SGK Prim Teşviklerinden Nasıl Faydalanılır? İşveren Teşvikleri Rehberi

SGK, işveren maliyetlerini düşürmek ve belirli grupların istihdamını özendirmek için onlarca farklı sigorta primi teşviki, indirimi ve desteği uygulamaktadır. Bu rehber, tek tek her teşvikin ayrıntısına girmeden, hepsinde geçerli olan ortak şartları, "kanun numarası" mantığını ve hangi teşvikin kimin için uygun olduğunu özetler; ardından sitemizdeki 15 ayrı teşvik rehberinin tamamına buradan bağlantı verir.

SGK Prim Teşviki Nedir?

Sigorta primi teşviki, normalde işveren (bazen sigortalı) tarafından ödenmesi gereken sigorta priminin bir kısmının veya tamamının karşılanmasıdır. Uygulama genellikle ayrı bir başvuru formu doldurmayı değil, aylık prim ve hizmet belgesinin veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin doğru "kanun numarası" ile Kuruma verilmesini gerektirir; sistem, girilen koda göre prim tutarını otomatik olarak indirimli hesaplar.

Kimler Yararlanabilir?

Teşvikten kimin yararlanabileceği, teşvikten teşvike değişir: bazıları tüm özel sektör 4/a işverenlerine (ör. 2 puanlık indirim), bazıları belirli bir gruptan sigortalı çalıştıran işverenlere (ör. engelli, genç/kadın, işsizlik ödeneği alan kişi), bazıları ise Bağ-Kur (4/1-b) sigortalılarının kendisine (ör. %5 prim indirimi) uygulanır. Kamu işyerleri ve bazı istisnai statüler çoğu teşvikin kapsamı dışındadır — bu ayrım her rehberde ayrıca belirtilir.

Teşviklerden Yararlanmanın Ortak Şartları

Aşağıdaki şartlar, teşvikten teşvike küçük farklarla birlikte, SGK prim teşviklerinin neredeyse tamamında aranır:

• SGK'ya borcun bulunmaması — prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası/zammı borcu olmaması; varsa borcun 6183 sayılı Kanun'a göre yapılandırılmış/ taksitlendirilmiş ve taksitlerin düzenli ödeniyor olması. Yapılandırma bozulursa (bir taksit aksarsa) teşvik o dönem için kesilir.

• Bildirge/beyannamenin yasal süresinde verilmesi — aylık prim ve hizmet belgesi ya da muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin, ilgili ayın yasal son verilme tarihine kadar ve doğru kanun numarasıyla Kuruma ulaştırılması. Süresi geçtikten sonra ek/iptal-ek belge ile yapılan başvurularda o dönem için teşvikten yararlanılamayabilir.

• Kayıt dışı sigortalı çalıştırılmaması — denetimlerde sahte sigortalılık veya kayıt dışı istihdam tespit edilen işyerleri belirli bir süre teşviklerden men edilir.

• Bazı teşviklerde ek şartlar — vadesi geçmiş vergi borcunun bulunmaması (özellikle yatırım teşviki, 6111, Ar-Ge gibi büyük teşviklerde), teşvik/istisna belgesinin geçerli olması (yatırım teşvik belgesi, Ar-Ge/tasarım merkezi belgesi, kültür yatırımı/girişimi belgesi gibi) veya sigortalının belirli bir statüde olduğunun (engellilik, işsizlik ödeneği, sosyal yardım alma vb.) sistemde doğrulanabilir olması.

Önemli: Aynı sigortalı için genellikle aynı anda birden fazla teşvik üst üste uygulanmaz — e-Bildirge/İşveren Sistemi üzerindeki teşvik sorgulama ekranı, o sigortalı için hangi teşviklerin uygulanabilir olduğunu listeler ve genellikle en yüksek tutarlı ya da öncelikli olanın seçilmesini bekler. Hangi teşviklerin birbiriyle birlikte, hangilerinin tek başına uygulanabildiği teşvike göre değişir..

"Kanun Numarası" Nedir, Neden Önemli?

Aylık prim ve hizmet belgesi/muhtasar ve prim hizmet beyannamesi düzenlenirken seçilen 5 haneli kanun numarası (ör. 05510, 06111, 06486, 14857, 15921, 02828, 03294), sistemin o ay için hangi teşviki uygulayacağını belirler. Kanun numarası:

• Teşvikten teşvike farklıdır ve bazılarında (ör. yatırım teşviki, kültür yatırımı/girişimi) işyerinin bölgesine veya belgenin düzenlendiği döneme göre de değişir.

• Yanlış seçilirse veya hiç seçilmezse teşvik uygulanmaz; belge teşviksiz (kanun numarasız) olarak tahakkuk eder.

• Süresi geçmemiş dönemler için genellikle e-Bildirge v.2 üzerinden ek/iptal-ek belge düzenlenerek düzeltilebilir; düzeltmenin mümkün olduğu süre teşvike göre değişir.

Her teşvikin kendi kanun numarası (veya numaraya bağlı olmayan farklı bir uygulama şekli varsa bunun nasıl işlediği) aşağıdaki ilgili rehberde ayrıca anlatılmıştır.

Hangi Teşvik Kimin İçin? (Tam Liste)

İlgili: Ev hizmetlerinde (bakıcı, temizlikçi) ve konut kapıcılığında teşviklerin pratikte nasıl tanımlandığını, adım adım ekran görüntüleri yerine yazılı anlatımla görmek isterseniz Kolay İşverenlik Nasıl Yapılır? rehberine bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• Bildirge/beyannamenin doğru kanun numarası seçilmeden verilmesi → teşvik hiç uygulanmaz.

• SGK'ya borç olduğunun fark edilmemesi → teşvikin ay içinde otomatik kesilmesi.

• Birden fazla teşvike aynı anda hak kazanıldığı sanılıp hepsinin üst üste uygulanacağının beklenmesi → çoğu durumda yalnızca biri (en yüksek/öncelikli olan) geçerli olur.

• Yasal süresi geçtikten sonra ek/iptal-ek belge ile başvurulması → o dönem için teşvik hakkının kaybedilmesi.

• Teşvikin sigortalı bazında mı yoksa işyeri/işveren bazında mı arandığının karıştırılması — bazı teşvikler tek tek sigortalıya, bazıları işyerinin geneline bağlıdır.

İlgili Mevzuat

• 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu — teşvik ve indirimlerin dayandığı ana kanun (81. madde).

• 4/1-b Sigortalıları İçin 5 Puanlık Prim İndirimi Genelgesi

• 6111 Sayılı Kanunla Yapılan Sigorta Primi Desteği Düzenlemelerine İlişkin Genelge

• Engelli Sigortalı Çalıştıran İşverenlere Yönelik Sigorta Primi Teşviki Genel Yazısı

• Asgari Ücret Desteği Hakkında Genelge

• Tüm mevzuat arşivi — her teşvikin tam dayanağı, ilgili rehberinde ayrıca linklenmiştir.

Sık sorulan sorular

SGK teşviki nedir?

Normalde işveren veya sigortalı tarafından ödenmesi gereken sigorta priminin bir kısmının ya da tamamının Hazine tarafından karşılanmasıdır. Genellikle aylık prim ve hizmet belgesinin doğru kanun numarasıyla verilmesiyle otomatik uygulanır.

Teşvikten yararlanmak için ayrıca başvuru yapmam gerekir mi?

Çoğu teşvikte hayır — bildirge/beyannamenin doğru kanun numarasıyla ve yasal süresinde verilmesi yeterlidir. Bazı teşviklerde (ör. yatırım teşvik belgesi, Ar-Ge/tasarım merkezi belgesi gibi) önce ilgili kurumdan bir belge alınmış olması şarttır.

Aynı sigortalı için birden fazla teşvikten aynı anda yararlanabilir miyim?

Genellikle hayır. Sistem, sigortalı için uygulanabilecek teşvikleri listeler ancak çoğu durumda tek seferde yalnızca biri (en yüksek/öncelikli olan) uygulanır. Hangi teşviklerin birlikte uygulanabildiği teşvike göre değişir.

Hangi işverenler teşviklerden yararlanamaz?

SGK'ya yapılandırılmamış borcu olanlar, kayıt dışı sigortalı çalıştırdığı tespit edilenler ve teşvikin aradığı özel şartı (belirli bir belge, sigortalı statüsü vb.) taşımayanlar yararlanamaz.

Kanun numarasını yanlış girdim, düzeltebilir miyim?

Süresi geçmemiş dönemler için genellikle e-Bildirge v.2 üzerinden ek veya iptal-ek belge düzenlenerek düzeltme yapılabilir. Düzeltmenin mümkün olduğu süre ve yöntem teşvike göre değişebilir.

Hangi teşvikten yararlanabileceğimi nereden görebilirim?

e-Bildirge v.2 / İşveren Sistemi üzerindeki teşvik sorgulama ekranı, ilgili sigortalı için hangi teşviklerin uygulanabilir olduğunu (genellikle uygun/uygun değil şeklinde) listeler.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; teşvikten yararlanma şartları kişiye/işyerine göre değişebilir ve zaman içinde mevzuat değişikliğiyle güncellenebilir. Başvuru öncesi güncel oran ve süreleri SGK'nın ilgili genelgesinden teyit edin veya bağlı bulunduğunuz Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü/Merkezine müracaat ediniz.