GENEL SAĞLIK SİGORTASI HÜKÜMLERİNE İLİŞKİN GETİRİLEN DEĞİŞİKLİKLER HAKKINDA GENELGE

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü Sayı : B.13.2.SGK.0.10.03.27/GSS. TSC. 20/5/2011 Konu : Genel sağlık sigortası hükümlerine ilişkin getirilen değişiklikler. GENELGE 1- Genel Açıklamalar Bilindiği gibi 2010 ve 2011 yıllarında 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda 5997, 6009 ve 6111 sayılı Kanunlarla bazı değişiklikler yapılmış ve bu değişiklikler yürürlüğe girmiştir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun genel sağlık sigortası uygulamasına ilişkin hükümler 2008/64 ve 2008/86 sayılı genelgelerde belirtilmiştir. Yukarıda anılan Kanunlarla 5510 sayılı Kanunda yapılan yeni düzenlemeler uyarınca genel sağlık sigortası hükümleri hakkında yapılacak iş ve işlemler aşağıda açıklanmıştır. 2- Genel Sağlık Sigortalısı Sayılanlar 2.1- 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen aday çırak, çıraklar ve mesleki eğitim gören öğrenciler 6111 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yapılan değişiklik uyarınca 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde meslekî eğitim gören öğrencilerden bakmakla yükümlü kapsamında olmayanlar ile yeşil kart kapsamında sağlık yardımlarından yararlanmayanlar genel sağlık sigortalısı sayılacaktır. 2.2- Meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasında staja tabi tutulan öğrenciler 6111 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yapılan değişiklikle meslek liselerinde okumakta veya yüksek öğrenimlerine devam etmekte iken zorunlu olup olmadığına bakılmaksızın staja tabi tutulan öğrencilerinden bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar ile yeşil kart kapsamında sağlık yardımlarından yararlanmayanlar genel sağlık sigortalısı sayılacaktır. 2.3- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 46 ncı maddesine tabi olarak kısmi zamanlı çalıştırılan öğrenciler 6111 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yapılan değişiklikle 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 46 ncı maddesine tabi olarak kısmi zamanlı çalıştırılan öğrencilerden aylık prime esas kazanç tutarı, 82 nci maddeye göre belirlenen günlük prime esas kazanç alt sınırının otuz katından fazla olmayan

öğrencilerden bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda sayılmayanlar ile yeşil kart kapsamında sağlık yardımlarından yararlanmayanlar genel sağlık sigortalısı sayılacaktır. 2.4- Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerler 6111 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (e) bendinde yapılan değişiklikle Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerlerden bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar genel sağlık sigortalısı sayılacaktır. Ayrıca, aynı Kanunun 65 inci maddesi ile 3816 sayılı Ödeme Gücü Olmayan Vatandaşların Tedavi Giderlerinin Yeşil Kart Verilerek Devlet Tarafından Karşılanması Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasına eklenen (d) bendine göre 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında sayılanlardan yeşil kart sahibi olanların yeşil kartlarının devam edeceği hüküm altına alınmıştır. Buna göre, Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca kursa devam ederken yeşil kartı bulunanlar ile bakmakla yükümlü olunan kişi olarak sağlık hizmetlerinden yararlananlar bu durumlarının ortadan kalkması halinde genel sağlık sigortası kapsamına alınacaktır. 2.5- Yabancı uyruklu öğrencilerin genel sağlık sigortalılığı 6111 sayılı Kanunun 34 üncü maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesine eklenen yedinci fıkra ile kamu idareleri, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar, kamu yararına faaliyet gösteren dernekler ile vergi muafiyeti tanınan vakıflar tarafından tam burs sağlanan ve Yükseköğretim Kurulu tarafından ayrılan kontenjanlar dâhilinde yükseköğrenim gören yabancı uyruklu öğrenciler hariç olmak üzere, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa göre üniversitelerde yükseköğrenim gören yabancı uyruklu öğrenciler 5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkranın (d) bendindeki ve 52 nci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen bir yıldan fazla ikamet şartı aranmaksızın yükseköğrenimlerinin devam ettiği sürelerle sınırlı olmak üzere genel sağlık sigortalısı sayılacaktır. Ayrıca, 6111 sayılı Kanunun 52 nci maddesi ile 5510 sayılı Kanuna eklenen geçici 32 nci madde uyarınca birinci fıkra kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılan yabancı uyruklu öğrencilerden 1/3/2011 tarihinden önce yüksek öğrenim görmeye başlayanların ilgili üniversiteler tarafından 1/4/2011 tarihine kadar Kuruma genel sağlık sigortası bildirimleri yapılarak 1/3/2011 tarihinden itibaren genel sağlık sigortalısı sayılacaklardır. 2.6- Stajyer avukatlar 6111 sayılı Kanunun 34 üncü maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesine eklenen sekizinci fıkra ile 1136 sayılı Avukatlık Kanunu uyarınca avukatlık stajı yapmakta olanlardan, 5510 sayılı Kanuna göre genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar ile yeşil kart kapsamında sağlık yardımlarından yararlanmayanlar staj süresi ile sınırlı olmak üzere genel sağlık sigortalısı sayılacaklardır. Ayrıca, 6111 sayılı Kanunun 52 nci maddesi ile 5510 sayılı Kanuna eklenen geçici 32 nci madde uyarınca birinci fıkra kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılan stajyer avukatlardan 1/3/2011 tarihinden önce staja başlayanlar hakkında Türkiye Barolar Birliği tarafından 1/4/2011 tarihine kadar Kuruma bildirimleri yapılarak 1/3/2011 tarihinden itibaren genel sağlık sigortalısı sayılacaklardır. 2.7- Tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanlar 6111 sayılı Kanunun 51 inci maddesi ile 5510 sayılı Kanuna eklenen ek 5 inci madde uyarınca kamu idareleri hariç olmak üzere tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz

olarak çalışanlar sigortalı sayıldıklarından ek 5 inci madde kapsamında sigortalılıkları başlatılanlar genel sağlık sigortalısı sayılacaklardır. 2.8- Ticari taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki şehir içi toplu taşıma aracı işyerlerinde çalışanlar 6111 sayılı Kanunun 51 inci maddesi ile 5510 sayılı Kanuna eklenen ek 6 ncı madde ile ticari taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki şehir içi toplu taşıma aracı işyerlerinde kısmi süreli çalışanlardan çalıştıkları kişi yanında ay içerisinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10 günden az olan kişiler sigortalı sayıldıklarından ek 6 ncı madde kapsamında sigortalılıkları başlatılanlar genel sağlık sigortalısı sayılacaklardır. 2.9- Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenecek alanlarda kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışanlar 6111 sayılı Kanunun 51 inci maddesi ile 5510 sayılı Kanuna eklenen ek 6 ncı madde ile 4 üncü maddenin ikinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen ve Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenecek alanlarda kısmi süreli iş sözleşmesiyle bir veya birden fazla kişi tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içerisinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10 günden az olan kişiler sigortalı sayıldıklarından ek 6 ncı madde kapsamında sigortalılıkları başlatılanlar genel sağlık sigortalısı sayılacaklardır. 2.10- 4/b kapsamındaki borçlu sigortalıların eş ve çocukları Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan; 60 günden fazla prim ve prime ilişkin her türlü borcu bulunan ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine göre tecil ve taksitlendirme talebi bulunmayan sigortalıların 18 yaş altı çocukları hariç olmak üzere bakmakla yükümlü olduğu kişilerin talepte bulunmaları halinde, bu kişiler Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılacaklardır. 2.11- Türk vatandaşlığından çıkanlar 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 28 inci maddesi uyarınca Türk vatandaşlığından çıkarılanlar, bir yıllık ikamet etme şartı aranmaksızın Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı olarak tescil edilecektir. 2.12- Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde çalışan Türk vatandaşları Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında sigortalılıkları devam edenler hariç olmak üzere, ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde çalışan ve çalıştığı ülkede sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkı bulunan Türk vatandaşlarının ülkemizde ikamet eden 18 yaşından büyük bakmakla yükümlü olduğu kişilerden 1/1/2012 tarihine kadar talepte bulunanların genel sağlık sigortası tescili, Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında yapılacaktır. 3- Genel Sağlık Sigortalılığının Başlangıcı, Bildirimi ve Tescili 3.1- 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen aday çırak, çıraklar ve meslekî eğitim gören öğrenciler 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen aday çırak ve çırak olarak meslekî eğitim gören öğrencilerden bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar mesleki

eğitime başladıkları tarihten itibaren sigortalı işe giriş bildirgesi dışında herhangi bir bildirime gerek olmaksızın genel sağlık sigortalısı sayılacaktır. Bu kişilerin işe girişlerinde “7- Çırak” sigortalılık kodu ile tescilleri yapılacaktır. Ancak, bunlardan bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanların iş kazası, meslek hastalığı ve genel sağlık sigortası primleri öğrenim gördükleri okulları tarafından 42 numaralı belge türü ile bildirimi yapılacağından, genel sağlık sigortası aktivasyon işlemlerinde bu belge türünden prim bildirilip bildirilmediği dikkate alınacaktır. 3.2- Meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasında staja tabi tutulan öğrenciler Meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasında staja tabi tutulan öğrencilerden bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar staja başladıkları tarihten itibaren sigortalı işe giriş bildirgesi dışında herhangi bir bildirime gerek olmaksızın genel sağlık sigortalısı sayılacaktır. Bu kişilerin işe girişlerinde “19- Stajyer” sigortalılık kodu ile tescilleri yapılacaktır. Ancak, bunlardan bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanların iş kazası, meslek hastalığı ve genel sağlık sigortası primleri öğrenim gördükleri okulları tarafından 43 numaralı belge türü ile bildirimi yapılacağından, genel sağlık sigortası aktivasyon işlemlerinde bu belge türünden prim bildirilip bildirilmediği dikkate alınacaktır. 3.3- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 46 ncı maddesine tabi olarak kısmi zamanlı çalıştırılan öğrenciler 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 46 ncı maddesine tabi olarak kısmi zamanlı çalıştırılan öğrencilerden bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar kısmi zamanlı çalışmaya başladıkları tarihten itibaren sigortalı işe giriş bildirgesi dışında herhangi bir bildirime gerek olmaksızın genel sağlık sigortalısı sayılacaktır. Bu kişilerin işe girişlerinde “18- YÖK kısmi istihdam” sigortalılık kodu ile tescilleri yapılacaktır. Ancak, bunlardan bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanların iş kazası, meslek hastalığı ve genel sağlık sigortası primleri öğrenim gördükleri okulları tarafından 43 numaralı belge türü ile bildirimi yapılacağından, genel sağlık sigortası aktivasyon işlemlerinde bu belge türünden prim gönderilip gönderilmediği dikkate alınacaktır. 3.4- Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerler 6111 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirtilen ve haklarında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanan Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerlerden, bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanların kursa başladığı tarihten itibaren genel sağlık sigortalılığı başlatılacak ve bu tarih Türkiye İş Kurumu tarafından bir ay içinde Kuruma bildirilecektir. Ancak, bunlardan bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanların iş kazası, meslek hastalığı ve genel sağlık sigortası primleri Kurumumuz ile Türkiye İş Kurumu arasında imzalanan protokol uyarınca Türkiye İş Kurumu tarafından 44 numaralı belge türü ile bildirimi yapılacağından, genel sağlık sigortası aktivasyon işlemlerinde bu belge türünden prim gönderilip gönderilmediği dikkate alınacaktır. 3.5- Yabancı uyruklu öğrencilerin genel sağlık sigortalılığı Kamu idareleri, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar, kamu yararına faaliyet gösteren dernekler ile vergi muafiyeti tanınan vakıflar tarafından tam burs sağlanan ve Yükseköğretim Kurulu tarafından ayrılan kontenjanlar dâhilinde yükseköğrenim gören yabancı uyruklu

öğrenciler hariç olmak üzere 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa göre üniversitelerde yükseköğrenim gören yabancı uyruklu öğrencilerin yüksek öğrenimlerinin başladığı tarihten itibaren bir ay içinde ilgili üniversitelerce http://kesenek.sgk.gov.tr/GSSTesTahTakip web adresinde yer alan “GSS Tescil ve Aktivasyon Programı” aracılığıyla genel sağlık sigortası bildirimleri yapılacak ve bunların genel sağlık sigortalılıkları yüksek öğrenimlerinin başladığı tarihten itibaren başlatılacaktır. Sosyal güvenlik il müdürlüğünce/sosyal güvenlik merkezince bu kapsamdaki öğrenciler hakkında genel sağlık sigortası tescili ile ilgili herhangi bir işlem yapılmayacaktır. Ayrıca, 6111 sayılı Kanunun 52 nci maddesi ile 5510 sayılı Kanuna eklenen geçici 32 nci madde uyarınca birinci fıkra kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılan yabancı uyruklu öğrencilerden 1/3/2011 tarihinden önce yüksek öğrenim görmeye başlayan öğrencilerin ise ilgili üniversiteler tarafından http://kesenek.sgk.gov.tr/GSSTesTahTakip web adresinde yer alan “GSS Tescil ve Aktivasyon Programı” aracılığıyla 1/4/2011 tarihine kadar genel sağlık sigortası bildirimleri yapılarak 1/3/2011 tarihinden itibaren genel sağlık sigortalılıkları başlatılacaktır. Kanunun 60 ıncı maddesinin yedinci fıkrası gereği kapsama alınacak yabancı uyruklu öğrencilerin tespiti ilgili üniversiteler tarafından yapılacaktır. Örnek 1- 4 yıllık lisans eğitimi veren bir üniversitede öğrenim gören yabancı uyruklu öğrenci 13/10/2010 tarihinde üniversiteye kayıt yaptırmıştır. Yabancı uyruklu öğrenci 1/3/2011 tarihinden önce yüksek öğrenim görmeye başladığından öğrenim gördüğü üniversite tarafından http://kesenek.sgk.gov.tr/GSSTesTahTakip web adresinde yer alan “GSS Tescil ve Aktivasyon Programı” aracılığıyla 1/4/2011 tarihine kadar genel sağlık sigortası bildirimi yapılacak ve bu öğrencinin 1/3/2011 tarihinden itibaren genel sağlık sigortalılığı başlatılacaktır. Örnek 2- 4 yıllık lisans eğitimi veren bir üniversitede öğrenim gören yabancı uyruklu öğrenci 15/9/2011 tarihinde üniversiteye kayıt yaptırmıştır. Yabancı uyruklu öğrencinin öğrenim gördüğü üniversite tarafından http://kesenek.sgk.gov.tr/GSSTesTahTakip web adresinde yer alan “GSS Tescil ve Aktivasyon Programı” aracılığıyla en geç 15/10/2011 tarihine kadar genel sağlık sigortası bildirimi yapılarak 15/9/2011 tarihinden itibaren genel sağlık sigortalılığı başlatılacaktır. Yabancı uyruklu öğrencilerden; - Öğrenim dönemi başından itibaren genel sağlık sigortası kapsamına girecek olanların, öğrenim döneminin başından itibaren başlatılacak olan genel sağlık sigortalılığına ilişkin sigorta primlerinin, öğrenim döneminin başından itibaren bir ay içinde, - Öğrenim dönemi başında öğrenimine başlamayan bir başka ifade ile öğrenim döneminin başlangıcından sonra öğrenimine başlayan yabancı uyruklu öğrencilerin genel sağlık sigortası primleri, genel sağlık sigortalılığının başladığı tarihi takip eden ayın sonuna kadar, sigorta primine esas kazanç alt sınırının % 12’si oranında olmak üzere, genel sağlık sigortalılıklarının başladığı tarihten öğrenim döneminin sonuna kadar olan süreyi kapsayacak şekilde kendileri tarafından genel sağlık sigortası primi ödenecektir. Diğer taraftan, sigorta primine esas kazanç alt sınırının asgari ücrete endekslenmiş olması ve asgari ücretin de yıllık bazda iki dönem halinde uygulanıyor olması karşısında, genel sağlık sigortalılıklarının başlangıcında geçerli olan asgari ücret üzerinden genel sağlık sigortası primi alındıktan sonra, öğrenin dönemi içerisinde asgari ücrette meydana gelecek değişiklik nedeniyle tahakkuk edecek olan genel sağlık sigortası primi farkının, asgari ücrete ilişkin değişikliğin yürürlüğe girdiği ay sonuna kadar ödenmesi gerekmektedir. 3.6- Stajyer avukatlar 1136 sayılı Avukatlık Kanunu uyarınca avukatlık stajı yapmakta olanlardan, 5510 sayılı Kanuna göre genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanların staj yapmaya başladığı tarihten itibaren bir ay içinde Türkiye Barolar Birliği

Belgenin tamamı için yukarıdaki PDF'i görüntüleyin veya indirin.