YATIRIMLARIN VE İSTİHDAMIN TEŞVİKİNE İLİŞKİN 5084 SAYILI KANUN UYARINCA YAPILACAK İŞLEMLER HAKKINDA 13.04.2004 TARİHLİ 2004-16 SAYILI GENELGE

Özet

13/04/2004 tarihli, 16-314 Ek sayılı bu Genelge (Devredilen SSK Sigorta Primleri Daire Başkanlığınca yayımlanmış, 5084 sayılı Kanun teşvik genelgeleri ailesinin İLK ve KURUCU metnidir), 06.02.2004 tarihli, 25365 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5084 sayılı "Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun"un ilk halinin (5350 sayılı Kanunla değişmeden önceki) 4. maddesindeki sigorta primi işveren hissesi teşvikinin uygulanma usullerini açıklar. Kanunun, 31.12.2008'e kadar uygulanmak üzere, 2. maddenin (a) bendindeki illerde 01.10.2003'ten itibaren yeni işe başlayan gelir/kurumlar vergisi mükelleflerinin çalıştırdığı işçiler ile bu tarihten önce işe başlamış mükelleflerin en son dört aylık bordrolarındaki sayıya ilave olarak yeni işe aldığı işçiler için, 506 sayılı Kanunun 72-73. maddelerine göre hesaplanan işveren hissesi primlerinin organize sanayi/endüstri bölgelerinde tamamının, diğer yerlerde %80'inin (alt sınırı aşmamak kaydıyla) Hazinece karşılanacağını düzenlediğini belirtir. Kapsama giren 36 ili (DİE'nin 2001 fert başına GSYİH'sı 1500 ABD Doları veya altı olan Adıyaman, Afyon, Ağrı, Aksaray, Amasya, Ardahan, Batman, Bartın, Bayburt, Bingöl, Bitlis, Çankırı, Diyarbakır, Düzce, Erzincan, Erzurum, Giresun, Gümüşhane, Hakkari, Iğdır, Kars, Kırşehir, Malatya, Mardin, Muş, Ordu, Osmaniye, Siirt, Sinop, Sivas, Şanlıurfa, Şırnak, Tokat, Uşak, Van, Yozgat) sayar. Baz alınacak dönem bordrosu ve sigortalı tespitini ayrıntılı örneklerle (Uşak, çeşitli varsayımsal işyerleri) açıklar: 2004/Mart ayı çalışanları için 2004/Nisan'da verilecek bildirge ilk prim belgesi olacağını; 01.10.2003 öncesi işe başlayanlarda 2003/II. dönem bordrosunun son ayındaki (bildirim yoksa son bildirim yapılan aydaki) sigortalı sayısının baz alınacağını; bordro hiç verilmemişse veya tebligata rağmen re'sen düzenlenmiş ya da geç verilmişse önceki döneme ait son bordronun esas alınacağını; işveren ve aracıların ayrı bordrolarının toplanacağını (Ağustos ayı örneği: işveren 10 + 3 aracı = 15 kişi); baz alınan sayının her ay 2004/Mart sonrası fiilen çalışan sayısıyla karşılaştırılıp fazlası için teşvik uygulanacağını, düşülmesi halinde o aydan itibaren yararlanılamayacağını ama sonra tekrar aşılırsa yeniden yararlanılacağını; 2004/Mart-2008/Aralık dönemine ilişkin yasal süresi dışında verilen belgelerin de 01.02.2009'dan önce verilmek kaydıyla teşvikten yararlanacağını, bu tarihten sonra verilenlerin tüm işveren payının işverence ödeneceğini; hizmet tespit ilamı/teftiş sonucu eksik bildirilen sigortalılar için ayrı belge düzenleneceğini düzenler. Hazinece karşılanacak tutarın, prime esas kazancın 506 sayılı Kanun md.78'e göre belirlenen alt sınırına tekabül eden kısımla sınırlı olduğunu (alt sınır üstü kazançların işveren payının tamamının işverence ödeneceğini) sayısal örnekle gösterir. Aynı işverenin birden fazla işyeri olması halinde, işveren bazında değerlendirme yapılacağını, kapsama giren ve girmeyen illerdeki tüm işyerlerinin 2003/II. dönem toplam sigortalı sayısının baz alınacağını (Ankara-Samsun-Tokat örneği) düzenler. Organize sanayi/endüstri bölgesinde faaliyetin, en geç prim belgesiyle birlikte Bölge Yönetim Kurulu veya Ticaret/Sanayi Odasından alınacak belgeyle (işyeri nakli hariç bir kez) kanıtlanması gerektiğini, ibraz edilmezse %80 oranının uygulanacağını düzenler. Muvazaalı işlemlerin önlenmesi bölümünde, 506 sayılı Kanunun 82. maddesine uygun devir/miras intikali/birleşme/bölünme/nevi değiştirmenin (Limited'den Anonime dönüşüm gibi) yeni işe başlama sayılmayacağını (ama ilave sigortalı istihdamında yararlanabileceğini), 01.10.2003 öncesi kapanma/tasfiye/iflas/icra yoluyla kapsam dışı kalıp sonradan yeniden sigortalı çalıştırılan işyerlerinin yeni işyeri sayılacağını; işletmenin kapatılıp başka ad/unvanla açılmasının veya ortaklık ilişkili şirketler arası istihdam kaydırmasının/şahıs işletmesi devrinin teşvikten yararlandırılmayacağını, şartları sonradan kaybedenlerden Hazine katkısının gecikme zammıyla geri alınıp Muhasebe ve Mali İşler Dairesine ve ilgili Vergi Dairesine bildirileceğini düzenler. Prim belgelerinin düzenlenmesinde, kapsama giren/girmeyen ve alt sınır altı/üstü sigortalılar için ayrı ayrı belge (gerekirse dörde kadar) düzenleneceğini çok sayıda sayısal örnekle (Erzincan, Düzce işyerleri, EK 1-12 örnekleri) gösterir; organize sanayi bölgesi işyerleri için "5084-Organize Sanayi veya Endüstri Bölgesi", diğerleri için "5084-Diğer Yerler" kaşesi basılacağını düzenler. Diğer hususlar bölümünde: yalnızca gelir/kurumlar vergisi mükelleflerinin yararlanabileceğini (vergi dairesinden belge isteneceğini); kamu işletmelerinin (mahiyet kodu 1 ve 3, resmi sektör işverenleri, 2886/4734 sayılı Kanunlara tabi ihaleli işler, 506 sayılı Kanunun geçici 20. maddesi sandıkları) kapsam dışı olduğunu; sosyal güvenlik destek primi/işsizlik sigortası primi/topluluk sigortasının kapsama girmediğini (emeklilerin sayıya dahil, çırak/öğrencilerin hariç tutulacağını) düzenler; Genelgenin işveren sendikaları ve SMMM/YMM odalarına gönderilip Ünitede ilan edileceğini düzenler. Muhasebe işlemlerinde, tahakkuk listesinin işveren servisinden muhasebe servisine, oradan Hazine mahsubu için Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanlığına (290-324 hesap kodlarıyla) her ayın 15'inde borç dekontuyla bildirileceğini, iptallerin (324-290) alacak dekontuyla düzeltileceğini, yararlanan işyeri olmasa dahi durumun her ay bildirileceğini düzenler.