BAĞ-KUR İSTEĞE BAĞLI SİGORTALILIK YÖNETMELİĞİ

Özet

Bu Yönetmelik (Devredilen Bağ-Kur Genel Müdürlüğünce yayımlanmış, 5/8/1988 tarihli, 19890 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan aynı adlı yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır, 30/07/2005-25891 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan değişiklikle güncellenmiştir; 1479 sayılı Kanunun 79. maddesine dayanır), Bağ-Kur kapsamında isteğe bağlı sigortalılığın usul ve esaslarını dört bölümde düzenler. İsteğe bağlı sigortalı olabilecekleri düzenler (md.5): herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna prim/kesenek ödemeyen, malûllük/yaşlılık aylığı veya sürekli tam iş göremezlik geliri almayan ve 18 yaşını doldurmuş ev kadınları, herhangi bir işte çalışmayanlar, Bağ-Kur'a tabi zorunlu sigortalılığı sona erenler, yurt dışındaki vatandaşların çalışmayan eşleri ve Türkiye'de ikamet eden çalışmayan yabancı uyruklular talep etmeleri halinde isteğe bağlı sigortalı olabilir; şartları taşımadığı sonradan anlaşılanların sigortalılığının (hiç taşımıyorsa tescil tarihinden, sonradan kazanmışsa o tarihe kadarki kısmı) iptal edilip ödedikleri primlerin talep halinde iade edileceğini düzenler. Başvuru usulünü düzenler (md.6): zorunlu sigortalılığı sona erenler veya isteğe bağlı sigortalılığını yeniden başlatmak isteyenler dilekçeyle, ilk kez başvuranlar köy/mahalle muhtarınca onaylı "Bağ-Kur İsteğe Bağlı Sigortalılık Giriş Bildirgesi" ile ikametgahlarındaki İl Müdürlüğüne, yurt dışından başvuranlar konsolosluk/Çalışma Müşavirliği onaylı bildirgeyi doğrudan Genel Müdürlüğe göndererek başvurur. Sigortalılığın, talep/bildirgenin Kurum kayıtlarına girdiği tarihten (zorunlu sigortalılık sonrası isteyenlerde zorunlu sigortalılık prim/gecikme zammı borçlarının ödendiği tarihten, başka sosyal güvenlik kanunu kapsamında sigortalılığı devam edenlerde bu sigortalılığın sona erdiği tarihi takip eden günden) başlayacağını (md.7) düzenler. Sigortalılığın sona erme hallerini düzenler (md.8): yazılı talep tarihinde; 1479 sayılı Kanun md.24'e göre zorunlu sigortalılığın başladığı tarihte; 506 sayılı Kanuna tabi hizmet akdiyle çalışmaya başlamadan bir gün önce; Emekli Sandığına tabi olmadan bir gün önce; yaşlılık aylığı/toptan ödeme talebinin Kuruma intikal ettiği tarihte; malûllük aylığında maluliyete esas rapor tarihinde; ölümde en son primin ödendiği ayın sonunda (borç 3 aylık prim ve cezadan azsa ölüm tarihinde, fazlaysa ödemelerin tam karşıladığı ayın sonunda Kurumca sona erdirilir). Gelir basamağı seçimini düzenler (md.9): ilk defa isteğe bağlı olanlar 1479 sayılı Kanunun 50. maddesindeki ilk 12 basamaktan seçim yapabilir; önceden zorunlu sigortalı olanların basamağı zorunlu sigortalılığın sona erdiği basamağa, diğer sosyal güvenlik kanunlarına tabi olanların basamağı geçirilen süreye göre intibak ettirilir. Basamak yükseltmede ilk 12 basamakta bekleme süresinin 1 yıl, 13. basamaktan itibaren 2 yıl olduğunu, ilk 11 basamaktakilerin talep aranmaksızın 1 yıl dolunca bir üst basamağa Kurumca otomatik yükseltileceğini, 12. basamaktan itibaren ise talep ve borç bulunmaması şartıyla yükseltileceğini (md.10) düzenler. Prim hesabı ve tahsilinde 1479 sayılı Kanunun Primler bölümündeki isteğe bağlı sigortalılıkla bağdaşan hükümlerin uygulanacağını, zorunlu sigortalılık sonrası talep olmaksızın yapılan ödemelerin (isteğe bağlı sigortalılığın başlangıcı sayılmaksızın) talep halinde primlerin tam karşıladığı aylar itibariyle sigortalılık süresi sayılacağını (md.11) düzenler. Borçlanma esaslarını düzenler (md.12): 4/5/1979 itibariyle kadın 40/erkek 45 yaşını doldurmuş ilk defa isteğe bağlı sigortalı olanlar, sigortalılığın başlangıcından itibaren 1 yıl içinde talep etmek kaydıyla geriye doğru 10 yıllık süreyi (diğer sosyal güvenlik kanunlarına tabi süresi olanlar sadece 10 yıla tamamlayacak kısmı) borçlanabilir; borçlanılan süre yaşlılık aylığında borcun bitiminden 1 yıl sonra sigortalılık süresi sayılır; borçlanma primi talep tarihindeki basamak üzerinden hesaplanıp 2 yıl içinde ödenir, ödenmezse talep geçersiz sayılır, 2829 sayılı Kanuna göre hizmet birleştirmesinde dikkate alınmaz (dikkate alınmayan sürelerin primi talep halinde iade edilir). Sağlanan yardımları düzenler (md.13): isteğe bağlı sigortalılar zorunlu sigortalılar gibi malûllük/yaşlılık/ölüm sigortası haklarından yararlanır (iş kazası/meslek hastalığı sonucu malûllük/ölüm hükümleri hariç); 4/10/2000 sonrası sigortalı olanların sağlık sigortası yardımından yararlanamayacağını, bu tarihten önce yararlananların ve Geçici 23. madde kapsamındakilerin haklarının saklı olduğunu (bunların Ek 15 ve Geçici 7. maddeye göre sağlık primi ödemek zorunda olduğunu) düzenler. Son bölüm, tebligatların son bildirilen adrese iadeli taahhütlü yapılacağını ve geçerli sayılacağını (md.14); hüküm bulunmayan hallerde 1479 sayılı Kanun ve dayanak yönetmeliklerin bağdaşan hükümlerinin uygulanacağını (md.15); eski yönetmeliği yürürlükten kaldırdığını (md.16); 30/07/2005 tarihli ek Geçici Madde 1 ile 2926 sayılı Kanuna göre 2/8/2003 öncesi isteğe bağlı sigortalı olan tarım sigortalılarının, 1479 sayılı Kanunun geçici 22. maddesine göre basamak intibakı yapılana kadar üçer aylık dönemler halinde 2926 sayılı Kanuna göre belirlenen basamak/primler üzerinden ödemeye devam edeceğini (borç 2 dönem prim/cezadan fazlaysa ödemelerin tam karşıladığı ayın sonunda sona erdirileceğini) düzenler; yürürlüğü (md.17, yayım tarihinde) ve yürütmeyi (md.18, Bağ-Kur Genel Müdürü) düzenler.