2009/37 SAYILI SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI GENELGESİ

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü Sigortalı Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı Adres : Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/ANKARA Ayrıntılı bilgi için irtibat : Başar HALICI- Dai.Bşk Telefon : 0 312 458 72 11- 458 77 99 Faks : 0 312 432 43 97 e-posta : sigortalimevzuat@ssk.gov.tr Elektronik Ağ : www.sgk.gov.tr Sayı : B.13.2.SGK.0.10.03.00-196 Konu : Sigortalılık İşlemleri. 05 MART 2009 GENELGE 1- GENEL AÇIKLAMALAR 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun sigortalılık hak ve yükümlülüklerine ilişkin hükümleri 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle yürürlüğe girmiştir. “Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği” 28/08/2008 tarihli ve 26981 sayılı, “5510 Sayılı Kanun Gereğince Sigortalı Sayılanlar, Sayılmayanlar, Sigortalılığın Başlangıcı, Kuruma Bildirilmesi ve Sona Ermesi Hakkında Tebliğ” ise 28/09/2008 tarihli ve 27011 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrası ile ilk defa 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar için sigortalılık statüleri, hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar için (a) bendi, hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar (b) bendi, kamu idarelerinde (a) ve (b) bentleri dışında çalıştırılanlar ise (c) bendinde belirlenmiştir. Kanunun geçici 1 inci maddesi ile de 2008 yılı Ekim ayı başından önce 506 ve 2925 sayılı kanunlara tabi olan sigortalılar 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, 1479 ve 2926 sayılı kanunlara tabi olan sigortalılar 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, 5434 sayılı Kanuna tabi olan iştirakçiler ise 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında kabul edilmişlerdir. 5510 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde ay kavramı ücretleri her ayın 15’inden ertesi ayın 15’i arasında ödenen sigortalılar ile ayın 1’i ila sonu arasında geçen sürede ödenenler açısından farklılık gösterdiğinden aylıkları her ayın 15’i itibariyle ödenen 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bendine tabi sigortalılar için Kanunun yürürlük tarihi 15/10/2008, diğerleri için ise 01/10/2008 tarihi olarak, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine tabi sigortalılar için ise yürürlük tarihi 01/10/2008 olarak dikkate alınacaktır. 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden sonra ilk defa sigortalı olacaklarla 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı kanunlara tabi olanların sigortalılıkları ile ilgili olarak 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren yapılacak işlemler aşağıda açıklanmıştır. 2- KANUNUN 4 ÜNCÜ MADDESİNİN BİRİNCİ FIKRASININ (a) BENDİ KAPSAMINDA SİGORTALI SAYILANLAR 2.1- GENEL AÇIKLAMA 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar sigortalı sayılmıştır. Maddenin ikinci fıkrasında hizmet akdine tabi olmamakla beraber ilgili kanunlarında yaptıkları iş bakımından hizmet akdi olarak tarif edilen işleri yapanlar ile bu Genelgenin “4- Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci Fıkrasının (c) Bendi Kapsamında Sigortalı Sayılanlar” bölümünde belirtilen sigortalılardan kamu idarelerinde çalışıp Kanunun 4 üncü maddesinin

birinci fıkrasının (c) bendine tabi olması öngörülmemiş olanlar da Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılmıştır. Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılar uzun vadeli, kısa vadeli ve genel sağlık sigortaları bakımından bu sigorta kollarının tamamına ya da bir kısmına tabi tutulacaklardan, 81 inci maddesi gereğince alınacak primlerin sigortalı hissesi sigortalıların ücretlerinden kesilerek kendi hisseleri ile birlikte işverenler tarafından Kuruma ödenecek, hizmetlerin bildirimi ise aylık prim ve hizmet belgesiyle işverenler tarafından yapılacaktır. 2008 yılı Ekim ayı başından önce 506 sayılı Kanunun 2, ek 10 ve 13 üncü maddeleri gereğince sigortalı sayılanlar ile ilgili kanunlarında 506 sayılı Kanuna tabi olması öngörülmüş olanlardan, çalışması devam edenlerin ve 2008 yılı Ekim ayı başından sonra ilk defa sigortalılıkları 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmaya başlayanların sigortalılıkları bu Kanunla getirilen düzenlemeler doğrultusunda devam ettirilecektir. 2.2- SİGORTALI SAYILANLAR 2.2.1- Hizmet Akdine Tabi Çalışanlar 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalı sayılabilmek için sigortalının işveren veya işveren vekili ya da alt işveren tarafından işe alınıp, hizmet akdine tabi çalıştırılması gerekmektedir. Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalı olanların çalışmalarının hizmet akdi olarak değerlendirilmesinde, 818 sayılı Borçlar Kanununun hizmet akdine ilişkin hükümleri ile 4857 sayılı İş Kanunundaki iş sözleşmesine ilişkin hükümlere göre işlem yapılacak olup, bir kimsenin hizmet akdine tabi sigortalı sayılması için işverenle arasında hizmet akdi bağının bulunması, yani kişinin işveren, işveren vekili veya alt işveren tarafından işe alınarak ona ait işyerinde çalıştırılması gerekmekte, bu şartların bulunmadığı hallerde sigortalı sayılması mümkün bulunmamaktadır. Derneklerde seçimle iş başına gelenler, ücret alsalar bile, çalışmalarında hizmet akdi unsurları bulunmadığından sigortalı sayılamazlar. 2.2.2- İşçi Sendikaları ve Konfederasyonları İle Sendika Şubelerinin Başkanlıkları ve Yönetim Kurullarına Seçilenler 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi ile 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 29 uncu maddesine göre işçi sendikaları ve konfederasyonları ile sendika şube başkanlığına ve yönetim kurullarına seçilenlerden kendi istekleri ile çalıştıkları işyerlerinden ayrılarak bu görevlerini sürdürenler 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle sigortalı sayılmışlardır. 2821 sayılı Kanunun 29 uncu maddesi gereğince sendika şube başkanlığı ve yönetim kurulu üyeliğine seçilip işyerlerinden ayrılmadan bu görevlerini sürdürenler işyerlerindeki çalışmalarından dolayı sigortalı sayılacaklarından bunların bildirimleri işverenleri tarafından yapılmaya devam edilecektir. 2008 yılı Ekim ayı başından sonra sendika şube başkanı veya yönetim kuruluna seçilenlerden görevlerinden ayrılanların sigortalılıkları, seçildikleri tarih itibariyle başlatılacaktır. 2008 yılı Ekim ayı başından önce bu görevi yapmakta olanlardan sendikalar tarafından bildirilenlerin sigortalılıkları devam ettirilecek, bildirilmemiş olanların ise sigortalılıkları 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle başlatılacaktır. Sendika şube başkanlıkları ve yönetim kurullarına seçilmeleri nedeniyle sigortalı sayılanlar hakkında 5510 sayılı Kanunda işverenlere verilen yükümlülükler, Kanunun 12 nci maddesi gereğince işçi sendikaları ve konfederasyonları tarafından yerine getirilecektir.

2.2.3- Sanatçı, Düşünür ve Yazarlar 5510 sayılı Kanunla bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılan; film, tiyatro, sahne, gösteri, ses ve saz sanatçıları, müzik, resim, heykel, dekoratif ve benzeri diğer uğraşları içine alan bütün güzel sanat kollarında çalışanlar ile düşünür ve yazarlardan 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ekinde yer alan tabloda belirtilen işleri yapanlar sigortalı sayılmışlardır. 2.2.4- Yabancı Uyruklular Mütekabiliyet esasına dayalı olarak sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülke uyruğunda olanlar hariç olmak üzere, yabancı uyruklu, uyruksuz, göçmenler ve sığınmacı kişilerden çalışmalarını hizmet akdine tabi sürdürenler sigortalı sayılmışlardır. 2.2.5- Büyükelçilik, Konsolosluklarda Çalışanlar Büyükelçilik, konsolosluk mensuplarının özel hizmetlerinde çalıştırılanlardan gönderen devlette veya üçüncü bir devlette sigortalılıklarını belgeleyemeyenler ile Türkiye’de ikamet etmekte iken buralarda çalıştırılan Türk vatandaşlarının çalışmaları da hizmet akdine tabi çalışma sayılacak, ancak, Kanunun 6 ncı maddesinin (e) bendi gereği yabancı ülkede sosyal sigortaya tabi olduğunu belgeleyen kişiler sigortalı sayılmayacaklardır. 2.2.6- 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanuna Göre Çalıştırılanlar 5510 sayılı Kanunla, 4081 sayılı Kanun gereğince köy sınırları içinde ya da şehir ve kasaba haricinde olup, belediye hududu içinde veya dışında, zirai üretim yapılan yerlerde, köylerde ihtiyar meclisi, diğer yerlerde koruma meclisi tarafından seçilerek valilik veya kaymakamlık onayına sunulmak suretiyle çalıştırılan koruma bekçilerinin sigortalılıkları 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında devam ettirilmiştir. Bu sigortalılar hakkında, işverenler tarafından yerine getirilmesi gereken yükümlülük bunları çalıştırmaya yetkili makam tarafından yerine getirilecektir. 2.2.7- 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanununda Belirtilen Umumi Kadınlar 5510 sayılı Kanunla 1593 sayılı Kanunda belirtilen umumi kadınlar sigortalı sayılmışlardır. 2.2.8- Usta Öğretici ve Kamu İdarelerinde Ders Ücreti Karşılığı Görev Verilenler 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (f) bendi ile Milli Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlenen kurslarda usta öğretici olarak çalıştırılanlar, kamu idarelerinde ders ücreti karşılığı görev verilenler sigortalı sayılmıştır. Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında ilgili mevzuatı çerçevesinde uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanlar ile 657 sayılı Kanunun 89 uncu maddesine göre her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile üniversite ve akademi (askeri akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde ücret ile ek ders görevi verilenlerden 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olmayanlar (a) bendi kapsamında sigortalı olacaklardır. 5510 sayılı Kanunun 80 inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi ile Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanların prim ödeme gün sayısı 30 günü aşmamak kaydıyla, bir takvim ayı içerisinde hak kazandıkları brüt ek ders ücreti toplam tutarının, prime esas günlük kazanç alt sınırına bölünmesi sonucu bulunacaktır. Bir aylık süredeki gün sayısı (Brüt Aylık Kazanç / Asgari Günlük Kazanç = Gün Sayısı) formülüne göre hesaplanacak, bulunacak miktar 30

günden fazla ise 30 gün olarak alınacak, bu şekilde yapılacak hesaplamalarda tam sayıdan sonraki küsuratlar dikkate alınmayacaktır. 2.2.9- 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü Maddesi Kapsamında Çalıştırılanlar 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendi kapsamında geçici olarak sözleşme ile çalıştırılan personel, (C) bendi kapsamında bir yıldan az süreli veya mevsimlik olarak çalıştırılan geçici personel 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacaktır. 2.3- SİGORTALILIĞIN BİLDİRİMİ VE SİGORTALI İŞE GİRİŞ BİLDİRGESİNİN VERİLME SÜRELERİ 2.3.1- İşe Başlamadan Önce Bildirilmesi Gereken Sigortalılar 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında hizmet akdine tabi sigortalı sayılanlar, çalışmaya, mesleki eğitime veya zorunlu staja başladıkları tarihten en geç bir gün önce Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ekinde yer alan “Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi” ile işverenleri tarafından Kuruma bildirilecektir. Bu sigortalılara ait sigortalı işe giriş bildirgesinin Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasında ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen sürelerde Kuruma verilmemesi halinde 5510 sayılı Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince idari para cezası uygulanacaktır. 2.3.2- İnşaat, Balıkçılık Ve Tarım İşyerlerinde İşe Başlatılacak Sigortalılar İnşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde işe başlatılacakların sigortalı işe giriş bildirgesinin işverenleri tarafından en geç sigortalıların çalışmaya başladığı gün Kuruma verilmesi gerekmektedir. Belgenin yasal sürede Kuruma verilip verilmediğinin tespitinde, inşaat işyerleri için (41XX, 42XX, 43XX), balıkçılık işyerleri için (03XX), tarım işyerleri için (01XX), hayvancılık işyerleri için (011X) numaralı işyeri tescil numarasında yer alan iş kolu kodlarına bakılacaktır. Örnek- 15/01/2009 tarihinde balıkçılık işyerinde işe başlatılacak kişinin sigortalı işe giriş bildirgesinin en geç 15/01/2009 tarihinde Kuruma verilmesi gerekmektedir. 2.3.3- Yabancı Ülkelere Sefer Yapan Ulaştırma Araçlarında Sefer Esnasında İşe Başlatılan Sigortalıların Bildirimi Yabancı ülkelere sefer yapan kara, hava ve deniz ulaştırma araçlarına sefer esnasında işe alınan sigortalıların çalışmaya başladıkları tarihten itibaren bir aylık süre içerisinde işe giriş bildirgesinin işverenleri tarafından Kuruma verilmesi halinde sigortalı işe giriş bildirgesi yasal süresinde Kuruma verilmiş sayılacaktır. Örnek- İstanbul’dan İtalya’ya 23/01/2009 ile 07/02/2009 tarihleri arasında sefer yapan araçta çalışmak üzere 28/01/2009 tarihinde Yunanistan’da sefer esnasında işe alınan sigortalının işe giriş bildirgesinin Kuruma verilmesi gereken son tarih 28/02/2009 tarihidir. 2.3.4- İlk Defa İşyeri Bildirgesi Verecek İşyerlerinde İşe Başlatılacak Sigortalıların Bildirimi Kuruma ilk defa işyeri bildirgesi veren işyerlerinde, sigortalı çalıştırılmaya başlanılan tarihten itibaren bir ay içinde işe alınacakların sigortalı işe giriş bildirgesinin en geç işyerinin tescil tarihinden itibaren bir ay içinde verilmesi halinde sigortalı işe giriş bildirgesi yasal sürede verilmiş sayılacaktır.

Örnek- 27/02/2009 tarihinde ilk defa tescil edilen işyerinden 1 sigortalının çalışmaya başlayacağı bildirilmiştir. Bu durumda, işyerinin tescil tarihi sigortalı çalışmaya başladığı tarih olacağından, 02/03/2009 tarihinde 8, 18/03/2009 tarihinde 3 ve 27/03/2009 tarihinde çalışmaya başlayan 3 sigortalının bildirimi bir aylık süre içinde yapılmış olduğundan sigortalı işe giriş bildirgesi yasal süresinde verilmiş olacaktır. 2.3.5- Kamu İdarelerince İstihdam Edilen 4447 sayılı Kanuna Göre İşsizlik Sigortasına Tabi Olmayan Sözleşmeli Personel 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu, 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu, 2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanunu, 233 ve 399 sayılı kanun hükmünde kararnameler ile 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilat kanunlarındaki hükümlerine göre sözleşmeli personel statüsünde çalışanlardan 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olanlar ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu gereğince geçici personel statüsünde çalıştırılan personelin bildirimi çalışmaya başladıkları tarihten itibaren bir ay içinde Kuruma yapılacaktır. 2.3.6- Kamu İdarelerince Yurt Dışı Görevde Çalıştırılacaklar 5510 sayılı Kanunla kamu idarelerinin yurtdışı teşkilatlarında çalıştırılmak üzere gönderilen ve Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olan personelin, yurtdışında çalışmaya başladığı tarihten itibaren bir ay içinde Kuruma bildirimi yapılacaktır. Örnek- 18/02/2009 tarihinde kamu kurumunun yurtdışı teşkilatında görevlendirilmek üzere işe alınan sigortalı (A)’nın sigortalı işe giriş bildirgesinin en geç 18/03/2009 tarihine kadar Kuruma verilmesi gerekmektedir. Ancak, 2008 yılı Ekim ayı başından önce 506 sayılı Kanunun mülga 9 uncu maddesi gereğince Dışişleri Bakanlığının yurtdışı görevine atanan personelinin sigortalı işe giriş bildirgesinin verilmesinde üç aylık süre dikkate alınacaktır. Örnek- 14/08/2008 tarihinde Dışişleri Bakanlığının yurtdışı teşkilatında çalıştırılmak üzere işe alınan sigortalı (B)’nin sigortalı işe giriş bildirgesinin 14/11/2008 tarihine kadar Kuruma verilmiş olması gerekmektedir. 2.3.7- Maliye Bakanlığı Vizesine Bağlı Olarak Kamu İdarelerinde Çalışacaklar Kamu idarelerinde Maliye Bakanlığı vizesine tabi olup, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışacak sigortalıların vize işleminin gerçekleştirildiğine ilişkin yazının, ilgili kamu idaresine intikal ettiği günü izleyen ikinci iş günü sonuna kadar Kuruma bildirilmesi gerekmektedir. Örnek- 04/02/2009 tarihinde kamu kurumunda çalışmaya başlayan sigortalı (C)’nin, Maliye Bakanlığının vize yazısı ilgili kamu kurumuna 11/02/2009 tarihinde intikal etmiştir. Bu sigortalının işe giriş bildirgesinin en geç 13/02/2009 tarihine kadar (13/02/2009 tarihi dahil) Kuruma verilmesi gerekmektedir. 2.3.8- 4046 sayılı Özelleştirme Kanunu Uyarınca Özelleştirilen İşyerlerinden Diğer Kamu Kurum Ve Kuruluşlarına Naklen Atanan Sözleşmeli Veya Kapsam Dışı Personel 4046 sayılı Kanun gereğince özelleştirilen işyerlerinden diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklen atanan sözleşmeli veya kapsam dışı personel nakledildikleri kamu idarelerinde işe başladıkları tarihi takip eden ikinci iş günü sonuna kadar Kuruma bildirilecektir.

Belgenin tamamı için yukarıdaki PDF'i görüntüleyin veya indirin.