SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU

Özet

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 31/5/2006 tarihinde kabul edilmiş, 16/6/2006 tarihli ve 26200 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış ve temel hükümleriyle 1 Ekim 2008'de yürürlüğe girmiştir. Bu sayfadaki metin, Kanunda bugüne kadar yapılan değişikliklerin işlendiği güncel hâlidir. Kanun, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ile 1479 sayılı Bağ-Kur Kanununun (bazı geçiş maddeleri dışında) yerini almış, 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununa tabi olanlar için de geçiş hükümleri öngörerek çalışanların tamamını tek çatı altında toplamıştır. SGK'nın yayımladığı genelge, yönetmelik ve tebliğlerin neredeyse tamamı bu Kanuna dayanır.

Kanun yedi kısımdan oluşur. Birinci kısım amaç, kapsam ve tanımları içerir. İkinci kısım (sosyal sigorta hükümleri) sigortalı sayılanları (4. madde: hizmet akdiyle çalışanlar 4/a, kendi adına bağımsız çalışanlar 4/b ve kamu görevlileri 4/c), sigortalılığın başlangıcını ve bildirimini (7 ve 8. maddeler), işyeri ve işverenlere ilişkin hükümleri, kısa vadeli sigorta kollarını (iş kazası ve meslek hastalığı, hastalık ve analık; geçici iş göremezlik ödeneği 18. madde) ve uzun vadeli sigorta kollarını (malul sayılma 25. madde, yaşlılık sigortası 28. madde, ölüm sigortası 32. madde, fiili hizmet süresi zammı 40. madde, borçlanma 41. madde, vazife malullüğü 47. madde) düzenler. İsteğe bağlı sigorta (50. madde) ve sigortalılık hallerinin birleşmesi (53. madde) de bu kısımdadır.

Üçüncü kısım genel sağlık sigortasını düzenler: kimlerin GSS'li sayıldığı (60. madde), sağlık hizmetlerinden yararlanma şartları (67. madde) ve katılım payı (68. madde). Dördüncü kısım primlere ilişkindir: prime esas kazançlar (80. madde), prim oranları ve Devlet katkısı (81. madde), günlük kazancın alt ve üst sınırları (82. madde), asgari işçilik uygulaması (85. madde), prim belgeleri ve işyeri kayıtları (86. madde), primlerin ödenmesi (88. madde), gecikme cezası ve gecikme zammı (89. madde) ile hakedişlerden borç kesilmesi ve ilişiksizlik belgesi (90. madde). Beşinci kısım ortak ve çeşitli hükümleri, altıncı kısım Kurumca verilecek idari para cezalarını (102. madde), yedinci kısım ise yürürlükten kaldırılan hükümlerle geçiş dönemini düzenleyen geçici maddeleri içerir. Geçici maddeler arasında Kanunun yürürlüğünden önce sigortalı olanlara uygulanacak geçiş kuralları ve 2023'te emeklilikte yaş şartını kaldıran geçici 95. madde gibi uygulamada çok önemli hükümler bulunur.

Emeklilik, rapor parası, borçlanma, isteğe bağlı sigorta, GSS primi ya da idari para cezası gibi bir konuda doğru kuralı bulmak için önce bu Kanundaki ilgili maddeye, uygulama ayrıntısı için de o maddeyi açıklayan SGK genelgesine bakılır: emeklilik için 2018/38, sigortalılık ve borçlanma için 2013/11, rapor parası için 2016/21, idari para cezaları için 2020/8 sayılı genelgeler. Sitedeki Emeklilik, Rapor Parası, Borçlanma, Gecikme Zammı ve İdari Para Cezası hesaplama araçları bu Kanunun ilgili maddeleri esas alınarak çalışır.