İLİŞİKSİZLİK BELGESİ KONULU 04/02/2011 TARİHLİ VE 2011/13 SAYILI GENELGE(DEĞİŞİKLİKLERİN İŞLENMİŞ HALİ)

Özet

04/02/2011 tarihli, B.13.2.SGK.0.10.03.00/73-031-72 sayılı 2011/13 sayılı bu Genelge (Sigorta Primleri Genel Müdürlüğünce yayımlanmış; bu kayıt, sonraki yıllarda özellikle 10/12/2013-2013/41, 21/06/2022-2022/11, 16/05/2024-2024/7 ve 26/06/2026-2026/16 sayılı genelgelerle yapılan değişikliklerin işlenmiş güncel/konsolide halidir), ilişiksizlik belgesi verilmesine ilişkin dağınık genelge ve genel yazıları tek metinde toplayarak uygulama birliği sağlamak amacıyla hazırlanmıştır ve çok geniş kapsamlı, onlarca alt maddeden oluşan bir düzenlemedir.

1) Genel Açıklamalar bölümünde: 5510 sayılı Kanunun 90. maddesine göre kamu idareleri/döner sermayeli kuruluşlar/bankaların ihale yoluyla yaptırdıkları işleri üstlenenleri 15 gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlü olduğunu, işverenlere hakedişin ancak idari para cezası/prim borcu olmaması kaydıyla ödeneceğini, kesin teminatın ancak borç bulunmadığının tespitinden sonra iade edileceğini, valilik/belediye/ruhsat mercilerinin yapı kullanma izni öncesi ilişiksizlik belgesi arayacağını (11. madde bildirim yükümlülüğü ve buna uyulmamasında asgari ücret tutarında idari para cezası), 29/09/2008 tarihli 27012 mükerrer sayılı RG'de yayımlanan "Prim ve İPC Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu, Ödenmesi ve İlişiksizlik Belgesinin Aranması Hakkında Yönetmelik" ile 22/10/2008 tarihli 27032 sayılı RG'deki ilgili Tebliğe, 85. maddedeki asgari işçilik uygulamasına (yeterli işçilik bildirilmediğinin tespitinde eksik işçilik tutarı üzerinden hesaplanan primin gecikme cezası/zammıyla birlikte 1 ay içinde ödenmek üzere tebliğ edileceği, taahhütname/itiraz olmazsa borcun kesinleşeceği, itirazın iş mahkemesine taşınabileceği ama takibi durdurmayacağı, devamlı işyerlerinde uzlaşma müessesesinin işleyişi) ve 12/05/2010 tarihli 27579 sayılı RG'deki Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ile Asgari İşçilik Oranlarını Gösterir Tebliğe dayanaklarını aktarır.

2) Araştırma İşlemi ve İlişiksizlik Belgesi Verilmesi Süreci bölümünde (madde 2.1-2.10) süreci adım adım anlatır: işveren/inşaat sahibinin iş bitim dilekçesi vermesi veya Kurumca tespit edilmesiyle sürecin başlaması; ihale makamı/ruhsat mercii bilgilerinin maktu formla istenmesi; ünitede tahakkuk-tahsilat, işe giriş-çıkış bildirgeleri, eksik gün bildirimleri, sigortalıların mevzuata uygunluğu, ihale makamı-işveren bildirim uyumu ve asgari işçilik oranı kontrollerinin yapılması; uyumsuzluklarda önce işverenden düzeltme istenmesi, olmazsa resen işlem; sorunsuz hallerde normal asgari işçilik oranının %25 eksiği baz alınarak araştırma yapılması; fiili tespit gerektiren hallerde konunun Sosyal Güvenlik Denetmenine (1 ay içinde sonuç) veya oran belirsizse Asgari İşçilik Tespit Komisyonuna (AİTK, 1 ay + itiraz halinde 15 gün ile kesinleşme) intikali; yeterli işçilik çıkarsa doğrudan, çıkmazsa tebliğ edilen fark tutarın 1 ay içinde ödenmesi/taahhüdüyle ilişiksizlik belgesi verilmesi; itiraz halinde Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Grup Başkanlığına gönderilip müfettişin 3 ay içinde rapor düzenlemesi ve ünitenin 15 gün içinde değerlendirmesi sürecini düzenler.

3) İhale Konusu İşlerde İlişiksizlik Belgesi bölümü (3.1-3.6) araştırmanın kesin/geçici kabul tarihinden başlatılmasını, asgari işçilik oranlarının AİTK'ca belirlenmesini, işin birden fazla konuyu kapsaması ve döviz ile ödeme hallerini, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 3/b istisnalarını düzenler. 4) bölüm (4.1-4.7) devamlı işyeri sigortalılarıyla yapılan işler, çalışacak kişi/gün sayısı belli olan/olmayan işler (örnek tablolarla), danışmanlık hizmet ihaleleri, nakliye/taşıma işleri, hazır mal teslim işleri, doğrudan temin işlerinde araştırma usulünü ayrı ayrı düzenler. 5) bölüm ortak girişim/iş ortaklığı şeklinde üstlenilen ihale işlerinde müteselsil sorumluluk ve payların belirlenmesini düzenler.

6) Özel Nitelikteki İnşaat İşleri bölümü (6.1-6.11) inşaat maliyetinin Çevre/Şehircilik Bakanlığı m² birim maliyet bedellerine göre hesaplanmasını, başladığı yıl içinde/yıllara sari inşaatlarda araştırma zamanını, tadilat-tamirat-tesisat işlerinde (defter/belge tutan/tutmayan işverenlere göre) usulü, hizmet akdiyle çalışanlar ile 86. madde topluluk sigortası hükümlerini düzenler. 7) bölüm fatura mukabili dışarıya yaptırılan işlerin asgari işçilik hesabına etkisini düzenler. 8) bölüm özel inşaat ve ihale işlerinde işin başlama/bitiş tarihlerinin tespit usulünü düzenler.

9) bölüm (9.1-9.26, en kapsamlı bölüm) kesin/geçici kabul, idarece malzeme verilmesi, denetim memurlarınca inceleme, işyeri kayıtlarından tespit, yapı ruhsatlarının intikali, 90. madde borç sorgusu, eksik kalan işin sonradan sözleşmeyle tamamlanması, serbest bölge/organize sanayi bölgesi yapıları, birden fazla yapı, biten binanın bağımsız bölüm satışı, imar affı (3194 sayılı Kanun 28/10), kat karşılığı inşaat sözleşmeleri, özel nitelikteki inşaatlarda kısmi ilişiksizlik belgesi uygulamasını (m² bazında, birden fazla hesaplama dönemine ait tarihli sayısal örneklerle, 2026 tarihli örnekler dahil) çok ayrıntılı biçimde düzenler; ayrıca kayıtlı belge yerine teminat karşılığı ilişiksizlik belgesi verilmesini (9.24), işçilik oranı tespit edilemeyen işleri (9.25) ve ihale/ruhsat makamlarıyla yazışma esaslarını (9.26) düzenler. 10) bölüm (10.1-10.2.3) devamlı işyeri sigortalılarıyla yapılan ve özel inşaat/ihale konusu işlerden talep edilen ilişiksizlik belgesi taleplerinin sonuçlandırılma sürelerini (denetim/yazışma gerekip gerekmemesine göre kademeli olarak, müfettiş incelemesi dahil) düzenler. Metin ayrıca tarihsel asgari ücret/prim tutarları tablosu (2000-2011+ dönemleri için asgari ücret ve buna bağlı hesap tutarları) içerir.

Ekler: Yürürlükten Kaldırılan Genelgeler listesi, Yürürlükten Kaldırılan Genel Yazılar listesi, İhale Konusu İşlerde İlk Değerlendirme Tutanağı (boş form), Özel Bina İnşaatı İşlerinde İlk Değerlendirme Tutanağı (boş form) ve dönemler itibarıyla sigorta primine esas tutarları gösteren tarihsel tablo.

Bu genelge en çok inşaat ve ihale işi yapan işverenleri, yapı sahiplerini ve mali müşavirleri ilgilendirir: kamu ihalesinden hakediş ve teminat alınabilmesi, yapı kullanma izni (iskân) için SGK'dan ilişiksizlik belgesi alınması ve bu sırada yapılan asgari işçilik araştırmasının nasıl sonuçlanacağı bu metinde düzenlenir. Bir inşaat için bildirilmesi gereken asgari işçilik tutarını önceden görmek için sitedeki İnşaat İşçilik Maliyeti Hesabı aracını; hesapta kullanılan oranlar ve m² birim maliyetleri için İşçilik Oranları Listesi ile Yapı Birim Maliyet Bedelleri tablolarını kullanabilirsiniz.