ay içinde kesinleşme, denetim sırasında taahhütle incelemenin durdurulması, sonradan yapılan müfettiş incelemesinde önceki ödemelerin mahsubu, yapı ruhsatlarının aylık kontrolü, ilişiksizlik belgesinin soğuk damgalı/barkodlu/karekodlu olması zorunluluğu ve sadece o işe özgü borçların (sigorta primi, işsizlik primi, idari para cezası, fark işçilik primi, damga vergisi, eğitime katkı payı, özel işlem vergisi) bulunmaması şartını kapsamlı biçimde düzenler. 10. bölüm, ilişiksizlik belgesi verilme sürelerini (denetim gerekmeyen hallerde 10 gün, il müdürlüğü denetimi gerekiyorsa defter-belge ibrazından itibaren 1 ay, müfettişlik incelemesi gerekiyorsa 3 ay) düzenler. 11. bölüm, önceki genelge/genel yazıların (Ek-1 tablo, dört sayfa) yürürlükten kaldırıldığını hükme bağlar. Ekler (Ek-2 ilga edilmiş, Ek-3 ila Ek-16), ilk değerlendirme tutanakları, SPEK tablosu, fark prim borcu tebliğ/taahhütname yazıları, asgari işçilik oranı tespit/tebliğ yazıları, ihale makamından bilgi isteme yazıları, teminat iadesi ve kesin teminatın paraya çevrilmesi yazılarını içerir.