GENEL SAĞLIK SİGORTASI UYGULAMALARI HAKKINDA GENELGE

Telefon : 0 312 434 72 33- 458 72 92 Faks : 0 312 432 43 97 e-posta : sigortalimevzuat@ssk.gov.tr Elektronik Ağ : www.sgk.gov.tr Sayı : B.13.2.SSK.5.01.07.00-XXX- 683755 13/10/2008 Konu : Genel Sağlık Sigortası Uygulamaları. GENELGE Bilindiği üzere, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun genel sağlık sigortası uygulamasına ilişkin bazı hükümleri 01/07/2008 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiş olup, diğer hükümleri ise 01/10/2008 tarihinde yürürlüğe girecektir. 5510 sayılı Kanun gereğince genel sağlık sigortalısı sayılanlar ile bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilerin genel sağlık sigortalılıklarına ilişkin usul ve esaslar aşağıda açıklanmıştır. A-GENEL SAĞLIK SİGORTASINA İLİŞKİN DÜZENLEMELER 5754 sayılı “Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” 08/05/2008 tarihli ve 26870 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. 5754 sayılı Kanunla değişik 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereğince Türkiye’de ikamet eden kişilerden; a) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine tabi olanlar, b) İsteğe bağlı sigortalı olan kişiler, c) Yukarıdaki (a) ve (b) bentleri kapsamında sigortalı sayılmayanlardan; 1) Harcamaları, taşınır ve taşınmazları ile bunlardan doğan hakları da dikkate alınarak, Kurumca belirlenecek test yöntemleri ve veriler kullanılarak tespit edilecek aile içindeki geliri kişi başına düşen aylık tutarı asgari ücretin üçte birinden az olan vatandaşlardan her biri, 2) Sığınmacı veya vatansız olarak kabul edilen kişiler, 3) 1/7/1976 tarihli ve 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alan kişiler, 4) 24/2/1968 tarihli ve 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre şeref aylığı alan kişiler, 5) 28/5/1986 tarihli ve 3292 sayılı Vatani Hizmet Tertibi Aylıklarının Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alan kişiler, 6) 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alan kişiler, 7) 24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu hükümlerine göre korunma, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden ücretsiz faydalanan kişiler, 8) Harp malûllüğü aylığı alan kişiler ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 Terörle Mücadele Kanunu kapsamında aylık alan kişiler, 9) 18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Köy Kanununun 74 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre görevlendirilen kişiler ile aynı Kanunun ek 16 ncı maddesine göre aylık alan kişiler, 10) 24/6/2008 tarihli ve 5774 sayılı Başarılı Sporculara Aylık Bağlanması İle Devlet Sporcusu Unvanı Verilmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alan kişiler, d) Mütekabiliyet esası da dikkate alınmak şartıyla, oturma izni almış yabancı ülke vatandaşlarından yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında sigortalı olmayan kişiler,

Telefon : 0 312 434 72 33- 458 72 92 Faks : 0 312 432 43 97 e-posta : sigortalimevzuat@ssk.gov.tr Elektronik Ağ : www.sgk.gov.tr e) 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu uyarınca işsizlik ödeneği ve ilgili kanunları gereğince kısa çalışma ödeneğinden yararlandırılan kişiler, f) Kanun veya Kanundan önce yürürlükte bulunan sosyal güvenlik kanunlarına göre gelir veya aylık alan kişiler, g) Yukarıda sayılanlar dışında kalan ve başka bir ülkede genel sağlık sigortasından yararlanma hakkı bulunmayan vatandaşlar, genel sağlık sigortalısı sayılmışlardır. Ayrıca söz konusu Kanunla; - Evlenme ödeneği alan kız çocukların, - İş kaybı tazminatı alanların, - Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçilerinin, - 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan ilgili kanunları gereğince aylıksız izin sürelerini bir yıla kadar kullananların, - Ülkemizde oturma izni almış yabancı ülke vatandaşlarının, - 18 yaşını doldurmamış çocukların, - Kamu idaresine ait işyerlerinde çalıştırılan sigortalıların iş sözleşmesinin askıda kaldığı sürelerde, genel sağlık sigortalısı sayılacaklarına ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. B- GENEL SAĞLIK SİGORTASINA İLİŞKİN HÜKÜMLERİN YÜRÜRLÜK TARİHLERİ 5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin; -1/7/1976 tarihli ve 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alanlara ilişkin (3) numaralı alt bendi, -24/2/1968 tarihli ve 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre şeref aylığı alanlara ilişkin (4) numaralı alt bendi, -28/5/1986 tarihli ve 3292 sayılı Vatani Hizmet Tertibi Aylıklarının Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alanlara ilişkin (5) numaralı alt bendi, -3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alanlara ilişkin (6) numaralı alt bendi, -24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu hükümlerine göre korunma, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden ücretsiz faydalananlara ilişkin (7) numaralı alt bendi, -Harp malûllüğü aylığı alanlar ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında aylık alanlara ilişkin (8) numaralı alt bendi, -11/10/1983 tarihli ve 2913 sayılı Dünya Olimpiyat ve Avrupa Şampiyonluğu Kazanmış Sporculara ve Bunların Ailelerine Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alanlara ilişkin (10) numaralı alt bendi, -5510 sayılı Kanuna göre tarafına gelir veya aylık bağlanacaklarla, 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı kanunlara göre gelir veya aylık alanlara ilişkin aynı fıkranın (f) bendi, 5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının yukarıda sayılan bentlerine ilişkin geçici 12 nci maddesi, hükümleri 01/07/2008 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir.

Telefon : 0 312 434 72 33- 458 72 92 Faks : 0 312 432 43 97 e-posta : sigortalimevzuat@ssk.gov.tr Elektronik Ağ : www.sgk.gov.tr Söz konusu Kanunun 60 ıncı maddesinin yukarıda sayılan bentleri hükümlerinin uygulanmasına ilişkin olarak Kanunun; 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (1), (2), (8), (9), (10), (16), (17), (20), (22), (23), (24), (25), (26) ve (27) numaralı bentleri, 63, 64, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72, 74, 75, 77, 78, 79 uncu maddeleri, 80 inci maddesinin dördüncü fıkrası, 81 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ve ikinci fıkrası, 82 inci maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkraları, 87 ila 89 uncu maddeleri, 97 nci maddesinin son fıkrası, geçici 1 inci maddesinin son fıkrası, geçici 3 üncü maddesi, geçici 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrası, geçici 11 inci maddesinin ikinci fıkrası, geçici 12 nci maddesi hükümleri de 01/ 07/2008 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. Kanunun genel sağlık sigortasına ilişkin diğer hükümleri 01/10/2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. C-GENEL SAĞLIK SİGORTALISI SAYILANLAR 1-5510 Sayılı Kanun ve Bu Kanundan Önceki Kanunlara Göre Sigortalı Çalışanlar 5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, mülga 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlarla 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri ile anılan Kanunun 5 inci maddesinin (c) ve (g) bendlerine tabi sigortalılar genel sağlık sigortalısı sayılmışlardır. Bunlar zorunlu sigortalı çalışmaları nedeniyle sigortalı olarak tescil edildikleri tarihten itibaren genel sağlık sigortalısı sayılacaklar ve genel sağlık sigortasına tescil edilmeleri için ayrıca bir bildirim yapılmayacaktır. 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (g) bendi gereği Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrası (a) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılacaklar, bunlar hakkında kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri, bu sigortalılardan ayrıca isteğe bağlı sigortaya da devam edenlerden genel sağlık sigortası primi alınmayacaktır. Ayrıca; 2008 yılı Ekim ayı başından önce 5434 sayılı Kanun uyarınca iştirakçi olup Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalıların çalıştıkları kamu idarelerinin sağlık hizmetlerinin sağlanmasına ilişkin görevleri, 2008 yılı Ekim ayı başından başlamak üzere en geç üç yıl içinde Kurum tarafından devralınacaktır. Devir tarihine kadar bu sigortalıların sağlık provizyon sistemi içerisinde sağlık hizmetlerinden yararlandırılmalarına devam edilecek, devir tarihinden itibaren, kamu idarelerince, bu sigortalılar için her ay emekli keseneklerine esas aylıklarının %12’si oranında ayrıca genel sağlık sigortası primi ödenecektir. Ancak, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak çalışmaya başlayanlar, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren genel sağlık sigortalısı sayılacaklarından bunlar adına genel sağlık sigortası primi çalıştıkları kurumlarından tahsil edilecektir.. Mevcut sosyal güvenlik kurumlarının, kamu idarelerinin sağlık hizmetlerinin ve diğer hakların sağlanmasına ilişkin görevleri, yürürlükten kaldırılan kanunlardaki hak ve yükümlülükler çerçevesinde ilgili kayıt ve işlemler Kurum tarafından devralınan tarihe kadar devam edecektir. Harp malulleri ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında aylık almakla birlikte Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri, 3713 sayılı Kanuna göre aylık bağlanmış malûller ile aynı Kanun kapsamına giren olaylar sebebiyle vazife malûllüğü aylığı alan er ve erbaşlar, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında, 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre vazife malûllüğü aylığı bağlanmış malûller, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlamaları halinde, almakta oldukları aylıklar nedeniyle Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin ilgili alt bentlerine göre genel sağlık sigortalısı olacaklarından bunlardan genel sağlık sigortası primi kesilmeyecektir.

Telefon : 0 312 434 72 33- 458 72 92 Faks : 0 312 432 43 97 e-posta : sigortalimevzuat@ssk.gov.tr Elektronik Ağ : www.sgk.gov.tr 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan ilgili kanunları gereğince aylıksız izin sürelerini bir yıla kadar kullananlar, bu süre boyunca genel sağlık sigortalısı sayılacaklar, bir yıla kadar aylıksız izin sürelerinde, bu sürenin bitiminde göreve başlanılması halinde genel sağlık sigortasından yararlanmak için ayrıca otuz gün prim ödenmesi şartı aranmayacaktır. 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olanların sigortalılık niteliğini yitirdikleri tarihi takip eden 10 uncu günden, (b) ve (c) bendi kapsamında sigortalı olanların ise sigortalılık niteliğini yitirdikleri tarihten itibaren tabi oldukları bent kapsamındaki genel sağlık sigortalılıkları sona erecektir. İlgili kanunları gereği tedavi yardımları karşılanan kişiler, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte herhangi bir işleme gerek kalmaksızın, Kanun açısından genel sağlık sigortalısı veya genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılacaklardır. 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı kanunlar kapsamında ve 5510 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine göre devir tarihine kadar geçen sigortalılık süresi fiili hizmet süresi ve prim ödeme gün sayısının, genel sağlık sigortası uygulanmasında gerekli olan sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısında dikkate alınması gerekmektedir. 2-5510 Sayılı Kanun ve Bu Kanundan Önceki Kanunlara Göre Gelir/Aylık Alanlar 5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (f) bendine göre Kanun veya Kanundan önce yürürlükte bulunan mülga 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı kanunlara göre gelir veya aylık alan emekli dul ve yetimler genel sağlık sigortalısı sayılacaklar, bunlardan evlenme ödeneği alan hak sahibi kız çocuklardan; eşlerinin bakmakla yükümlü yükümlüsü durumunda olmayanlar ile iki yıllık süre içerisinde eşlerinden boşananlar, gelir/aylıklarının durdurulduğu tarihten itibaren iki yıllık sürenin sonuna kadar Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrası (f) bendi kapsamında genel sağlık sigortasından sağlanan yardımlardan yararlanacaklardır. 1479 ve 2926 sayılı kanunlara göre aylık almakta olanlarla Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaları nedeniyle Kanunun geçici 2 nci maddesine göre aylık bağlanacaklardan ilgili dosyasından on yıl süreyle sağlık sigortası veya genel sağlık sigortası primi ödememiş olanlardan, sağlık sigortası ve genel sağlık sigortası primi kesilmiş olan süreler düşülmek kaydıyla, aylıklarının % 10’u oranında ve 10 yılı tamamlayacak şekilde genel sağlık sigortası primi kesilmesi gerekmektedir. Ayrıca; - Harp malulleri ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında aylık almakla birlikte Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (8) numaralı alt bendi kapsamında, - 3713 sayılı Kanuna göre aylık bağlanmış malûller ile aynı Kanun kapsamına giren olaylar sebebiyle vazife malûllüğü aylığı alan er ve erbaşlar, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlaması halinde de Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (8) numaralı alt bendi kapsamında, - 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre vazife malûllüğü aylığı bağlanmış malûller, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlaması halinde Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (6) numaralı alt bendi kapsamında, genel sağlık sigortalısı sayılacaklardır. Bunların sigortalı çalışmalarından dolayı genel sağlık sigortası primi kesilmeyecektir.

Telefon : 0 312 434 72 33- 458 72 92 Faks : 0 312 432 43 97 e-posta : sigortalimevzuat@ssk.gov.tr Elektronik Ağ : www.sgk.gov.tr 3-İsteğe Bağlı Sigortalılar Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılanlar; isteğe bağlı sigortalı olarak tescil edildikleri tarihten itibaren genel sağlık sigortalısı sayılacaklar ve ayrıca bir bildirime gerek olmaksızın genel sağlık sigortalısı olarak tescil edilmiş olacaklardır. Ay içerisinde 30 günden az çalışan veya Kanunun 80 inci maddesi uyarınca prim ödeme gün sayısı, ay içindeki toplam çalışma saatinin 4857 sayılı Kanuna göre belirlenen günlük normal çalışma saatine bölünmesi suretiyle hesaplanan sigortalıların prim ödeme gün sayıları ayın başından başlanarak mal edilecektir. Bu durumdaki kişilerin isteğe bağlı sigortaya başvurmaları halinde isteğe bağlı sigortalılıkları, sigortalı çalışmalarının son günü takip eden günden başlatılacaktır. İsteğe bağlı sigorta primi, Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime esas kazancın alt sınırı ile üst sınırı arasında, sigortalı tarafından beyan edilecek prime esas aylık kazancın % 32'sidir. Bunun % 20'si malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi, % 12'si genel sağlık sigortası primidir. Örnek: İsteğe bağlı sigortalı olmak isteyen sigortalı (A), kazanç olarak 638.70 YTL beyan etmiştir. Bu sigortalı, 638,70x % 20 = 127,74 YTL malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ve 638,70 x % 12= 76,64 YTL genel sağlık sigortası primi olmak üzere toplam 204.38 YTL. isteğe bağlı sigorta primi ödeyecektir. Genel sağlık sigortasına 30 gün prim ödemek zorunlu olduğundan, ay içerisinde 30 günden az çalışan veya ay içindeki toplam çalışma saatinin 4857 sayılı Kanuna göre belirlenen günlük normal çalışma saatine bölünmesi suretiyle çalışma gün sayısı hesaplanan sigortalılar, 30 güne tamamlayacak şekilde noksan genel sağlık sigortası primlerini isteğe bağlı sigortaya devam ederek tamamlayabileceklerdir. Örnek: Her ay adına 15 günlük çalışma bildirileceğini beyan ederek isteğe bağlı sigortaya devam etmek isteyen sigortalı (B), kazanç olarak 638.70.YTL beyan etmiştir. Bu sigortalının genel sağlık sigortasına 30 günlük prim ödemesi zorunlu olduğundan, isteğe bağlı sigortaya ödeyeceği 15 günlük prim; 638,70 / 30 x % 20 x 15 = 63,87. YTL malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ve 638,70 / 30 x % 12 x 15 = 38.32 YTL genel sağlık sigortası primi olmak üzere toplam 102,19 YTLdir. İsteğe bağlı sigortalı olanlar, bakmakla yükümlü olunan kişi olsa dahi, Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılacaklar ve genel sağlık sigortası primini de ödemekle yükümlü olacaklardır. Yabancı ülke vatandaşlarından isteğe bağlı sigortalı olanlardan Türkiye’de yerleşik olma hali bir yılı doldurmadıkça genel sağlık sigortası primi alınmayacak ve bu kişiler genel sağlık sigortalısı sayılmayacaklardır. Örnek: 01/11/2008 tarihinden itibaren iki yıllık oturma izni aldığını belgeleyerek 18/11/2008 tarihli dilekcesiyle isteğe bağlı sigortalı olmak için başvuran yabancı uyruklu sigortalı (C) nin, isteğe bağlı sigortalılığı talep tarihini takibeden gün olan 19/11/2008 tarihinden itibaren başlatılacak, ancak, bu sigortalıdan genel sağlık sigortası primi Türkiye’deki yerleşim süresinin bir yılı dolduracağı 01/11/2009 tarihinden itibaren kesilecektir. Ülkemiz ile uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri hakkında kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri, bu sigortalıların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmak istemeleri halinde ise Kanunun 50 nci maddesinin ikinci fıkrasının Türkiye’de yasal olarak ikamet etme şartı ile aynı fıkranın (a) bendinde belirtilen şartlar aranmaksızın haklarında isteğe bağlı sigorta hükümleri uygulanacak, isteğe bağlı sigortaya devam edenlerden genel sağlık sigortası primi alınmayacaktır.

Belgenin tamamı için yukarıdaki PDF'i görüntüleyin veya indirin.