YATIRIMLARIN VE İSTİHDAMIN TEŞVİKİNE İLİŞKİN 5084 SAYILI KANUN UYARINCA YAPILACAK İŞLEMLER HAKKINDA 13.04.2004 TARİHLİ 2004-16 SAYILI GENELGE

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI SOSYAL SİGORTALAR KURUMU BAŞKANLIĞI SİGORTA İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Sigorta Primleri Daire Başkanlığı SAYI : B.13.2.SSK.5.01.08.00/VIII-031-296017 13/04/2004 KONU: Yatırımların ve istihdamın teşvikine ilişkin 5084 sayılı Kanun uyarınca yapılacak işlemler. G E N E L G E 16- 314 Ek I-GENEL AÇIKLAMALAR: Bilindiği gibi, 5084 sayılı “Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” 06.02.2004 tarihli, 25365 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Kanunun “sigorta primi işveren paylarında teşvik” başlıklı 4 ‘üncü maddesinde, “31.12.2008 tarihine kadar uygulanmak üzere, 2’nci maddenin (a) bendi kapsamındaki illerde, 01.10.2003 tarihinden itibaren yeni işe başlayan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, bu işyerlerinde çalıştırdıkları işçiler ile 01.10.2003 tarihinden önce işe başlamış olan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin bu tarihten önce ilgili idareye vermiş oldukları en son dört aylık sigorta prim bordrolarında bildirdikleri işçi sayısına ilave olarak yeni işe aldıkları ve bu işyerlerinde fiilen çalıştırdıkları işçiler için, 17.7.1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 72 ve 73’ üncü maddeleri uyarınca prime esas kazançları üzerinden hesaplanan sigorta primlerinin işveren hissesinin organize sanayi veya endüstri bölgelerinde kurulu işyerleri için tamamı, diğer yerlerdeki işyerleri için % 80’i Hazinece karşılanır. Hazinece karşılanacak tutar, organize sanayi ve endüstri bölgelerindeki işyerleri için 506 sayılı Kanunun 78’inci maddesi uyarınca belirlenen kazanç alt sınırına göre hesaplanan işveren hissesi prim tutarını, diğer yerlerdeki işyerleri için 506 sayılı Kanunun 78’inci maddesi uyarınca belirlenen kazanç alt sınırına göre hesaplanan işveren hissesi prim tutarının % 80’ini aşamaz. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlıkça müştereken belirlenir.” Denilmektedir. 5084 sayılı Kanunun yukarıda bahsi geçen 4’üncü maddesinin son fıkrası hükmü uyarınca Maliye Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlıkça uygulamanın usul ve esasları belirlenmiş olup, bu konuda ilgili Sigorta İl Müdürlüklerimizce yapılacak işlemler aşağıda açıklanmıştır. II-5084 SAYILI KANUN KAPSAMINA GİREN İLLER : 5084 sayılı Kanun kapsamına; 2’nci maddenin (a) bendi çerçevesinde, Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığınca 2001 yılı için belirlenen fert başına gayrisafi yurtiçi hasıla tutarı 1500 ABD Doları veya daha az olan Adıyaman, Afyon, Ağrı, Aksaray, Amasya, Ardahan, Batman, Bartın, Bayburt, Bingöl, Bitlis, Çankırı, Diyarbakır, Düzce, Erzincan, Erzurum, Giresun, Gümüşhane, Hakkari, Iğdır, Kars, Kırşehir, Malatya, Mardin, Muş, Ordu, Osmaniye, Siirt, Sinop, Sivas, Şanlıurfa, Şırnak, Tokat, Uşak, Van ve Yozgat illeri dahil olmak üzere 36 il girmektedir.

III- UYGULAMADA BAZ ALINACAK DÖNEM BORDROSU VE SİGORTALILAR : 1- Kapsama giren ve 2004/Mart ayında çalışan sigortalılardan dolayı 2004/Nisan ayında verilmesi gereken aylık sigorta primleri bildirgesi, ilk prim belgesi olacaktır. 2- Yukarıda belirtilen illerde, 01.10.2003 tarihinden itibaren yeni işe başlayan gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinin, bu işyerlerinde çalıştırdıkları işçiler ile 5084 sayılı Kanunun “Çeşitli Hükümler Başlıklı” 7’nci maddesinin (d) fıkrası uyarınca, 01.10.2003 tarihinden önce işe başlamış olan gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinin bu tarihten önce ilgili idareye verdikleri en son dört aylık sigorta primleri bordrolarındaki son ayda bildirdikleri toplam işçi sayısına ilave olarak yeni işe aldıkları ve bu işyerlerinde fiilen çalıştırdıkları işçiler kapsama girecektir. Buna göre; a) 5084 sayılı Kanunda, Sosyal Sigortalar Kurumuna 01.10.2003 tarihinden önce en son verilen bordronun esas alınacağı öngörüldüğünden, 2003 yılı II.Dönem bordrosunun son ayında kayıtlı toplam sigortalı sayısına ilave olarak 01.09.2003 tarihinden itibaren yeni işe alınan sigortalılar, bu Kanun kapsamında değerlendirilecektir. Örnek: Bir işverenin Uşak İlinde organize sanayi veya endüstri bölgesinde bulunmayan tescilli bir işyerinden 2003 /II nci dönem bordrosu verilmiş ve bu bordronun son ayında (Ağustos) (5) sigortalı kayıtlı ise, bu işyerine 01.09.2003 tarihinden itibaren (3) sigortalı daha (ilave) işe alınması ve bu ilave sigortalıların 2004/Mart ayında da işyerinde çalışmaya devam etmesi halinde, bu işveren tarafından yeni işe alınan toplam (3) sigortalıdan dolayı 2004/Mart ayı için düzenlenecek olan Aylık Sigorta Primleri Bildirgesinde kayıtlı kazançların, 506 sayılı Kanunun 78’inci maddesine göre belirlenen prime esas kazancın alt sınırına tekabül eden miktarı üzerinden tahakkuk edecek sigorta primlerinin işveren hissesinin % 80’i Hazinece karşılanacaktır. Yukarıda belirtilen işyerinin organize sanayi veya endüstri bölgesinde bulunduğunun kanıtlanması durumunda, mevcut sigortalılarına ilave olarak işe alınan (3) sigortalıdan dolayı tahakkuk edecek sigorta primlerinin işveren hissesinin bu defa, %100’ü Hazinece karşılanacaktır. b) 01.10.2003 tarihinden önce Kurumumuza en son verilmiş olan 2003/II’inci dönem bordosunun son ayı olan Ağustos ayında hiç sigortalı bildiriminin olmaması halinde, aynı bordroda sigortalı bildiriminde bulunulan en son ayda kayıtlı sigortalı sayısı uygulamada baz alınacaktır. Örnek: 2003/II’inci dönem bordrosunun Temmuz ve Ağustos aylarında herhangi bir sigortalı bildirimi olmayıp, en son Haziran ayında (10) sigortalı bildiriminde bulunulmuş ise, bu durumda söz konusu işverenin sigorta primi işveren payındaki teşvikten yararlanabilmesi için, 01.09.2003 tarihinden sonra (10)’un üzerinde sigortalı çalıştırması ve yeni işe aldığı bu sigortalıların (sayının 10 sigortalının altına düşmemesi kaydıyla) 2004/Mart ve sonraki aylarda da fiilen çalıştırılıyor olması gerekmektedir. c) Kapsama giren illerdeki işverenlerce, sigortalı çalıştırılmamış olması nedeniyle, 2003/II. Dönem bordrosu verilmemiş ise, daha önceki dönemler için bordro verilmiş olsa bile, bu tür işyerlerinde, 01.09.2003 tarihinden itibaren işe alınan sigortalıların 2004/Mart ayında da çalışıyor olmaları halinde tamamı kapsama dahil edilecektir. d) Fiilen veya kayden yapılan yada başka bir suretle sigortalı çalıştırıldığı tespit edilmiş olmasına rağmen, 2003/II. Dönem bordrosunun yapılan tebligata rağmen işverence verilmemesi üzerine Kurumumuzca re’sen düzenlenmiş veya işverence 2003/II. Dönem bordrosunun 01.10.2003 tarihinden sonra verilmiş olması halinde, söz konusu bordrodaki sigortalı sayısı dikkate alınmayacak, ancak bu durumda 01.10.2003 tarihinden önce işveren tarafından

verilmiş veya yine bu tarihten önce Kurumca re’sen düzenlenmiş olan en son döneme ait bordronun son ayındaki sigortalı sayısı baz alınacaktır. Örnek: Kapsamda bulunan bir ildeki tescilli işyerinden, Kurumumuza 01.10.2003 tarihinden önce en son 2003/I’inci dönem bordrosu verilmiş, buna karşın 2003/Mayıs, Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında sigortalı çalıştırıldığı halde, Kurumumuza 2003/II. Dönem bordrosu hiç verilmemiş veya 01.10.2003 tarihinden sonra verilmiştir. Bu durumda, sigortalı sayısının hesabında, 2003/II. dönem bordrosundaki sigortalı sayısı dikkate alınmayacak, bunun yerine 01.10.2003 tarihinden önce verilmiş olan 2003/I’ inci dönem bordrosunun son ayında kayıtlı sigortalı sayısı uygulamada baz alınacaktır. 3- Kapsama giren illerde tescil edilmiş olan işyerlerinden dolayı 01.10.2003 tarihinden önce Kurumumuza verilmiş olan en son dönem bordrosunun son ayında kayıtlı bulunan ve uygulamada baz alınan sigortalı sayısının toplamı, 2004/Mart ve takip eden aylarda çalıştığı beyan olunan sigortalı sayısı ile her ay düzenli olarak mukayese edilecek, bu mukayese sonucunda baz alınan sigortalı sayısının üstünde çalıştığı Kurumumuza bildirilen sigortalılar ile ilgili olarak tahakkuk edecek sigorta primlerinin işveren hissesinin, işyeri organize sanayi veya endüstri bölgesinde ise %100 ü, diğer yerlerde ise, bu defa %80 i Hazinece karşılanacaktır. Yapılacak mukayese sonucunda, baz alınan sigortalı sayısının altına düşülmesi veya sigortalı sayısının baz alınan sayı ile aynı olması halinde, bu durumun gerçekleştiği aydan başlanılarak Hazine yardımından yararlandırılmayacak, buna karşın sonraki aylarda baz alınan sigortalı sayısının üzerinde sigortalı istihdam edilmesi kaydıyla ilave sigortalılar için 4’üncü madde ile getirilen teşvikten yararlandırılmaya devam ettirilecektir. 4- 01.10.2003 tarihinden önce verilmiş olmak kaydıyla anılan Kanun kapsamına dahil olan illerde bulunan işyerlerinden dolayı, gerek işveren, gerekse bu işverenin aracıları tarafından Kurumumuza birden fazla bordro verilmiş olması durumunda, baz alınacak toplam sigortalı sayısının tespitinde; aracıların vermiş oldukları bordrolarda kayıtlı sigortalılar da nazara alınacağından, 01.10.2003 tarihinden önce işveren ve her bir aracı tarafından en son verilmiş olan aynı döneme ilişkin bordroların son ayında kayıtlı bulunan sigortalıların toplamı dikkate alınacaktır. Örnek: 2003/II. DÖNEM BORDROLARINDA KAYITLI SİGORTALI SAYILARI Bordro Verenler MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS İşveren 5 5 6 10 1.Aracı 2 - 3 4 2.Aracı 3 4 1 - 3.Aracı 1 1 - 1 TOPLAM 15 Yukarıdaki örnekten de anlaşılacağı üzere, 2003/II. Dönem bordrosunda, Mayıs, Haziran ve Temmuz aylarındaki sigortalı sayıları değil, bordroların Ağustos aylarında kayıtlı toplam sigortalı sayısı (15), bildirilmiş olan (baz alınacak) sigortalı sayısı olarak kabul edilecektir. Bu durumda, 2004/Mart ve takip eden aylarda ilave sigortalı sayısının tespitinde, 2003/Ağustos ayında Kurumumuza bildirilmiş olan toplam sigortalı sayısı (15) baz alınacak, başka bir ifadeyle 2004/Mart ayında, baz alınan 15’in üzerinde istihdam edilen ilave sigortalılar kapsama dahil olacaktır. 5- 2004/Mart ila 2008/Aralık aylarına ilişkin olmak üzere düzenlenen ve çeşitli nedenlerle yasal süresi dışında verilen prim belgelerinde kayıtlı sigorta primlerinin işveren hissesi de (% 100’ü veya % 80’i) Kanunun 4’üncü maddesi kapsamında değerlendirilecektir.

Ancak, Kanunun uygulama süresi 31.12.2008 tarihinde sona ereceği ve 2008/Aralık ayına ait Aylık Prim ve Hizmet Belgesinin de yasal olarak 2009/Ocak ayının sonuna kadar verilmesi gerektiğinden, 01.03.2004 ila 31.12.2008 dönemine ilişkin olmak üzere 01.02.2009 tarihinden önce Kurumumuza verilmek kaydıyla geriye yönelik olarak verilecek söz konusu belgelerde kayıtlı sigorta primlerinin işveren hisseleri 5084 sayılı Kanunun 4’üncü maddesi hükmünden yararlandırılacaktır. 01.03.2004 ila 31.12.2008 dönemi için yasal süresi geçirildikten (01.02.2009 tarihinden) sonra verilecek veya Kurumumuzca re’sen düzenlenecek prim belgelerinde kayıtlı sigorta primlerinin işveren hissesi tutarlarının tamamı ise işverenlerce ödenecektir. Öte yandan, yasal süresi geçirildikten sonra verilen prim belgelerinin işleme konulup konulmaması, ayrıca değerlendirilecek olup, bu konuda, yayınlanmış olan genelgelerde açıklanan esaslar çerçevesinde işlem yapılacaktır. 6-Kapsama giren illerde, 01.03.2004 ile 31.12.2008 tarihleri arasında hizmet tespit ilamları veya yapılan teftiş ya da kontroller sonucunda işyerlerinde çalıştıkları tespit edildiği halde, Kurumumuza bildirilmeyen veya eksik bildirilen sigortalılarla ilgili olarak işverenlerden istenilecek prim belgelerinin, 01.02.2009 tarihinden önce verilmek veya Kurumumuzca re’sen düzenlenmek kaydıyla kapsama giren ve girmeyen sigortalılar için ayrı ayrı düzenlenmesi gerekmekte ve kapsama dahil sigortalılardan dolayı 506 Kanunun 78’inci maddesine göre belirlenen kazanç alt sınırı üzerinden tahakkuk edecek sigorta primlerinin işveren hissesinin (%100’ü veya %80’i) Hazinece karşılanması, primlerin diğer kısımlarının ise işverenlerden tahsil edilmesi gerekmektedir. IV-SİGORTA PRİMLERİNİN iŞVEREN HİSSESİNİN HAZİNECE KARŞILANACAK TUTARI: 5084 sayılı Kanunun 4’üncü maddesi kapsamına giren sigortalıların (yeni işe alınan veya ilave olarak istihdam edilenlerin), 506 sayılı Kanunun 72 ve 73’üncü maddeleri uyarınca prime esas kazançlarının alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primlerinin işveren hissesinin, organize sanayi veya endüstri bölgelerinde kurulu işyerleri için tamamı (%100’ü), diğer yerlerdeki işyerleri içinse % 80’i Hazinece karşılanacağından, kapsama giren bu sigortalılardan, prime esas kazançları 506 sayılı Kanunun 78’inci maddesine göre belirlenen alt sınırın üstünde olanların, prime esas kazancın alt sınırına tekabül eden kısmın işveren hissesi prim miktarı hakkında 5084 sayılı Kanunun 4’üncü maddesi hükmü uygulanacak, bu sınırın üstündeki kazançların işveren hissesi primlerinin tümü ise, işverenlerce ödenecektir. Örnek: Organize sanayi bölgesindeki bir işyerinde 2004/Mart ayında çalışan kapsama dahil bir sigortalının prime esas aylık kazancı 2.000.000.000.-TL ise, bu kazancın 549.630.000.-TL tutarındaki kısmına ilişkin işveren hissesi priminin % 100’ü Hazinece karşılanacak, 1.450.370.000.-TL tutarındaki kazancın işveren hissesi primi ise, işverence ödenecektir. ( Ek:3’deki örneğe bakınız.) IV-AYNI İŞVERENİN BİRDEN FAZLA İŞYERİ OLMASI HALİNDE YAPILACAK İŞLEM : 5084 sayılı Kanunun 4’ üncü maddesi gereği yapılacak uygulamada; aynı işverenin kapsama giren ve girmeyen illerde birden fazla işyerinin bulunması halinde, bu işyerlerinin tümünde çalıştırdığı sigortalılar için verdiği 2003/II. Dönem bordrolarındaki (sigortalıların bildirildiği son aydaki) toplam sigortalı sayısına ilave olarak kapsama giren illerdeki işyerlerine 01.09.2003 tarihinden itibaren yeni işe aldığı sigortalılar bu kapsamda değerlendirilecektir. Başka bir anlatımla, işveren bazında uygulama yapılacak ve aynı işverene ait gerek kapsama giren, gerekse kapsama girmeyen illerdeki işyerlerinde 01.09.2003 tarihinden önceki sürede çalışmakta iken, bu işverenin kapsama giren illerdeki işyerlerinde yeniden işe başlayan sigortalılar, ilave sigortalı durumunda değilse, yeni işe alınan sigortalılardan sayılmayacaktır.

Bu nedenle, 5084 sayılı Kanunun uygulandığı illerdeki Sigorta İl Müdürlüklerimizce, işverenler tarafından ilave istihdam yarattıklarından bahisle müstakilen düzenlenerek verilen prim belgelerinde kayıtlı sigortalıların gerçekten ilave sigortalı durumunda olup olmadıkları, işverenin kapsama giren ve girmeyen illerdeki işyerlerinden verilen bordrolardan sorgulama yapılarak her ay düzenli bir şekilde araştırılacaktır. Örnek: Bir işverenin Ankara’da, Samsun’da ve 5084 sayılı Kanunun uygulama alanına giren Tokat İlinde Kurumda tescilli üç ayrı işyerinden dolayı 01.10.2003 tarihinden önce Kurumumuza vermiş olduğu en son dönem bordrolarının son ayında kayıtlı sigortalı sayısı aşağıdaki gibi ise, İl En Son Verilen Dönem Bordrosu Bu Bordrolarda Kayıtlı Sigortalıların Çalıştığı Son Ay Son Aylardaki Sigortalı Sayısı Ankara 2003\II 2003\Ağustos 3 Samsun 2003\II 2003\Ağustos 4 Tokat 2003\II 2003\Ağustos 6 TOPLAM 13 Bu durumda, söz konusu işverenin 5084 sayılı Kanunun 4’üncü maddesi ile getirilen uygulamadan yararlanabilmesi için, Ankara ve Samsun’daki işyerlerinde çalıştırılan toplam sigortalı sayısının (7’nin) altına düşülmemek kaydıyla kapsama giren Tokat İlindeki işyerinde 01.09.2003 tarihinden itibaren mevcut (6) sigortalının üzerinde yeni sigortalı istihdam etmesi ve bu sigortalıların 2004/Mart ve sonraki aylarda da çalıştırılması gerekmektedir. V-BAŞVURU KONUSU VE İŞYERLERİNİN BULUNDUKLARI BÖLGELERİN KANITLANMASI: 1- İşverenlerce, 5084 sayılı Kanunun 4’üncü maddesi hükmünden yararlanmak amacıyla, kapsama giren ve girmeyen sigortalılar için ayrı ayrı prim belgesi düzenlenmiş olması kaydıyla, bu işverenlerin ayrıca yazılı başvuruda bulunmuş olup olmadıkları üzerinde durulmayacaktır. 2- Kapsama giren illerde, organize sanayi veya endüstri bölgelerinde kurulu bulunan işyerlerinin, bu bölgede faaliyetlerini sürdürdüklerinin, başlangıçta, en geç prim belgesi ile birlikte veya bu belgenin verilmesi gereken ayda Kurumumuza ibraz edilmek üzere Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu veya ilgili Ticaret veya Sanayi Odalarınca düzenlenen bir belge ile kanıtlanması istenecek, aksi halde bu belge ibraz edilinceye kadar, diğer işyerlerine uygulanan esaslara göre işlem yapılacaktır. Yani işveren hissesi priminin % 100’ü değil, % 80’i Hazinece karşılanacaktır. Söz konusu belge, işyerinin nakli hariç, işverenlerden bir kez istenilecektir. VI-MUVAZAALI İŞLEMLERİN ÖNLENMESİ : 1- 5084 sayılı Kanunun 7’nci maddesinin (c) fıkrasında, mevcut ve faaliyette bulunan işletmelerin devredilmesi, birleşmesi, bölünmesi veya nevi değiştirmesi gibi hallerin, bu Kanunun 3, 4 ve 6’ncı maddelerinin uygulanmasında yeni işe başlama olarak değerlendirilmeyeceği öngörüldüğünden, 01.10.2003 tarihinden sonraki sürede 506 sayılı Kanunun 82 nci maddesi hükmüne uygun nitelikte devir edilen (el değiştiren) veya mirasçılara intikal eden işyerleri, ya da birleşen, bölünen veya nevi değiştiren (örneğin Limited iken Anonim Şirkete dönüşen) işyerleri, yeni işe başlayan işyeri olarak kabul edilmeyecek, ancak bu nitelikteki işyerlerinde ilave sigortalı çalıştırılması halinde uygulamadan yararlanacaklardır.

Belgenin tamamı için yukarıdaki PDF'i görüntüleyin veya indirin.