5510/4-1.B KAPSAMINDAKİ SİGORTALILARIN PRİM İŞLEMLERİNDE YAŞANAN TEREDDÜTLER HAKKINDA YAZI

SGKfijiıi #iN>mü i i i i m e T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Sayı : 40071718/2069915/6432362 K onu: 5510/4-1 .b kapsamındaki sigortalıların prim işlemlerinde yaşanan tereddütler 17/12/2015 GENEL YAZI Genel Müdürlüğümüze ulaşan yazılardan, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalı sayılanların prim işlemlerinde aşağıda belirtilen hususlarda tereddütler yaşandığı anlaşılmış olup, tereddüte düşülen hususlar ve sosyal güvenlik il müdürlükleri/sosyal güvenlik merkezlerimizde yapılacak işlemler aşağıda açıklanmıştır. 1- Hizmet çakışması nedeniyle sonradan yapılan 4/b tescil işlemlerine ilişkin beyan değişiklikleri 4/b kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançlarının ne şekilde belirleneceği hususunda; - Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 98 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Aylık prime esas kazanç, Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sının ile üst sının arasında kalmak şartıyla, sigortalı tarafından beyan edilecek günlük kazancın otuz katıdır. Sigortalının prime esas kazancıyla ilgili beyanı, beyanın yapıldığı tarihteki aydan başlanılarak dikkate alınır ve yapılmış olan bu beyan değiştirilmediği sürece sonraki aylar için de yapılmış sayılır. Yapılan beyana istinaden üst üste on iki aydan fazla prim ödemesinde bulunulmaması hâlinde, bu on iki aylık sürenin sonundan itibaren beyanın geçerliliği ortadan kalkar.” - İşveren Uygulama Tebliğinin 3 nolu bölümünde ise “Sigortalıların prime esas kazançlan ile ilgili olarak yapacaklan beyanlarının pikkate alınma tarihi; yazılı olarak yapılan beyanda, beyanın Kuruma intikal ettiği tarihtir. Prime esas kazanç beyanı ay içinde bir kez verilebilir. Belirtilen şekilde yapılan ve başlangıcı gösterilen bu beyan, değiştirilmediği sürece sonraki aylar için de yapılmış sayılır. Yapılan beyana istinaden üst üste on iki aydan fazla prim ödemesinde bulunulmaması halinde, bu on iki aylık sürenin sonundan itibaren beyanın geçerliliği ortadan kalkar.” şeklinde açıklama yapılmıştır. Ancak, Genel Müdürlüğümüze ulaşan yazılardan çakışan hizmet süresi içinde 4/a kapsamındaki hizmetlerin geçersiz, 4/b kapsamındaki hizmetlerin geçerli olduğu durumlarda 4/b kapsamında yapılan tescil işlemleri sırasında, evvelce 4/b kapsamında tescil işlemleri yapılmamış sigortalılann sonradan ortaya çıkan bu durum nedeniyle, 01/10/2008 ve sonraki aylara ilişkin geriye yönelik olarak beyan değişikliği talebinde bulunduklan, ancak Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ve İşveren Uygulama Tebliğinde yer alan açıklamalar dolayısıyla, bu gibi durumlarda beyan değişikliği talebinin geriye yönelik olarak kabul edilmesinin mümkün olup olamayacağı hususlannda tereddüte düşüldüğü anlaşılmıştır. Yukanda bahsi geçen söz konusu Yönetmelik ve Tebliğde yer alan açıklamalar doğrultusunda, her ne kadar beyan değişikliğinin Kuruma yazılı olarak yapılan beyan tarihinden sonra dikkate alınması gerekse de, sonradan 4/b kapsamında sigortalı olduğu tespit edilen ve tescil işlemleri sonradan yapılan sigortalılar yönünden, sigortalı tescilinin yapıldığına dair yazının Bu belge, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanununun 5 İnci maddesi gereğince güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır Mithatpaşa Cad. No:7(D Blok) 064lOSıhhiye/ANKARA Tel: (0312)458 80 11 Faks: (0312) 433 09 98 e-posta: edemirci@sgk.gov.tr Elektronik Ağ: www.sgk.gov.tr Ayrıntılı bilgi: Eyüp Sabri DEMİRCİ Daire Başkanı Tel: (0312)45880 11

tebliğinden itibaren bir aylık süre iğinde beyanda bulunmak ve 01/10/2008 ve sonraki sürelere ilişkin olmak kaydıyla geriye yönelik beyan değişikliği hususundaki taleplerin de kabul edilmesi icap etmektedir. Bu bağlamda, çakışan hizmet sürelerine ilişkin 4/a kapsamında ödenen primlerin 4/b kapsamındaki prim borçlarına aktarılması İrasında, 01/10/2008 tarihinden sonraki sürelere ilişkin olmak ve sigortalılar tarafından beyanda bulunmak kaydıyla talep edilen kazanç üzerinden beyan değişikliği yapılarak, prim transfer işlemiari 2014/28 sayılı Genelgede belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde gerçekleştirilecektir. Örnek 1- 17/05/2010 - 31/08/2015 tarihleri arasında ortağı olduğu Limited Şirket işyerinden 4/a kapsamında sigortalı olarak bildirimi yapılan ve kazançları da prime esas kazanç üst sınır üzerinden bildirilen (A) sigortalısının 4/b kapsamındaki tescil işlemleri asgari kazanç tutan dikkate alınarak yapılacak olmakla birlikte, sigortalının beyanda bulunması halinde 4/b kapsamındaki kazançları tescil tarihinden itibaren beyan ettiği kazanç seviyesine çıkarılacaktır. 2- 04/10/2000 ila 30/09/2008 tarihleri arasında yersiz sağlık primi ödeyip, yersiz sağlık hizmeti alan sigortalılarla ilgili yapılacak işlemler Bilindiği üzere, 619 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 04/10/2000 ila 30/09/2008 tarihleri arasında, 1479 sayılı Kanunun 79 uncu ve 2926 sayılı Kanunun 60 ncı maddesine göre isteğe bağlı sigortalı olanlar sağlık sigortası kapsamı dışında tutulmuşlardır. Ancak Genel Müdürlüğümüze ulaşan yazılardan, 04/10/2000 tarihinden önce, 1479 ve 2926 sayılı Kanunlar gereği zorunlu veya isteğe bağlı olarak sigortalılıkları başlatılan bazı kişilerin, sigortalılıkları kesintiye uğradığı tarihten sonra sigorta primiyle birlikte sağlık primini de ödedikleri, bu kişilerin sağlık yardımlarından yararlanıp yararlanmadıklarının tespitinin kimi zaman mümkün olamadığı, sağlık hizmetlerinden yararlandıkları tespit edilen kişilere ilişkin sağlık harcamalarının ise kimi zaman bu kişilerin ödedikleri sağlık primlerini aştığı, dolayısıyla sağlık harcamaları ödedikleri sağlık primlerinden fazla olan bu kişilere yapılan sağlık masraflarının geri alınıp alınamayacağı ve sağlık sigortası kapsamında yapılan bu ödemelerle ilgili ne yönde bir işlem yapılması gerektiği konusunda tereddütler yaşandığı anlaşılmıştır. Konuyla ilgili çeşitli tarihlerde kesinleşmiş yargı kararlarının incelenmesinden, haklarında sağlık sigortası hükümleri uygulanmayan, dolayısıyla sağlık sigortasından yararlanmamaları gerektiği halde, zamanında gerekli ikaz ve bilgilendirmelerin yapılmamış olması nedeniyle yararlanan sigortalıların sağlık hizmetinden yararlanmalarının kötü niyetli zenginleşmiş sayılamayacağı ve sağlık harcamalarının ilgililerden geri alınamayacağına hükmedildiği anlaşılmıştır. Bu bağlamda, 1479 ve 2926 sayılı Kanunlar gereğince isteğe bağlı sigortalı olup haklarında sağlık sigortası hükümleri uygulanmayan kişilerin Kurumca sunulan sağlık hizmetlerinden yararlanmış olmaları halinde, Kurumca yapılan sağlık harcamalarının, (harcama tutarının, ödenen sağlık primini aşıp aşmadığına bakılmaksızın) sigortalılardan tahsili cihetine gidilmeyeceği gibi ödenen sağlık primlerinin iadesi de yapılmayacaktır. Dolayısıyla, 04/10/2000 ila 30/09/T2008 tarihleri arasında 1479 ve 2926 sayılı Kanunlar kapsamında zorunlu ve isteğe bağlı sigoıtalıkları kesintiye uğradıktan sonra primlerini sağlık primleriyle birlikte kesintisiz olarak ödeyen sigortalıların, sağlık sigortası kapsamında ödemiş oldukları paralar sağlık sigortası primlerine mahsup edilecektir. Bu kapsamda bulunan sigortalılara sağlık priminin tahakkuk ettirilebilmesi amacıyla 36 kurum kodu açılmış olup, Güvence programında yer alan yetkili personel panelinden sigortalının bilgileri girildikten sonra 36 kurum kodunun ve değerlendirme tarihinin girilmesi halinde, sistem tarafından ödenen sağlık primlerinin mahsup işlemleri gerçekleştirilmiş olacaktır. 3- 4/b kapsamındaki prim borçlarının devlet yardımı, teşvik ve desteklerden mahsubu 5510 sayılı Kanunun 90 inci maddesinin altıncı fıkrasına istinaden çıkartılan İşverenlere Verilen Devlet Yardımı, Teşvik ve Desteklerde Sosyal Güvenlik Kurumundan Alınacak Borcu Mithatpaşa Cad. No:7(D Blok) 0641 OSıhhiye/ANKARA Ayrıntılı bilgi: EyüpSabri DEMİRCİ Tel: (0312)458 80 11 Faks:(0312)433 09 98 Daire Başkanı e-posta: edemirci@sgk.gov.tr Elektronik Ağ: www.sgk.gov.tr Tel: (0312)45880 11

Yoktur Belgesinin Düzenlenmesine İlişkin ÜJsul ve Esaslara Dair Tebliğ’in; - 5 inci maddesinde, bu tebliğin 4 lüncü maddesinde belirtilen devlet yardımları ile teşvik ve desteklerden yararlanacak olan tüzel kişiliği haiz olan ve tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluş işverenlerinin çalıştırdığı sigortalılardan, gerçek kişiliği haiz işverenlerin ise gerek kendi sigortalılığı gerekse çalıştırdığı sigortalılardan dolayı Türkiye genelinde yazının verildiği tarih itibarıyla toplamı 22/05/2003 tarihli ve 485Î7 sayılı İş Kanunu gereğince 16 yaşından büyük işçiler için belirlenen aylık asgari ücretin brüt tutarından fazla olan muaccel sosyal sigorta ve genel sağlık sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası ile bunlara bağlı gecikme cezası ve gecikme zammı borçlan, Kanunun 90 ıncı maddesinin altıncı fıkrası kapsamına giren borçlan oluşturduğu, - 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında ise, işverenlerin, devlet yardımlan ile teşvik ve desteklerden yararlanabilmeleri için; Türkiye genelinde bu tebliğin 5 inci maddesinde belirtilen ve yazının verildiği veya borcun sorgulandığı tarih itibanyla muaccel borçlannın bulunmaması veya borçlannın tecil ve taksitlendirilmiş ya da yapılandırılmış olması gerektiği, ancak, borçlan tecil ve taksitlendirilmemiş ya da yapılandınlmamış olan işverenlerin, devlet yardımı, teşvik ve desteklerden; muaccel prim ve idari para cezası borçlan kesilip Kuruma aktanldıktan sonra, varsa kalan kısmı üzerinden yararlandınlabileceğij açıklanmıştır. Bu bağlamda, Hazine Müsteşarlığı we KOSGEB gibi kamu kurum ve kuruluşlannca 5510 sayılı Kanunun 90 ıncı maddesinin altıncı nkrasına istinaden devlet yardımı, teşvik ve desteklerin verilmesinden önce gerçek kişi işverenlerin Kurumumuza prim ve idari para cezası borçlannın bulunup bulunmadığının sorulduğu durumlarda, bu kişilerin 4/a kapsamında çalıştırdıklan sigortalılardan kaynaklanan borçlann yanı sıra kendi sigortalılıklanndan kaynaklanan 4/b kapsamındaki prim borçlannın olup olmadığı da araştınlacaktır. Yapılan araştırma sonucunda hem k/a hem 4/b kapsamındaki yasal ödeme süresi geçmiş prim ve idari para cezası borcu ile bu borçlara isabet eden gecikme cezası ve gecikme zammı borçlannın toplamının, yazının düzenlendiği tarihte geçerli asgari ücretin brüt tutannı aşması halinde, toplam borç tutan, devlet desteğinden kesilerek Kurumumuza intikal ettirilmesi amacıyla ilgili kurum veya kuruluşa bildirilecektir. 4- Geçici 63 üncü madde uyarınca yapılan durdurma işlemleri 5510 sayılı Kanunun Geçici 63 ündü maddesi uyannca, 4/b kapsamındaki sigortalılardan, Kuruma kayıt ve tescilleri yapıldığı hâlde, B0/04/2015 tarihi itibanyla 12 ay ve daha fazla süreye ilişkin prim borcu bulunanlann, bu sürelare ilişkin prim borçlannı, 31/07/2015 tarihine kadar ödemeyenlerin veya ilgili kanunlan uyannca yapılandırmayanların sigortalılıktan, yapmış olduklan ödemelerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla, prim ödemesi bulunmayanlann ise tescil tarihi itibanyla durdurulmuştur. Hal böyle olmakla birlikte Genel Müdürlüğümüze ulaşan yazılardan, zorunlu borç ay sayısı 12 ayın altında olan bazı sigortalılar için de Geçici 63 üncü madde uyannca durdurma işlemi yapıldığı belirtilerek, yapılan işlemlerde herhangi bir yanlışlık olup olmadığı hususunda tereddüte düşüldüğü anlaşılmıştır. Geçici 63 üncü maddeye istinaden yapılan durdurma işlemleri sırasında, öncelikle 30/04/2015 tarihi itibanyla zorunlu borç ay sayısı 12 veya üzerinde olan sigortalılar tespit edilmiş, ardından bu sigortalılardan üç aylık sürenin son günü olan 31/07/2015 tarihi itibanyla 30/04/2015 tarihinden önceki sürelere ilişkin borçlannin 12 ay veya üzerinde olup olmadığına bakılmış, hiç ödenmemiş veya eksik ödenmiş aylarla birlikte zorunlu borç ay sayısı 12 veya üzerinde olduğu anlaşılan sigortalılann, yaptıklan ödemelen en eski aydan başlanılarak mahsup edildikten sonra, sigortalılıkları ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibanyla durdurulmuştur. Dolayısıyla bu işlemler sonrasında prim ödemelerine göre hizmet süresi belirlendiğinden durdurulan hizmet süresi 12 ayın altında olabilmektedir. Ö rnek 1- 30/04/2015 tarihi itibarıyla zorunlu borç ay sayısı 19 olan (A) sigortalısının Mithatpaşa Cad. No:7(D Blok) 0641 OSıhhiye/ANKARA Ayrıntılı bilgi: Eyüp Sabri DEMİRCİ Tel: (0312)458 80 11 Faks: (0312) 433 09 98 Daire Başkanı e-posta: edemirci@sgk.gov.tr Elektronik Ağ: www.sgk.gov.tr Tel: (0312)45880 11

01/05/2015 ila 31/07/2015 tarihleri arasında yaptığı ödemelerin ardından 31/07/2015 tarihi itibarıyla 2015/Nisan ve önceki dönemlere ilişkin ödenmemiş veya eksik ödenmiş zorunlu borç ay sayısının 13 aya düştüğü varsayıldığında, t*u sigortalı Geçici 63 üncü madde kapsamına giren bir sigortalı olarak kabul edilmiş ve sistem tarafından 01/05/2015 ila 31/07/2015 tarihleri arasında yapılan ödemeler de dahil olmak üzere tescil tarihinden itibaren yapılan tüm ödemeler en eski borçlu aydan başlanılarak mahsup edilmişti-. Bu şekilde yapılan mahsup işleminin ardından bahse konu sigortalının yaptığı ödemelerinin 31/10/2014 tarihine kadar olan borçlarını karşıladığı varsayıldığında, 31/10/2014 tarihi itibarıyla sigortalılığı durdurulmuş olacaktır. Örnek 2-1 nolu örnekte yer alan sigortalının 01/05/2015 ila 31/07/2015 tarihleri arasında yaptığı ödemelerin ardından 31/07/2015 tarihi itibarıyla 2015/Nisan ve önceki dönemlere ilişkin ödenmemiş veya eksik ödenmiş zorunlu borç ay sayısının 11 aya düştüğü varsayıldığında bu sigortalı Geçici 63 üncü madde kapsamına girmeyen bir sigortalı olarak kabul edilmiş ve sistem tarafından herhangi bir mahsup işlemi yapılmamış ve Geçici 63 üncü madde uyarınca durdurma işlemi de gerçekleştirilmemiştir. Örnek 3- 30/04/2015 tarihi itibarıyla zorunlu borç ay sayısı 22 olan (B) sigortalısının 01/05/2015 ila 31/07/2015 tarihleri arasında yaptığı ödemelerin ardından 31/07/2015 tarihi itibarıyla 2015/Nisan ve önceki dönemlere ilişkin ödenmemiş veya eksik ödenmiş zorunlu borç ay sayısının aşağıda gösterildiği şekilde 14 aya düştüğü varsayıldığında, Borçlu ay Tahakkuk Tahsilat 1. Ay 300 TLİ 290 TL 2. Ay 300 TU 100 TL 3. Ay 300 TLİ 295 TL 4. Ay 300 Tl] 290 TL 5. Ay 350 TLİ 6. Ay 350 TLİ 225 TL 7. Ay 350 TLİ 275 TL 8. Ay 350 TLİ 9. Ay 350 TLİ 340 TL 10. Ay 350 TLİ 100 TL 11. Ay 370 TLİ 365 TL 12. Ay 370 TLİ 369 TL 13. Ay 370 TLİ 355 TL 14. Ay 370 TLİ 365 TL Toplam 4.780 TL 3.369 TL bu sigortalı Geçici 63 üncü madde kapsamına giren bir sigortalı olarak kabul edilmiş ve yapılan ödemeler en eski dönemden başlanılarak mahsup edilmiştir. Bu şekilde yapılan mahsup işleminin ardından 31/07/2015 tarihi itibarıyla sigortalının prim hesabı Borçlu ay Tahakkuk Tahsilat 1. Ay 300 TL 300 TL 2. Ay 300 TLİ 300 TL 3. Ay 300 TLİ 300 TL 4. Ay 300 TLİ 300 TL 5. Ay 350 TLİ 350 TL 6. Ay 350 TL 350 TL 7. Ay 350 TL) 350 TL 8. Ay 350 TIİ 350 TL Bu belge, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanununun 5 İnci maddesi gereğince güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır Mithatpaşa Cad. No:7(D Blok) 0641OSıhhiye/ANKARA Ayrıntılı bilgi: Eyüp Sabri DEMİRCİ Tel: (0312)458 80 11 Faks:(0312)433 09 98 Daire Başkam e-posta: edemirci@sgk.gov.tr Elektronik Ağ: www.sgk.gov.tr t Tel: (0312)45880 11

9. A y 350 TIİ 10. A y 350 TIİ 1 1 . A y 370 TIİ 12. A y 370 TIİ 13. A y 370 TL 14. A y 370 TIİ Toplam 4.780 TL 350 TL 350 TL 3.300 TL Fazla ödeme: 3.369 - 3.300 = 69 TL şeklinde olacaktır. D olayısıyla bahse konu sigortalınıh sigortalılığı en son prim ödem esinin karşılandığı 10 uncu ay sonu itibarıyla Geçici 63 üncü m addeye göre durdurulm uş olacaktır. Bilgi edinilm esini ve gereğini rica ederim. A hm et AÇIK GÖZ Genel M üdür M ithatpaşa Cad. N o:7(D Blok) 0641 OSıhlıiye/ANKARA Ayrıntılı bilgi: EyüpS abri DEMİRCİ Tel: (0312)458 80 11 Faks: (0312) 433 09 98 Daire Başkanı e-posta: edem irci@ sgk.gov.tr Elektronik Ağ: ww w .sgk.gov.tr j Tel: (0312)45880 11