Yurt Dışı Borçlanması Nasıl Yapılır?

Yurt dışında çalışan ya da ev hanımı olarak yaşayan Türk vatandaşları, orada geçen yıllarını para ödeyerek Türkiye'deki sigortalılık süresine ekletebilir. Buna kısaca yurt dışı borçlanması deniyor. Dayanağı 3201 sayılı Kanun'dur. Borçlanılan günler emeklilik, malullük ve ölüm aylığı hesabında Türkiye'de çalışılmış gibi sayılır.

Ödeyeceğiniz tutarı önceden görmek isterseniz SGK Borçlanma Hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Kimler yurt dışı borçlanması yapabilir?

Ülkemizle sosyal güvenlik anlaşması olsun ya da olmasın, yurt dışında bulunan şu kişiler borçlanma yapabilir:

• İlgili sürelerde Türk vatandaşı olanlar,

• Doğuştan Türk vatandaşı olup sonradan izinle vatandaşlıktan çıkanlar, yani mavi kartlılar,

• Hem Türk hem başka bir ülke vatandaşı olan çifte vatandaşlar,

• Vefat eden sigortalının Türk vatandaşı olan hak sahipleri (eş, çocuk, anne-baba).

Yaşadığınız ülkenin vatandaşlığını almış olmanız borçlanmaya engel değildir.

Kimler borçlanma yapamaz?

• Kendisine ya da hak sahiplerine sosyal güvenlik kanunlarına göre aylık bağlanmış olanlar,

• Aylık için başvurmuş ve aylığa hak kazanmış durumda olanlar,

• Vefat eden sigortalının mavi kartlı hak sahipleri — çünkü başvuru anında Türk vatandaşı olmaları gerekir.

Borçlanmanın dört temel şartı

1. Türk vatandaşı olmak (ya da doğuştan Türk vatandaşı olup izinle çıkmış olmak),

2. Borçlanılabilecek nitelikte yurt dışı süresine sahip olmak,

3. Bu süreleri belgelemek,

4. Yazılı başvuru yapmak.

Vefat eden sigortalının süreleri hak sahibi tarafından borçlanılırken, başvuru tarihinde hak sahibinin Türk vatandaşı olması yeterlidir. Vefat eden kişinin o dönemde Türk vatandaşı olup olmadığına ayrıca bakılmaz.

Vatandaşlık ne zaman kazanılmış, ne zaman kaybedilmiş sayılır?

• Kazanma tarihi: Bakanlar Kurulu'nun vatandaşlığa alma kararının tarihi.

• Kaybetme tarihi: Vatandaşlıktan çıkma belgesinin teslim alındığı tarih.

Hangi süreler borçlanılabilir?

18 yaşını doldurduktan sonra ve Türk vatandaşıyken yurt dışında geçen şu süreler borçlanılabilir:

• Sigortalılık (çalışma) süreleri

• İşsizlik süreleri — çalışma dönemlerinin arasında ya da sonunda, her biri için en fazla 1 yıl olmak üzere

• Ev kadını olarak geçen süreler

"Sigortalılık süresi" ne demek?

Bulunduğunuz ülkenin mevzuatına göre çalışılmış sayılan sürelerdir. Bazı ülkelerde fiilen çalışmadığınız halde çalışmaya eşdeğer kabul edilen dönemler de bu kapsama girer. Ancak sadece oturma/ikamet süreleri sigortalılık süresi sayılmaz.

"İşsizlik süresi" ne demek?

Çalışma süreleri ve bunlara eşdeğer sayılan süreler dışında o ülkede geçirdiğiniz zamandır. İşsizlik sürelerinin tamamı borçlanılamaz: her bir dönem için en fazla 1 yıl borçlanabilirsiniz. Ayrıca bu dönemde Türkiye'de bulunduğunuz günler borçlanmaya dâhil edilmez.

Çalışma ve işsizlik sürelerini birlikte borçlanma zorunluluğu yoktur. İsterseniz ikisini aynı anda, isterseniz ayrı ayrı borçlanabilirsiniz.

"Ev kadını olarak geçen süre" ne demek?

Kadınların yurt dışında ikamet ettiği, çalışmadıkları dönemlerdir. Evli ya da bekâr olmanız fark etmez. Bu süreler işsizlik süresi sayılmaz, ayrı bir başlıktır. Ev kadınlığı sürelerinizin dilediğiniz kadarını borçlanabilirsiniz.

Hangi süreler borçlanılamaz?

• 18 yaşını doldurmadan önce yurt dışında geçen süreler,

• Türk vatandaşlığını kazanmadan önceki ya da kaybettikten sonraki süreler,

• İkili sosyal güvenlik sözleşmesine göre kısmi aylık bağlanmış kişilerin, çalışma süreleri arasındaki ve bitiminden sonraki işsizlik ve ev kadınlığı süreleri,

• Yurda giriş-çıkış kayıtlarına göre Türkiye'de bulunduğunuz tespit edilen günler,

• Türkiye'de malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi ya da kesenek ödenen sürelerle çakışan yurt dışı süreleri,

• Türkiye'de tam aylık bağlanmış kişilerin, aylık bağlanmadan önceki yurt dışı süreleri,

• Türkiye'de zaten malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası kapsamında sayılan şu çalışmalar:

  • Libya'da iş alan Türk işverenlerin yanında çalışan Türk işçilerinin 01.09.1985 sonrası süreleri,

  • Almanya'da istisna akdi kapsamında Türk işverenlerce çalıştırılan Türk işçilerinin süreleri,

  • 5510 sayılı Kanun'un 10. maddesi gereği, ikili sözleşmeler ya da Avrupa Sosyal Güvenlik Sözleşmesi kapsamında yurt dışında geçici görevli bulunulan süreler.

Sürelerin tamamını borçlanmak zorunda mıyım?

Hayır. Üç seçeneğiniz var:

• Sürenin tamamını borçlanmak,

• İstediğiniz kadarını borçlanmak,

• Sadece emekliliğe yetecek kadarını borçlanmak.

Tercihinizi başvuru dilekçesinde yazılı olarak belirtmelisiniz. Bir kısmını borçlananlar, kalan süreleri için sonradan yeniden başvurabilir. Kaç kez borçlanma yapılabileceği konusunda bir sınır yoktur.

Kısmi borçlanma yapacaksanız, dilekçenin 7 numaralı bölümüne borçlanmak istediğiniz gün sayısını yazmanız yeterlidir. İşlem, belgedeki en son tarihten geriye doğru sayılarak yapılır.

Hangi belgeler gerekiyor?

Sosyal güvenlik sözleşmesi olan ülkelerde çalışma / işsizlik süreleri

Aşağıdakilerden en az birini SGK'ya vermeniz gerekir:

• İlgili ülkenin sigorta kurumundan alınan hizmet belgesinin aslı ve tercümesi. Tercüme, Türkiye'de yeminli tercüman tarafından ya da yurt dışındaki Türk temsilciliğinin akredite tercümanınca yapılıp temsilcilikçe onaylanmış olmalıdır.

• O ülkedeki Türk büyükelçiliği, başkonsolosluk, çalışma ve sosyal güvenlik müşavirliği veya ataşelikten alınan hizmet belgesi.

Sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkeler

Bu ülkeler için yalnızca Türk büyükelçiliği, başkonsolosluk, çalışma ve sosyal güvenlik müşavirliği ya da ataşelikten alınacak hizmet belgesi geçerlidir.

Gemi adamı olarak çalışanlar

Aşağıdakilerden en az biri yeterlidir:

• Geminin bayrağını taşıdığı ülke sözleşmeli bir ülkeyse, o ülkenin sigorta kurumundan alınan hizmet belgesinin aslı ve usulüne uygun tercümesi,

• Sözleşmeli olsun olmasın, geminin bayrak ülkesindeki Türk konsolosluğu, çalışma ve sosyal güvenlik müşavirliği ya da ataşelikten alınan, çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihlerini gösteren hizmet belgesi,

• Gemiden veya geminin bağlı olduğu iş yerinden alınan bonservis ile birlikte, o dönemle örtüşen yurda giriş-çıkış tarihlerini gösteren pasaport sayfaları ya da emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış çizelgesi.

Ev kadını olarak geçen süreler

Önce fotoğrafın, kimlik bilgilerinin ve yurda giriş-çıkış tarihlerinin yer aldığı pasaport sayfalarının fotokopisi ya da emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış çizelgesi gerekir. Bunun yanında şunlardan en az biri eklenir:

• Yaşadığınız ülkenin resmi makamlarından alınan, yurtdışında bulunulan süreleri gösterir ikamet belgesinin aslı ve usulüne uygun tercümesi,

• Türk büyükelçiliği, başkonsolosluk, çalışma ve sosyal güvenlik müşavirliği ya da ataşelikçe düzenlenen yurtdışında bulunulan süreleri gösterir ikamet belgesi.

Türk işverenlerce sözleşmesiz ülkeye götürülen işçiler

Bu işçiler 5510 sayılı Kanun'un 5/1-(g) bendi kapsamında sigortalı sayılır. İsteğe bağlı sigorta primi ödemeyenler, yurt dışındayken ya da Türkiye'ye döndükten sonra bu sürelerin dilediği kadarını borçlanabilir. 5/1 (g) bendi kapsamında çalışılan sürelerin borçlandırılmasında, belge türü “21” olan Aylık Prim ve Hizmet Belgeleriyle daha önce Kuruma bildirilen hizmetleri borçlanabilirsiniz.
Bu süreler için belge türü “ 21” olan Aylık Prim ve Hizmet Belgesi Kuruma verilmemişse, bu süreleri belgelendirmeniz zorunludur.

Başvuru nasıl yapılır?

Başvuru mutlaka yazılı olmalıdır. "Yurt Dışı Süreleri Borçlanma Talep Dilekçesi" ya da durumunuza göre "Zorunlu Göç Kapsamında Gelenlerin Borçlanma Talep Dilekçesi" eksiksiz doldurulup ıslak imzayla imzalanır. Ardından:

• SGK'nın ilgili birimine elden verilir, veya

• Posta ile gönderilir.

e-Devlet: Borçlanmaya esas belgeleriniz Yurtdışı Borçlanma Belgesi Sistemi'nde (YBBS) kayıtlıysa ya da kısmi aylığınızı tam aylığa çevirmek istiyorsanız e-Devlet üzerinden de başvurabilirsiniz.

Kabul edilmeyen yöntemler: E-posta ile başvuru yapılamaz. Islak imzasız dilekçeler ve faksla gönderilen başvurular da işleme alınmaz.

Vekil aracılığıyla başvuru

Mümkündür. Ancak vekâletnamede "borçlanma" ya da "yurt dışı borçlanma" başvurusu yapma yetkisinin açıkça yazılı olması gerekir.

Yurt dışından başvuru

Yurt dışından da başvurabilirsiniz. Dilekçeyi doldurup imzaladıktan sonra dilekçenin aslını ve destekleyici belgeleri SGK'nın ilgili birimine postayla göndermeniz yeterlidir.

Hangi SGK birimine başvurmalıyım?

Başvuru tarihindeki durumunuza göre değişir:

• Genel Olarak: Nüfusta adresin bulunduğu ildeki Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü / Sosyal Güvenlik Merkezi (SGİM/SGM). Nüfusta birden fazla adres varsa tercih ettiğiniz il, hiç adres kaydı yoksa nüfusa kayıtlı olduğunuz (kütük) il esas alınır.

• Aktif Bağ-Kur'lu Olanlar: Bağ-Kur Faaliyetin sürdüğü ildeki SGİM/SGM.

Hak sahibi olarak başvuruyorsanız, bu ölçütler vefat eden sigortalının bilgilerine göre belirlenir.

Başvuru tarihi nasıl belirlenir?

Başvuru hangi durumlarda geçersiz sayılır?

• Dilekçede ıslak imza yoksa,

• Dilekçenin 6 ve 9 numaralı bölümlerinde birden fazla kutucuk işaretlenmişse,

• Yurt dışı sürelerine ait belgeler veya yabancı dildeki belgelerin tercümeleri dilekçeye eklenmemişse,

• Tahakkuk eden borç, tebliğden itibaren 3 ay içinde SGK hesabına ulaşmamışsa.

Dilekçedeki açıklamalar bölümünü dikkatle okuyun; eksik ya da hatalı doldurma başvurunun geçersiz sayılmasına yol açabilir.

Belge eklemeyi unutursam ne olur?

Başvuru kural olarak geçersiz sayılır. Ancak hizmet ya da ikamet belgeniz daha önce dosyanıza girmişse, o belgedeki süreler esas alınarak borçlanma işlemi yapılır.

Prime esas kazancı seçmeyi unutursam ne olur?

Dilekçenin 5 numaralı bölümündeki "Asgari / Azami / Diğer" seçeneklerinden hiçbirini işaretlemezseniz başvurunuz reddedilmez; "Asgari" seçilmiş kabul edilir ve hesap buna göre yapılır.

Borç tutarı nasıl hesaplanır?

Formül basittir: borçlanmak istediğiniz her bir gün için, 5510 sayılı Kanun'un 82. maddesindeki prime esas günlük kazanç alt ve üst sınırı arasında seçeceğiniz tutarın %45'ini ödersiniz. Hesapta başvuru tarihindeki kazanç sınırları geçerlidir.

Bir günlük borçlanma bedeli (güncel tutarlar):

Örnek: Yurt dışında geçen 1.000 günü alt sınırdan borçlanmak isteyen bir kişi şu tutarı öder:

1.000 gün × 495,45 ₺ = 495.450,00 ₺

Kendi gün sayınıza göre tutarı hesaplamak için SGK Borçlanma Hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Ödeme kuralları

Borç nereye tebliğ edilir?

Tebligat, başvuru dilekçesinde yazdığınız adrese gönderilir. Adresi eksiksiz ve doğru yazmak sizin sorumluluğunuzdadır.

Ödeme süresi

Borç iadeli taahhütlü olarak tebliğ edilir. Tebliğ tarihinden itibaren 3 ay içinde ödemeniz gerekir. Süre kaçarsa borçlanma geçersiz olur ve yeniden başvurmanız gerekir — bu durumda tutar, yeni başvuru tarihindeki kazanç sınırlarına göre yeniden hesaplanır.

Tamamını ödemek zorunda mıyım?

Hayır. 3 aylık süre içinde borcun bir kısmını ödeyebilirsiniz; ödediğiniz tutara karşılık gelen gün sayısı geçerli sayılır. Kalanı da aynı 3 aylık süre içinde parça parça ödeyebilirsiniz. Ancak 3 ay dolduktan sonra yapılacak ödemeler için yeni bir başvuru şarttır.

Yurt dışından ödeme yapabilir miyim?

Borcunuzu yurt dışındayken ödeyebilirsiniz: size Türk Lirası olarak bildirilen tutarın karşılığını, Merkez Bankası'nca konvertibl sayılan bir döviz cinsinden, muhabir bankalar aracılığıyla tebligatta belirtilen şekilde gönderirsiniz.

Başvuru sahibi ödeme süresi içinde vefat ederse ne olur?

Borcun, başvuruyu yapan kişi tarafından ödenmesi esastır. Başvuru sahibi vefat ederse, adına çıkarılan borcu hak sahipleri ödeyemez.

Borçlanmadan vazgeçme ve para iadesi

• Borçlanmanın iptali için yazılı başvuranlara, ödedikleri tutarın tamamı faizsiz ve Türk Lirası olarak iade edilir. Kısmi iade yapılmaz.

• Birden fazla borçlanma yapmışsanız, bunlardan yalnızca bir ya da birkaçından vazgeçebilirsiniz.

• Borçlandığı hizmetlerle malullük veya yaşlılık aylığına hak kazanamayanlar ile ölüm aylığı bağlanamayan hak sahiplerine, ödenen tutarın tamamı faizsiz iade edilir.

• Borçlanma sayesinde aylık bağlanmışsa vazgeçme hakkı yoktur ve ödenen para iade edilmez.

Vefat eden sigortalının ödediği borçlanma bedeli hak sahiplerine iade edilir mi?

Yalnızca bir durumda: borçlanılan günler de eklendiğinde sigortalının prim gün sayısı, hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanmasına yetmiyorsa ödenen tutar iade edilir. Ölüm aylığı bağlanabiliyorsa iade söz konusu değildir.

Sık karşılaşılan özel durumlar

Yurt dışı çalışması ile Türkiye'deki isteğe bağlı sigorta çakışırsa

Sözleşmeli bir ülkedeki çalışmanız, Türkiye'de isteğe bağlı sigorta primi ödediğiniz dönemle çakışıyorsa, isteğe bağlı sigortalılık iptal edilir ve yurt dışı süreleri talebiniz üzerine borçlandırılır.

İstisna: Fransa, İngiltere, İsveç ve İsviçre. Bu ülkelerdeyken Türkiye'de isteğe bağlı sigorta primi ödemek sözleşmeler gereği mümkün olduğundan, buradaki çakışan süreler borçlanılamaz.

Vefat eden sigortalının süreleri için ne kadar borçlanılabilir?

Türk vatandaşı hak sahipleri, sürelerin tamamını borçlanabileceği gibi, yalnızca aylık bağlanmasına yetecek kadarını da borçlanabilir.

Borçlanılan süreler hangi statüde sayılır?

01.08.2019 tarihinden itibaren yapılan başvurularda, kişinin başvuru anındaki sigortalılık statüsüne bakılmaksızın borçlanılan süreler 5510 sayılı Kanun'un 4/1-(b) bendi (Bağ-Kur) kapsamında geçmiş sayılır.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Kişisel durumunuza özel işlemler için bağlı bulunduğunuz Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü veya Sosyal Güvenlik Merkezi ile görüşmeniz önerilir.